Cuộc đời bi kịch của những đứa trẻ sinh ra trẻ con: "Hy vọng các con cháu sẽ có một cơ hội tốt hơn"

Quận Baseco mặc dù ở trung tâm thủ đô Philippines, hướng ra vịnh Manila nhưng dường như nơi đây luôn tồn tại một bức tường ngăn cách giữa cái nghèo và sự giàu có xa hoa.

Baseco là nơi sinh sống của hơn 64.000 người. Nhà cửa của họ được xây dựng bằng gạch bê tông và gỗ vụn, mái tôn chỉ được lợp bằng tôn chống thấm, phế liệu,... khiến chúng dễ bị ngập lụt.

Trong số những người dân ở đây có Clara, 14 tuổi, sống ở rìa khu định cư tạm bợ. Mặc chiếc áo phông đen rộng thùng thình in hình graffiti, thân hình nhỏ nhắn của Clara để lộ một cái bụng bầu đã khá to. Hiện cô bé này đang mang thai tháng thứ 6 và bà mẹ trẻ luôn khao khát hy vọng sẽ sinh con trai. "Cháu muốn con giống anh trai mình. Cháu không muốn con có kết cục giống cháu", cô nói với CNN.

Clara cho biết ở trường, giáo dục giới tính “không được dạy trong lớp của chúng tôi… chúng tôi có những chủ đề khác nhau trong lớp khoa học”. Clara tin rằng nếu biết nhiều hơn về sức khỏe sinh sản, cô sẽ tránh được việc mang thai khi còn quá trẻ.

Câu chuyện của Clara không phải là cá biệt. Nó là tâm điểm của một cuộc đối đầu gay gắt tại Philippines, một quốc gia mà đức tin Công giáo ăn sâu vào mọi mặt đời sống. Cuộc tranh luận này chia rẽ các nhà lập pháp, chuyên gia y tế và các tổ chức tôn giáo về tương lai của giáo dục giới tính, trong bối cảnh số trẻ em gái từ 10 đến 14 tuổi mang thai đang tăng ở mức báo động.

CNN đã phỏng vấn một số cô gái và phụ nữ trẻ Philippines từ 14 đến 23 tuổi, bao gồm cả các bà mẹ, và họ cho biết họ chưa bao giờ được giáo dục giới tính ở trường, hoặc nếu có thì cũng thiếu thông tin hữu ích về sự đồng thuận hoặc các biện pháp tránh thai. Một trong những phụ nữ này có Sam, 23 tuổi, nhớ lại việc học về các biện pháp tránh thai từ hồi lớp 8, với lời dặn dò không được sử dụng chúng.

Bác sĩ Aileen Marie Rubio từ Bệnh viện tưởng niệm Dr Jose Fabella ở Manila cho biết, hầu hết thanh thiếu niên "có rất ít kiến thức về sức khỏe sinh sản, mọi người không hiểu khi nào là đồng thuận và khi nào thì được coi là lạm dụng tình dục". Thậm chí, các em không biết rằng có thể mang thai nếu quan hệ tình dục.

Clara quen bạn trai qua bạn bè và mang thai chỉ sáu tháng sau khi hẹn hò. Mặc dù dự kiến sinh con sau ba tháng nữa nhưng cô chưa từng đi khám thai và cũng không biết nhiều về sức khỏe của em bé. "Tôi vẫn chưa có tiền... để đi bệnh viện."

Các chuyên gia y tế cho biết, những bà mẹ trẻ này phải đối mặt với nhiều rủi ro sức khỏe hơn trong quá trình mang thai và chuyển dạ – và con của họ cũng vậy.

'Tình trạng khẩn cấp xã hội quốc gia'

Tại Philippines, tỷ lệ mang thai ở trẻ em và vị thành niên thuộc hàng cao nhất châu Á. Mặc dù tỷ lệ mang thai ở nhóm tuổi 15-19 đã giảm nhẹ trong giai đoạn 2019-2023, nhưng hiện nay, hồi chuông cảnh báo đang vang lên về sự gia tăng đáng kể tỷ lệ mang thai ở nhóm trẻ em gái rất trẻ - những em từ 14 tuổi trở xuống - tăng 38% từ 2.411 ca năm 2019 lên 3.343 ca năm 2023.

Các cơ quan chính phủ từ lâu đã tuyên bố tình trạng mang thai ở tuổi vị thành niên là "tình trạng khẩn cấp xã hội quốc gia" và vào năm 2022, các nhà lập pháp đã đệ trình dự thảo đầu tiên của Dự luật Phòng ngừa Mang thai ở Tuổi vị thành niên nhằm giải quyết vấn đề này.

Ba năm sau, dự luật vẫn đang trong quá trình hoàn thiện pháp lý, sau nhiều lần sửa đổi và lần nộp lại gần đây nhất vào tháng trước, sau sự phản đối quyết liệt từ các tổ chức bảo thủ và các nhóm nhà thờ.

Dự luật này nhằm mục đích chuẩn hóa chương trình giáo dục giới tính toàn diện (CSE) trong trường học và cải thiện khả năng tiếp cận các dịch vụ sức khỏe tình dục. Hiện tại, thanh thiếu niên dưới 18 tuổi cần có sự đồng ý của cha mẹ để tiếp cận các biện pháp tránh thai, trừ một số trường hợp ngoại lệ.

“Dù chúng ta có thích hay không, theo dữ liệu, hiện nay vẫn có những thanh thiếu niên đang hoạt động tình dục”, Thượng nghị sĩ Risa Hontiveros, tác giả chính của dự luật, phát biểu trong một tuyên bố đầu năm nay. Bà nói thêm rằng dự luật này “cần thiết để trao quyền cho thanh thiếu niên tự bảo vệ mình”.

Tuy nhiên, quan điểm này vấp phải sự chống đối. Tại một quốc gia nơi 80% dân số là người Công giáo, quan hệ tình dục ngoài hôn nhân bị xem là điều cấm kỵ. Phá thai là bất hợp pháp trong mọi trường hợp, kể cả khi bị hãm hiếp hay loạn luân.

Bi kịch dồn lên vai những đứa trẻ làm mẹ

Hệ quả của cuộc giằng co pháp lý này đổ dồn lên vai những đứa trẻ. Jude, 15 tuổi, đang vật lộn với bản dạng mới của mình với tư cách là một người mẹ trẻ. Cô chia sẻ với CNN rằng lần đầu tiên cô biết về tình dục là từ người bạn đời lớn tuổi hơn mình rất nhiều. Cô gái trẻ bỏ học năm 14 tuổi, khi đang mang thai tám tháng, và chuyển đến sống với bạn trai lúc đó 21 tuổi. 

Theo một nghiên cứu do Cơ quan Phát triển Quốc tế Mỹ (USAID) tài trợ, chênh lệch 7 tuổi là khoảng cách tuổi trung bình giữa một bà mẹ trẻ và bạn đời của mình ở Philippines.

Tổ chức Kế hoạch hóa Gia đình phi lợi nhuận Philippines (FPOP) hiện đang hỗ trợ Jude các biện pháp kế hoạch hóa gia đình và chia sẻ các nguồn lực sẵn có để cô bé có thể tiếp tục việc học. Họ nói với CNN rằng trường hợp của Jude "làm nổi bật mối quan ngại nghiêm trọng về sự đồng thuận, mất cân bằng quyền lực và việc ra quyết định trong các mối quan hệ của người trẻ".

Tiến sĩ Junice Melgar, giám đốc điều hành tổ chức phi chính phủ Likaan, cảnh báo rằng những cô gái trẻ như Clara và Jude phải đối mặt với rủi ro sức khỏe cực kỳ cao. "Khả năng một bé gái dưới 16 tuổi tử vong khi mang thai cao gấp ba lần so với một phụ nữ trưởng thành", bà Melgar cho biết, trích dẫn dữ liệu từ các nghiên cứu y khoa. "Cơ thể các em chưa sẵn sàng, và tâm lý cũng vậy. Sự kỳ thị của xã hội khiến các em sợ hãi tìm kiếm sự chăm sóc y tế".

Theo Tổ chức Y tế Thế giới , các bà mẹ trẻ em và vị thành niên có nguy cơ mắc sản giật (co giật), viêm nội mạc tử cung sau sinh (viêm niêm mạc tử cung do nhiễm trùng sau khi sinh) và nhiễm trùng toàn thân cao hơn so với phụ nữ trong độ tuổi 20–24. Con của các bà mẹ vị thành niên cũng có nguy cơ cao hơn về nhẹ cân, sinh non và các bệnh lý nghiêm trọng ở trẻ sơ sinh.

Trong khi các nhà lập pháp còn tranh cãi, các tổ chức như Likaan đang cố gắng lấp đầy khoảng trống. Các tình nguyện viên của họ đến từng cộng đồng, dạy thanh thiếu niên về giới tính, hướng dẫn các bậc cha mẹ cách nói chuyện với con cái và phát bao cao su cho nam thanh niên.

Đối với những cô gái trẻ như Clara, những vật dụng này có thể đã thay đổi cuộc đời cô, giúp cô tiếp tục đi học và trở lại tuổi thơ. "Cháu cảm thấy buồn. Cháu muốn đến trường", cô nói với CNN. Ngay cả khi có điều kiện để đi học, cô thừa nhận mình vẫn cảm thấy "xấu hổ".

Clara hy vọng sẽ sinh con tại bệnh viện và cho biết cho đến nay, sự hỗ trợ duy nhất cô nhận được là từ mẹ. Clara nói khẽ. "Hy vọng các con cháu sẽ có một cơ hội tốt hơn cháu. Đó là điều ước duy nhất của cháu".

Theo CNN