Phiên tòa phúc thẩm mở ra nhằm xem xét đơn kháng cáo của phần lớn các bị cáo cùng người liên quan trong vụ kỳ án nâng khống định mức hao hụt, chèn vàng nguyên liệu bên ngoài nhằm trục lợi quy mô lớn tại Công ty Vàng bạc đá quý Sài Gòn (SJC).

Kháng cáo bản án 25 năm tù và lời phân trần "vì tình thương anh em"

Ngày 2-6, Tòa Phúc thẩm TAND Tối cao tại TP.HCM đã chính thức mở lại phiên tòa phúc thẩm để xét xử bị cáo Lê Thúy Hằng (cựu Tổng Giám đốc SJC) cùng 11 bị cáo khác. Các bị cáo bị cáo buộc liên quan đến các tội danh: Tham ô tài sản và Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ. Được biết, hội đồng xét xử (HĐXX) cấp phúc thẩm lần này sẽ tiến hành xem xét đơn kháng cáo của 12 trên tổng số 16 bị cáo cùng các cá nhân có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan trong vụ án.

xet-xu-phuc-tham-cuu-tong-giam-doc-sjc-le-thuy-hang-.jpeg
Cựu tổng giám đốc SJC Lê Thúy Hằng tại phiên toà sơ thẩm. Ảnh: PLO.

Trước đó, tại phiên tòa xét xử sơ thẩm diễn ra vào tháng 9-2025, TAND TP.HCM đã tuyên phạt bà Lê Thúy Hằng mức án tổng hợp 25 năm tù cho cả hai tội danh nêu trên. Nhóm đồng phạm còn lại nhận các mức án nghiêm khắc kéo dài từ 2 năm tù cho hưởng án treo đến 22 năm 6 tháng tù giam. Bên cạnh hình phạt tù, bản án sơ thẩm còn buộc cựu Tổng Giám đốc phải bồi thường cá nhân 14 tỷ đồng cho SJC, đồng thời khắc phục khoản tiền 73 tỷ đồng cho ngân sách nhà nước. Đặc biệt, tòa cấp sơ thẩm cũng yêu cầu bà Hằng và các đồng phạm phải nộp lại tổng cộng hơn 17.758 lượng vàng SJC (đây là số lượng vàng miếng và vàng nhẫn được hình thành từ nguồn nguyên liệu do các bị cáo tự thu mua bên ngoài để đưa vào dây chuyền sản xuất).

Đứng trước bục khai báo của phiên tòa phúc thẩm, bị cáo Lê Thúy Hằng thừa nhận bản thân chính là người đã đưa ra các chủ trương sai phạm. Dù vậy, cựu lãnh đạo SJC phân trần rằng động cơ thúc đẩy hành vi này xuất phát từ tình thương đối với cán bộ, công nhân viên vì mức lương thực tế của anh em trong công ty ở thời điểm đó quá thấp. Để thể hiện thái độ thành khẩn và tìm kiếm cơ hội giảm nhẹ hình phạt, gia đình bị cáo Hằng đã chủ động nộp thêm số tiền 10 tỷ đồng trong quá trình chuẩn bị xét xử phúc thẩm. Song song đó, bị cáo cũng đã nộp bổ sung cho tòa các hồ sơ chứng minh tình tiết giảm nhẹ như gia đình có nhiều đóng góp, thành tích và có công với đất nước.

Tranh chấp con số thiệt hại và việc chèn 17.758 lượng vàng lậu vào hệ thống

Dù thừa nhận trách nhiệm về mặt chủ trương, song về phần trách nhiệm dân sự, bà Lê Thúy Hằng cùng nhóm bị cáo đồng loạt thể hiện sự phản đối đối với phán quyết phải nộp lại 17.758 lượng vàng SJC. Giải trình về điều này, cựu Tổng Giám đốc lập luận rằng toàn bộ số vàng móp méo thực chất do SJC tự thu mua lại từ khách hàng rồi đem đi gia công lại. Do nhu cầu, các bị cáo đã tự hùn tiền cá nhân để mua thêm nguồn vàng nguyên liệu trôi nổi từ thị trường bên ngoài nhằm mục đích sản xuất và bán kiếm lời, hoàn toàn không sử dụng đến bất kỳ đồng vốn nào của SJC. Khi được chất vấn, các bị cáo còn lại trong đường dây khai nhận do không ghi chép vào sổ sách kế toán nên bản thân họ không thể nhớ rõ cụ thể đã thực hiện hành vi bao nhiêu lần và số lượng vàng chính xác là bao nhiêu. Dù vậy, thông qua hệ thống tin nhắn qua lại giữa bị cáo Hằng và bị cáo Phát, kết hợp với số lần Ngân hàng Nhà nước (NHNN) cấp phép cho gia công, cơ quan tố tụng đã bóc tách và xác định được tổng số lần vi phạm là 56 lần.

Một tình tiết đáng chú ý tại nghị án là sự bất nhất trong việc xác định dòng tiền thiệt hại từ phía bị hại. Ngay tại tòa, đại diện SJC ban đầu trình bày doanh nghiệp bị tổn thất 95,8 lượng vàng và một khoản tiền mặt trị giá hơn 100 tỷ đồng. HĐXX ngay lập tức chỉ ra rằng con số thiệt hại này thực tế lớn hơn rất nhiều so với những gì bản án sơ thẩm đã tuyên, tuy nhiên phía SJC trước đó lại không hề nộp đơn kháng cáo để đòi quyền lợi. Ngay sau đó, một đại diện khác của SJC đã đính chính và xác định lại tổng mức thiệt hại thực tế của doanh nghiệp rơi vào khoảng 17 tỷ đồng. Trong đó, bao gồm giá trị của 95,8 lượng vàng (tương đương khoảng 14 tỷ đồng) cùng với 3 tỷ đồng là các chi phí phát sinh phục vụ cho việc gia công (gồm hao mòn máy móc thiết bị, chi phí nhân công) của 56 đợt gia công vàng bị các bị cáo chiếm hưởng một cách bất hợp pháp.

Nhằm có thêm thời gian xem xét kỹ lưỡng các tình tiết phức tạp phát sinh, HĐXX đã chính thức thông báo tạm ngừng phiên tòa và ấn định ngày 9-6 sẽ tiếp tục quay lại phần xét xử.

Lật lại thủ đoạn lập khống chứng từ và "rút ruột" doanh nghiệp nhà nước

Theo hồ sơ bản án sơ thẩm, SJC vốn là một doanh nghiệp thuộc sở hữu nhà nước, nắm giữ ngành nghề kinh doanh cốt lõi là sản xuất vàng miếng, bán lẻ các loại vàng, bạc và đá quý. Trong giai đoạn từ tháng 10-2021 đến tháng 9-2024, với cương vị là người đứng đầu doanh nghiệp, bà Lê Thúy Hằng đã được NHNN giao phó các trọng trách lớn bao gồm: chỉ đạo sản xuất và gia công lại nguồn vàng miếng SJC bị móp méo, trực tiếp sản xuất vàng nhẫn mang thương hiệu SJC; đồng thời chịu trách nhiệm bán vàng miếng SJC theo chương trình bình ổn giá và được quyền chủ động quyết định giá bán của loại vàng này.

Tuy nhiên, lợi dụng sự tin tưởng và quyền hạn được giao, bà Hằng đã câu kết cùng các thuộc cấp thực hiện hàng loạt chiêu trò tinh vi. Cụ thể, cựu Tổng Giám đốc đã chỉ đạo bị cáo Mai Quốc Uy Viễn và Trần Tấn Phát câu kết lập ra các tờ trình "khống" nhằm đẩy định mức hao hụt trong quá trình gia công vàng miếng lên cao. Bằng việc phê duyệt cấp bù khối lượng vàng nguyên liệu hao hụt vô lý trong quy trình gia công 10 tấn vàng, nhóm của bà Hằng đã thuận lợi tham ô, chiếm đoạt thành công hơn 95 lượng vàng. Chưa dừng lại ở đó, nữ lãnh đạo này tiếp tục ép buộc bị cáo Hoàng Lệ Huê lập "khống" và hợp thức hóa lại hệ thống chứng từ kế toán theo công thức: mua vào với giá cao ngất ngưỡng nhưng bán ra với mức giá rẻ mạt, tạo nên các khoản lỗ ảo trên giấy tờ nhằm che giấu hành vi chủ mưu chiếm đoạt số tiền 11,6 tỷ đồng.

Đặc biệt, đối với nhóm hành vi lợi dụng chức vụ, quyền hạn, bà Hằng đã tự tay thu mua rồi vận chuyển nguồn vàng nguyên liệu lậu từ bên ngoài giao cho Trần Tấn Phát. Tiếp đó, bà ra lệnh cho Mai Quốc Uy Viễn phối hợp với Phát lén lút chèn thêm phần vàng nguyên liệu trôi nổi này vào trong 56 đợt SJC nhận gia công vàng móp méo cho NHNN. Quy trình bất hợp pháp này đã giúp các đối tượng sản xuất trót lọt 6.255 lượng vàng miếng SJC trái với các quy định của pháp luật.

Để mở rộng quy mô, bà Lê Thúy Hằng còn chỉ đạo Nguyễn Thị Huệ (Giám đốc SJC chi nhánh Hải Phòng) gom mua vàng từ thị trường tự do rồi chuyển thẳng cho Phát đưa vào dây chuyền chế tác, xuất xưởng trái phép thêm 11.503,75 lượng vàng nhẫn SJC. Đối với lượng vàng miếng bình ổn giá, thay vì xả ra thị trường theo đúng nhiệm vụ, bà Hằng chỉ đạo các chi nhánh chỉ bán một phần nhỏ cho người dân, phần lớn số vàng còn lại được găm giữ để tuồn ra thị trường chợ đen bán với giá cao hơn mức niêm yết nhằm ăn chia tiền chênh lệch. Hệ quả của chuỗi sai phạm mang tính hệ thống này đã khiến tài sản của Nhà nước bị thiệt hại nặng nề lên tới 95,7 tỷ đồng, trong đó riêng cá nhân cựu Tổng Giám đốc Lê Thúy Hằng đã đút túi hưởng lợi bất chính số tiền lên đến 73 tỷ đồng.

Tổng hợp

PV (SHTT)