15 năm lặn biển tìm vợ mất tích sau thảm họa sóng thần, người đàn ông Nhật vẫn chưa bỏ cuộc

Tháng 7/2026, BBC World Service phát hành chương trình phát thanh “Diving for Yuko”, kể lại hành trình đặc biệt của Yasuo Takamatsu, người đã dành gần 15 năm tìm kiếm thi thể vợ dưới đáy vịnh Onagawa, tỉnh Miyagi.

Tính đến thời điểm ê-kíp ghi hình, Takamatsu đã thực hiện 763 lần lặn. Dù chưa lần nào mang lại kết quả ông chờ đợi, người đàn ông Nhật Bản vẫn tiếp tục xuống biển với hy vọng một ngày nào đó có thể đưa vợ trở về.

Vợ ông, Yuko Takamatsu, khi đó 47 tuổi, làm việc tại chi nhánh Onagawa của Ngân hàng 77. Sáng 11/3/2011, Yasuo đưa vợ tới nơi làm việc rồi chở mẹ vợ đến bệnh viện ở Ishinomaki.

Lúc 14h46, trận động đất mạnh 9,0 độ xảy ra. Khoảng 35 phút sau, vào 15h21, Yasuo nhận được tin nhắn cuối cùng từ vợ: “Anh có sao không? Em muốn về nhà”.

Bốn phút sau, một tin nhắn khác được bà Yuko soạn nhưng không bao giờ gửi đi. Điện thoại nắp gập màu hồng của bà được tìm thấy khi ngân hàng dọn dẹp mặt bằng khoảng một tháng sau thảm họa. Tin nhắn được soạn lúc 15h25 chỉ có dòng: “Sóng thần lớn quá”.

Chi tiết ấy khiến Yasuo hiểu rằng vợ mình vẫn còn sống ít nhất đến thời điểm đó và có thể đã phải đối mặt với dòng nước đang dâng lên ngay tại nơi làm việc.

Mười ba nhân viên của chi nhánh Ngân hàng 77 tại Onagawa được đưa lên mái tòa nhà hai tầng cao khoảng 9 m. Thay vì sơ tán đến bệnh viện trên núi Horikiri, cách đó khoảng 250 m và là một trong những địa điểm sơ tán chính thức, họ ở lại trên mái.

Chỉ một người sống sót. Mười hai người còn lại thiệt mạng hoặc mất tích, trong đó có Yuko.

Tại Onagawa, con sóng ập vào bờ lúc 15h20 và cao gần 14 m. Thảm họa cướp đi 827 sinh mạng trong thị trấn có khoảng 10.000 người, đồng thời phá hủy gần như toàn bộ công trình ven biển.

Theo số liệu được Cơ quan Cảnh sát quốc gia Nhật Bản công bố vào tháng 3/2026, sau 15 năm thảm họa, cả nước có 15.901 người tử vong và 2.519 người vẫn mất tích. Riêng tỉnh Miyagi có 1.213 trường hợp.

Sau khi nghỉ việc trong Lực lượng Phòng vệ Mặt đất và chuẩn bị chuyển sang lái xe buýt, Yasuo dành khoảng hai năm rưỡi tìm vợ trên đất liền. Ông đi dọc bờ biển, vào rừng, lên núi, đồng hành với các đội tìm kiếm và tìm hiểu đặc điểm nhận dạng của những thi thể được phát hiện.

Đến tháng 9/2013, khi 56 tuổi, ông gọi cho một cơ sở lặn địa phương và nói rằng muốn học lặn để tìm vợ dưới biển.

Từ một người không có kinh nghiệm lặn, Yasuo bắt đầu học và vượt qua kỳ thi lấy chứng chỉ quốc gia vào tháng 2/2014. Ông đọc giáo trình 350 trang, mỗi ngày dành khoảng một giờ để học cách tìm kiếm dưới nước, trong đó có cả việc nhận biết sự thay đổi màu sắc theo độ sâu.

Biển Onagawa sau thảm họa không còn là một vùng nước bình thường. Dưới đáy vịnh có tủ lạnh, tivi, ô tô, xe tải, ngư cụ và nhiều vật dụng khác nằm lẫn trong bùn. Trong những lần tìm kiếm, Yasuo không chỉ mong gặp thi thể mà còn hy vọng tìm thấy ví, quần áo, trang sức hoặc bất kỳ vật dụng nào có thể giúp nhận dạng vợ.

Trong một lần lặn, ông từng nhìn thấy chiếc đồng hồ dưới đáy biển đã dừng đúng vào thời điểm xảy ra sóng thần.

Hành trình tìm kiếm Yuko cũng gắn với một tranh chấp kéo dài liên quan đến nơi làm việc của bà. Gia đình một số nhân viên tử nạn đã khởi kiện Ngân hàng 77, không phải vì tiền mà muốn biết vì sao người thân của họ được đưa lên mái nhà thay vì sơ tán tới bệnh viện trên núi.

Tại thời điểm đó, người sống sót duy nhất cùng trưởng chi nhánh không được công khai danh tính. Những cuộc gặp giữa ngân hàng và gia đình các nạn nhân cũng không giúp họ có được lời giải đáp như mong muốn.

Phiên tòa bắt đầu tại Sendai vào tháng 2/2014, gần ba năm sau thảm họa. Đây là lần đầu các gia đình được nghe chi tiết về những gì xảy ra trên mái tòa nhà.

Theo lời khai tại tòa, trưởng chi nhánh trở lại lúc 14h55, thông báo cảnh báo sóng thần, yêu cầu khóa cửa và cất tài liệu vào két. Một số nhân viên mở lối lên mái và trưởng chi nhánh gọi về hội sở để thông báo nơi mọi người sẽ sơ tán.

Đến 15h05, một nữ nhân viên xin rời đi vì lo cho các con và sau đó sống sót. Khoảng 15h10, những người còn lại lên mái, mang theo một chiếc radio. Đến 15h15, cả 13 người đều ở trên đó.

Lúc ấy, mọi người tin rằng họ vẫn an toàn. Sóng thần được dự báo cao khoảng 3 m, mái nhà cao 9 m và thời điểm sóng dự kiến tới vào khoảng 15h30.

Một số người thậm chí quay xuống lấy áo khoác vì trời có tuyết. Yuko nhắn tin cho chồng lúc 15h21. Một nhân viên khác nhắn cho hai chị em gái rằng mình an toàn.

Hai nhân viên trẻ đứng ở mép mái quan sát vịnh. Họ nhìn thấy bệnh viện trên núi đã có nhiều người sơ tán và từng cân nhắc việc chạy sang đó. Tuy nhiên, họ cho rằng vẫn còn thời gian nên quyết định ở lại.

Sau 15h30, nước bắt đầu tràn tới. Ban đầu, dòng nước thấp và chỉ lướt qua chân tòa nhà, nhưng sau đó mực nước dâng nhanh từ khoảng 6 m lên khoảng 20 m. Chỉ trong 5 phút, tầng một bị nhấn chìm.

Tháng 2/2014, Tòa án quận Sendai bác đơn kiện và cho rằng phương án sơ tán của ngân hàng là hợp lý, đồng thời không thể yêu cầu phải dự đoán trước một con sóng cao khoảng 20 m.

Đến tháng 4/2015, Tòa án cấp cao Sendai giữ nguyên phán quyết. Tuy nhiên, bản án vẫn nhấn mạnh doanh nghiệp có nghĩa vụ bảo đảm an toàn cho người lao động. Ngân hàng không bị xác định có lỗi không phải vì không có trách nhiệm, mà bởi tòa không xác định được một biện pháp sơ tán cụ thể nào đáng lẽ phải được thực hiện khác đi.

Câu chuyện tại chi nhánh ngân hàng sau đó được nhìn nhận qua nhiều góc độ. Quyền quyết định sơ tán tập trung vào một người, phương án của doanh nghiệp không trùng với địa điểm sơ tán chính thức của địa phương, trong khi việc xử lý thông tin sau thảm họa cũng khiến khoảng cách giữa ngân hàng và gia đình các nạn nhân ngày càng lớn.

Trong khi đó, Onagawa từng bước được tái thiết. Chính quyền và doanh nghiệp địa phương lựa chọn phương án san núi lấy đất nâng nền khu trung tâm, tập trung các chức năng hành chính, y tế, giáo dục và thương mại quanh nhà ga mới, khánh thành vào tháng 3/2015.

Thế hệ trẻ cũng được trao vai trò lớn hơn trong quá trình tái thiết. Tuy nhiên, hậu quả dân số vẫn rất rõ rệt. Theo điều tra dân số năm 2020, Onagawa chỉ còn khoảng 6.400 người, giảm gần một phần ba so với trước thảm họa.

Trong khi thị trấn từng bước dựng lại cuộc sống, Yasuo vẫn đều đặn mặc bộ đồ lặn, mang bình khí và xuống vùng nước lạnh để tìm Yuko.

Mỗi lần lặn là một lần ông đối diện với những gì còn sót lại dưới đáy biển sau thảm họa. Ông không biết lần nào sẽ là lần cuối, cũng chưa từng tìm thấy điều mình mong đợi.

Nhưng hành trình 763 lần lặn không chỉ là cuộc tìm kiếm một người mất tích. Đó còn là cách một người chồng giữ lời hứa với người vợ đã nhắn rằng bà muốn trở về nhà.

Sau 15 năm, khi 2.519 người ở Nhật Bản vẫn được xếp loại mất tích, câu chuyện của Yasuo Takamatsu cho thấy có những mất mát không thể đo đếm chỉ bằng tiền bạc hay những con số thiệt hại. Với ông, cuộc tìm kiếm chỉ thực sự kết thúc khi Yuko được tìm thấy.