Châu Âu cân não chọn người "mở khóa" đối thoại với Tổng thống Putin

Các nhà lãnh đạo châu Âu được cho là đã thảo luận về việc bổ nhiệm một đặc phái viên tới Moscow kể từ đầu năm 2025. Động thái này xuất phát từ nỗi lo ngại sâu sắc rằng lợi ích của Liên minh châu Âu (EU) có thể bị gạt sang một bên nếu Mỹ và Nga tự vạch ra một thỏa thuận hòa bình cho cuộc xung đột Ukraine mà không có sự tham gia của khối. Theo tiết lộ từ tờ Politico, các cuộc thảo luận tại Brussels hiện đang tập trung thu hẹp vào ba ứng viên tiềm năng.

Ba gương mặt đại diện cho ba lập trường

Ứng viên đầu tiên được nhắc đến là cựu Thủ tướng Đức Angela Merkel, người sở hữu mối quan hệ lâu năm với ông Putin và thành thạo tiếng Nga. Bà Merkel từng thúc đẩy khuôn khổ ngoại giao giữa EU và Nga vào năm 2021 nhưng thất bại, đồng thời luôn bảo vệ dự án đường ống khí đốt Nord Stream 2 và chỉ trích ban lãnh đạo EU vì từ chối can dự với Moscow. 

Tuy nhiên, việc bà từng thừa nhận các thỏa thuận Minsk năm 2014 và 2015 thực chất chỉ là "nỗ lực câu giờ" để Ukraine xây dựng lực lượng vũ trang hùng mạnh có thể là rào cản lớn cho vai trò này.

Gương mặt thứ hai là Tổng thống Phần Lan Alexander Stubb, người gần đây tuyên bố "đã đến lúc phải bắt đầu đối thoại với Nga". Dẫu vậy, triển vọng của ông khá bấp bênh do lập trường tối đa hóa đối với cuộc xung đột. 

Ông khẳng định hơn 20 gói viện trợ quân sự của Helsinki là nhằm "đánh bại Nga", ủng hộ Ukraine gia nhập NATO, dỡ bỏ lệnh cấm tiếp nhận vũ khí hạt nhân của NATO trên lãnh thổ mình và cho phép Kiev dùng vũ khí Phần Lan để tấn công tầm xa vào Nga.

Ứng viên cuối cùng là cựu Thủ tướng Italy Mario Draghi, người được đánh giá là không quá diều hâu nhưng cũng không có cảm tình với Nga. Dù từng khẳng định không thể có đối thoại thực chất với Moscow và tích cực viện trợ quân sự cho Kiev trước khi từ chức vào tháng 7/2022, ông Draghi hiện đang làm báo cáo viên của EU về năng lực cạnh tranh và chưa có dấu hiệu công khai nào cho thấy một người tập trung vào kinh tế như ông muốn nhận vai trò ngoại giao này.

Sự vắng mặt bất ngờ và góc nhìn từ Moscow

Một chi tiết đáng chú ý là sự vắng mặt trong danh sách của người đứng đầu chính sách đối ngoại EU Kaja Kallas, dù bà đã tự đề cử vào tuần trước. Các nhà ngoại giao nhận định lập trường công khai quá cứng rắn với Nga khiến bà ít có khả năng trở thành người đối thoại phù hợp với Điện Kremlin.

Trong khi châu Âu còn đang cân nhắc, Tổng thống Putin hồi đầu tháng này lại đề cập đến người tiền nhiệm của bà Merkel là ông Gerhard Schroeder như một trung gian đàm phán. Ông Schroeder là một bạn thân của ông Putin, từng ký duyệt dự án Nord Stream 1 và phục vụ trong hội đồng quản trị tập đoàn Rosneft đến năm 2022. Song, ông Schroeder lại là nhân vật không thể chấp nhận được đối với Brussels.

Trước những tranh luận nội bộ của châu Âu, phía Nga duy trì lập trường sẵn sàng đối thoại mang tính xây dựng. Tuy nhiên, người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov thẳng thắn nhấn mạnh rằng, mọi cuộc tranh luận về việc ai dẫn đầu phái đoàn châu Âu đều vô nghĩa cho đến khi Brussels thực sự đưa ra một quyết định chính trị nhằm khôi phục đối thoại.