Vụ cướp ngân hàng nhưng mắc bệnh tâm thần ở Lào Cai: Bệnh nhân có phải chịu trách nhiệm hình sự?

aA

Vụ việc 1 thanh niên xông vào cướp ngân hàng ở Lào Cai vừa qua nhận được sự quan tâm lớn của dư luận. Qua điều tra, đối tượng được xác định đang mắc bệnh tâm thần, vừa được gia đình xin về điều trị ngoại trú.

Cơ quan công an bước đầu xác định Nguyễn Thành Luân (31 tuổi, trú xã Quy Mông, tỉnh Lào Cai) là người thực hiện vụ cướp giật xảy ra tại phòng giao dịch Hợp Minh của Agribank vào chiều 4/2. Đáng chú ý, nghi phạm có tiền sử điều trị bệnh tâm thần và vừa được gia đình xin về theo diện điều trị ngoại trú trước thời điểm gây án.

Theo chính quyền địa phương, Luân chưa có tiền án, tiền sự tại Việt Nam. Thời trẻ, người này học lực trung bình, không có biểu hiện nổi bật. Sau đó, Luân sang Nhật Bản lao động nhưng hai lần bị cơ quan chức năng nước sở tại xử lý hình sự, lần lượt chấp hành các mức án khoảng 8 tháng và 12 tháng tù. Sau khi mãn hạn, đầu năm 2024, Luân trở về nước.

Khi về địa phương, Luân không có công việc ổn định, sinh hoạt thất thường và có biểu hiện tâm lý lúc ổn định, lúc bất thường. Chính quyền đã lập hồ sơ quản lý theo diện người có vấn đề về sức khỏe tâm thần. Từ tháng 7/2024, gia đình đưa Luân đi điều trị chuyên khoa, song quá trình điều trị gián đoạn do người này nhiều lần không tuân thủ việc dùng thuốc. Đến ngày 21/1 vừa qua, Luân tiếp tục nhập viện điều trị nội trú và được gia đình xin cho về nhà ngày 2/2 để tham dự việc gia đình.

image (1) — Đối tượng Luân là người bị bệnh tâm thần mới được gia đình xin về ngoại trú từ ngày 2/2.

Chiều 4/2, Luân mượn xe máy của mẹ rời nhà, đến phòng giao dịch ngân hàng Agribank. Lợi dụng lúc đông người và nhân viên sơ hở, đối tượng thò tay qua ô cửa quầy giao dịch, giật một tập tiền mệnh giá 500.000 đồng rồi bỏ chạy. Ngay sau khi xảy ra vụ việc, nhân viên ngân hàng tri hô và báo công an. Lực lượng chức năng cùng người dân nhanh chóng truy đuổi, khống chế nghi phạm và thu hồi toàn bộ 50 triệu đồng. Trong quá trình bỏ chạy, Luân đã ném cọc tiền vào xe rác nhằm phi tang.

Gia đình nghi phạm làm nông nghiệp, kinh tế ở mức trung bình. Trước khi xảy ra sự việc, Luân vẫn phụ giúp bố mẹ làm ruộng.

Đại diện Agribank chi nhánh Yên Bái cho biết đơn vị đã xây dựng các phương án bảo đảm an ninh từ trước, nhờ đó lực lượng bảo vệ, cán bộ ngân hàng và công an phối hợp xử lý nhanh chóng, bắt giữ đối tượng ngay sau khi gây án.

image (2) — Ngân hàng Agribank ở Lào Cai bị cướp.

Về góc độ pháp lý, luật sư Phạm Hồng Hải (Đoàn Luật sư TP Hà Nội) nhận định hành vi của nghi phạm có dấu hiệu của tội cướp tài sản. Tuy nhiên, yếu tố then chốt là tình trạng năng lực nhận thức và khả năng điều khiển hành vi của người thực hiện tại thời điểm gây án. Theo quy định Bộ luật Hình sự, nếu người thực hiện hành vi nguy hiểm cho xã hội trong khi mắc bệnh làm mất khả năng nhận thức hoặc điều khiển hành vi, họ sẽ không bị truy cứu trách nhiệm hình sự mà áp dụng biện pháp bắt buộc chữa bệnh. Ngược lại, nếu vẫn còn năng lực hành vi tại thời điểm phạm tội, dù có tiền sử bệnh tâm thần, người đó vẫn phải chịu trách nhiệm trước pháp luật.

Cơ quan điều tra sẽ trưng cầu giám định pháp y tâm thần để làm rõ tình trạng của nghi phạm, bảo đảm việc xử lý đúng quy định và tránh việc lợi dụng bệnh lý nhằm trốn tránh trách nhiệm hình sự.