Vụ xuất lậu 28.000 tấn quặng: Cú bắt tay "đen" giữa cán bộ Hải quan và nhóm buôn lậu

Với sự tiếp tay từ bên trong của cán bộ tha hóa, gần 28.000 tấn quặng Ilmenite không đạt chuẩn đã được "phù phép" hồ sơ để ung dung rời cảng, gây thiệt hại nghiêm trọng đến nguồn tài nguyên quốc gia.

Kịch bản "tráo phụng thành loan" tại cảng Cát Lái

Theo cáo trạng từ Viện kiểm sát nhân dân Tối cao, vụ án khởi nguồn từ nhu cầu thu mua quặng titan giá rẻ để chuyển về Trung Quốc của bị can Huang ShangXia (Hoàng Thượng Hạ). Từ cuối năm 2023, đối tượng này đã gom một lượng lớn quặng Ilmenite thô có hàm lượng TiO2 chỉ đạt mức 51-52%, vốn không đủ tiêu chuẩn xuất khẩu theo quy định của Bộ Công Thương. Để hợp thức hóa lô hàng "rác" này, Hạ cùng người tình là Trần Thị Lê Vi Vân đã thiết lập một mạng lưới trung gian gồm các giám đốc công ty vận tải và dịch vụ hải quan.

Thủ đoạn cốt lõi của nhóm này là đánh tráo mẫu vật định danh. Nhóm buôn lậu đã chuẩn bị sẵn các lọ mẫu quặng đạt chuẩn (hàm lượng TiO2 trên 56%) để cung cấp cho "tay trong" tại cơ quan chức năng. Nhân vật then chốt trong quy trình này là Lê Văn Hưng, cựu công chức hải quan thuộc Chi cục Hải quan cảng Sài Gòn khu vực 1. Với vai trò cán bộ kiểm hóa, thay vì giám sát chặt chẽ, Hưng đã biến phòng làm việc riêng thành nơi thực hiện hành vi gian dối. Sau khi lấy mẫu thật từ các container, Hưng đã vứt bỏ chúng và thay thế bằng mẫu chuẩn do nhóm buôn lậu cung cấp.

Con số giật mình và cái giá của sự tha hóa

Bằng thủ đoạn tráo mẫu lặp lại tới 22 lần, tổng cộng 1.033 container chứa gần 28.000 tấn quặng đã được thông quan trót lọt. Lô hàng này có trị giá thực tế hơn 3,8 triệu USD (tương đương hơn 95 tỷ đồng). Để đổi lấy sự "phù phép" này, nhóm buôn lậu đã chi cho Lê Văn Hưng tổng số tiền hối lộ lên tới hơn 8,5 tỷ đồng.

Không chỉ dừng lại ở việc tráo mẫu, các bị can còn lập khống các hợp đồng mua bán với giá trị thấp hơn thực tế hàng chục tỷ đồng nhằm che giấu dòng tiền và trốn thuế. Cơ quan tố tụng xác định, tổng số tiền chi cho các hoạt động "dịch vụ" để xuất lậu lô hàng này là hơn 54 tỷ đồng. Trong đó, các bị can đầu sỏ như Phan Thành Muôn (Chủ tịch Tập đoàn Hưng Thịnh), Đỗ Tiến Hải (Giám đốc Công ty Hưng Hà) và nhóm đối tượng liên quan đều thu lợi bất chính từ hàng trăm triệu đến hàng tỷ đồng mỗi người.

Vụ án cũng phơi bày những kẽ hở trong quy trình giám sát tại đơn vị hải quan. Cơ quan chức năng xác định một số cán bộ tại Đội Thủ tục hàng hóa xuất khẩu đã thiếu đôn đốc, để Lê Văn Hưng tự ý thực hiện các khâu kiểm hóa và lấy mẫu một mình, tạo điều kiện cho hành vi tiêu cực nảy sinh. Tuy nhiên, do các quy định hiện hành chưa bắt buộc phải có hai cán bộ cùng thực hiện các bước này, cơ quan tố tụng kiến nghị xử lý hành chính đối với các cá nhân liên quan về trách nhiệm quản lý.

Hiện tại, các bị can chủ chốt đã bị truy tố với hàng loạt tội danh nghiêm trọng như "Buôn lậu", "Đưa hối lộ", "Nhận hối lộ" và "Vi phạm quy định về khai thác tài nguyên". Riêng đối với các pháp nhân phía Trung Quốc có liên quan đến việc thu mua quặng lậu, Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an đã gửi yêu cầu tương trợ tư pháp hình sự sang phía bạn để tiếp tục làm rõ vụ việc.