Washington & Brussels – Một kịch bản chiến tranh thương mại toàn diện xuyên Đại Tây Dương vừa được tạm thời đẩy lùi vào phút chót.

Ngày 25/5, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã bất ngờ thông báo quyết định gia hạn thời gian tạm dừng áp mức thuế lên tới 50% đối với hàng hóa từ Liên minh châu Âu (EU). Quyết định này được đưa ra sau cuộc điện đàm được mô tả là "tích cực" với Chủ tịch Ủy ban châu Âu (EC) Ursula von der Leyen, mang lại "khoảng thở" quý giá cho cả hai bên đến ngày 9/7 để tìm kiếm một thỏa thuận thương mại mới.

Từ tối hậu thư đến cánh cửa đàm phán hé mở

Trước đó chỉ hai ngày, vào hôm 23/5, chính Tổng thống Trump đã khiến giới quan sát và thị trường toàn cầu nín thở khi tung ra lời đe dọa sẽ áp đặt mức thuế "khổng lồ" 50% lên hàng hóa châu Âu, bắt đầu từ ngày 1/6 (một số nguồn tin đề cập là 1/6/2025). Ông Trump không ngần ngại chỉ trích các cuộc đàm phán thương mại Mỹ - EU đang "giậm chân tại chỗ" và đổ lỗi cho EU về các rào cản thương mại, thuế giá trị gia tăng (VAT), các hình phạt doanh nghiệp vô lý, thao túng tiền tệ và nhiều vấn đề khác, dẫn đến thâm hụt thương mại mà ông cho là "hoàn toàn không thể chấp nhận được" của Mỹ với EU, ước tính hơn 250 triệu USD/năm (theo một số báo cáo khác, thâm hụt thương mại hàng hóa của Mỹ với EU năm 2024 là 236 tỷ USD).

Thậm chí, ông Trump còn gay gắt cho rằng EU được tạo ra để "lợi dụng nước Mỹ" và tuyên bố "tôi không tìm kiếm một thỏa thuận". Mức thuế 50% được đề xuất này cao gấp đôi mức thuế đối ứng 20% mà Washington đã từng triển khai trong thời gian ngắn vào tháng 4.

Tổng thống Mỹ Donald Trump. Ảnh: NYT

Cuộc điện đàm "xoay chuyển cục diện"

Tuy nhiên, cục diện dường như đã thay đổi sau cuộc điện đàm giữa ông Trump và bà Von der Leyen vào ngày 25/5. "Tôi đã nhận được cuộc gọi từ bà Von der Leyen hôm nay. Chúng tôi đã đồng ý tạm hoãn việc áp thuế 50% với hàng hóa của châu Âu từ ngày 1/6. Chúng ta sẽ có thêm thời gian để đàm phán và tôi rất vui khi được làm như vậy," ông Trump thông báo.

Về phía mình, Chủ tịch EC Ursula von der Leyen cũng xác nhận cuộc gọi "tốt đẹp" và khẳng định trên mạng xã hội X: "EU và Mỹ là đối tác thương mại quan trọng và chặt chẽ nhất trên thế giới. Chúng tôi sẵn sàng thúc đẩy các cuộc đàm phán một cách nhanh chóng nhằm đạt được một thỏa thuận làm hài lòng cả hai phía... Để đạt được thỏa thuận tốt, chúng tôi cần thời gian đến ngày 9/7."

Phản ứng từ các bên

Quyết định "hạ nhiệt" của ông Trump đã nhận được những phản ứng thận trọng. Bộ trưởng Tài chính Đức Lars Klingbeil, sau cuộc thảo luận với người đồng cấp Mỹ Scott Bessent, đã kêu gọi hai bên "tiến hành đàm phán nghiêm túc", cảnh báo rằng các mức thuế mới không chỉ đe dọa nền kinh tế châu Âu mà còn gây tổn hại cho chính nước Mỹ. "Chúng ta không cần thêm những động thái khiêu khích – điều cần thiết là đàm phán thực chất," ông Klingbeil nhấn mạnh.

Cao ủy Thương mại EU, Maros Sefcovic, người đã có cuộc gặp với các đối tác Mỹ vào ngày 23/5, cũng cho biết EU "cam kết đạt được thỏa thuận" nhưng nhấn mạnh rằng quan hệ thương mại phải dựa trên "sự tôn trọng lẫn nhau, không phải đe dọa." Brussels trước đó đã cảnh báo sẽ áp thuế lên hàng hóa Mỹ trị giá gần 100 tỷ euro nếu đàm phán thất bại.

Hiện tại, Mỹ vẫn đang duy trì một số vòng thuế với EU, bao gồm 25% đối với thép, nhôm và ô tô, cùng mức thuế cơ bản 10%. Nếu tính cả lĩnh vực dịch vụ - nơi doanh nghiệp Mỹ chiếm ưu thế - Ủy ban châu Âu ước tính thâm hụt của Mỹ với EU chỉ khoảng 50 tỷ euro, con số thấp hơn nhiều so với các cáo buộc tập trung vào hàng hóa.

Dù "ngòi nổ" tạm thời được tháo gỡ, nhưng chặng đường đàm phán từ nay đến ngày 9/7 được dự báo vẫn còn đầy chông gai, đòi hỏi nỗ lực và thiện chí thực sự từ cả Washington và Brussels để tránh một cuộc chiến thương mại gây tổn hại cho tất cả.

PV (SHTT)