Thế giới
24/10/2026 18:20Cuộc giải cứu nghẹt thở binh sĩ Ukraine mất hai bàn chân sau 491 ngày mắc kẹt giữa chiến tuyến
Một chiến dịch giải cứu đặc biệt của quân đội Ukraine đã đưa binh sĩ bị thương Kostiantyn “Magura” Vlasenko ra khỏi khu vực chiến tuyến mà các phương tiện sơ tán thông thường không thể tiếp cận trong hơn một năm. Người lính thuộc Tiểu đoàn Cơ giới số 2, Lữ đoàn Cơ giới độc lập số 30, được đưa đi bằng UAV hạng nặng Heavy Shot Ayudag-6 trong tháng 10.
Theo truyền thông Ukraine, đây là lần đầu tiên trên thế giới UAV hạng nặng được sử dụng để sơ tán một thương binh khỏi tiền tuyến. Thành công của chiến dịch là kết quả của hơn 6 tháng chuẩn bị, với sự phối hợp giữa nhiều đơn vị vận hành UAV, lực lượng tác chiến điện tử, pháo binh và robot mặt đất.
491 ngày sống sót trong “vùng tử địa”
Ngày 2/6/2025, Kostiantyn Vlasenko, biệt danh Magura, cùng một đồng đội rời hậu cứ để đến vị trí chiến đấu trên mặt trận Kupiansk, ở bờ trái sông Oskil.
Ban đầu, Magura trú ẩn tại một địa điểm trong vùng xám. Tuy nhiên, khi nơi này bị ngập, anh buộc phải chuyển sang một tòa nhà bỏ hoang. Trong lúc di chuyển đến vị trí dự phòng, người đồng đội của Magura thiệt mạng.
Đến ngày 14/2, một UAV Nga thả đạn xuống khu vực, khiến Magura bị thương ở cả hai chân. Trong cuộc chiến giành giật sự sống, anh mất một bàn chân và phải tự cắt bỏ bàn chân còn lại. Những thương tích nghiêm trọng khiến người lính không còn khả năng tự di chuyển khỏi nơi trú ẩn.
Tình hình xung quanh càng khiến việc giải cứu trở nên khó khăn. Sông Oskil, những bãi mìn dày đặc và các UAV Nga liên tục tuần tra khiến mọi tuyến đường tiếp cận bằng đường bộ gần như bị chặn đứng. Các phương tiện di chuyển trong khu vực có nguy cơ bị phát hiện và phá hủy.
Đơn vị của Magura từng tìm cách sử dụng robot mặt đất để đưa anh ra ngoài, nhưng phương tiện này bị lực lượng Nga phát hiện và phá hủy khi đang trên đường tiếp cận. Những nhóm bộ binh cũng không thể đến được vị trí của người lính.
Trong thời gian mắc kẹt, cứ khoảng 4-5 ngày, UAV lại mang thức ăn, thuốc lá và bánh kẹo đến cho Magura. Anh duy trì liên lạc với đồng đội qua bộ đàm, tiếp tục bám trụ tại nơi trú ẩn cho đến ngày 4/10, khi chiến dịch giải cứu được triển khai thành công.
Tổng cộng, Magura đã trải qua 491 ngày trong khu vực được mô tả là “vùng tử địa”.
Mất 6 tháng chuẩn bị phương án giải cứu bằng UAV hạng nặng
Ý tưởng sơ tán Magura bằng đường không xuất phát từ Alex, trưởng bộ phận trinh sát phụ trách hoạt động UAV của Tiểu đoàn Cơ giới số 2. Tuy nhiên, từ ý tưởng ban đầu đến khi phương tiện thực sự cất cánh là cả một quá trình kéo dài khoảng 6 tháng.
Quân đội Ukraine có các UAV ném bom Heavy Shot thông thường, nhưng những phương tiện này không đáp ứng yêu cầu của nhiệm vụ. Vì vậy, các binh sĩ tìm đến Heavy Shot Ayudag-6, mẫu UAV hạng nặng do công ty Gurzuf Defence phát triển, có khả năng mang tải trọng lên tới 130 kg và được trang bị tời nâng hàng.
Ayudag-6 vốn được thiết kế chủ yếu để phục vụ hoạt động hậu cần tại tiền tuyến. Với cấu trúc mô-đun và khả năng nâng tải lớn, phương tiện có thể vận chuyển hàng hóa trong điều kiện chiến trường khắc nghiệt. Theo thông tin từ nhà phát triển, ngay từ đầu, thiết kế UAV đã bảo đảm khả năng nâng một người.
Dù vậy, việc đưa một thương binh lên UAV vẫn là khâu đặc biệt nguy hiểm. Magura phải tự móc mình vào hệ thống tời trong tư thế nửa nằm, nửa ngồi. Nếu dây đai không được cố định đúng cách hoặc người lính bất tỉnh trong lúc bay, nguy cơ rơi xuống đất là rất lớn.
Một ngày trước chuyến bay, UAV đã chuyển đến vị trí của Magura bộ thiết bị leo núi có bán sẵn trên thị trường cùng một chiếc điện thoại chứa video hướng dẫn cách đeo và cố định dây đai an toàn.
Khâu chuẩn bị trực tiếp trước chiến dịch kéo dài 7 ngày. Các quân nhân xây dựng đường bay, xác định hành lang yểm trợ và lựa chọn những địa điểm hạ cánh khẩn cấp nếu UAV gặp sự cố.
Người điều khiển phương tiện sơ tán là Chornyi, một tiểu đội trưởng thuộc đại đội súng cối của Tiểu đoàn Cơ giới số 2, Lữ đoàn Cơ giới số 30.
Triển khai nghi binh, phối hợp nhiều lực lượng để đưa thương binh ra ngoài
Với tốc độ tương đối chậm, kích thước lớn và một người bị thương treo bên dưới, UAV vận tải rất dễ bị lực lượng trinh sát Nga phát hiện. Vì vậy, sở chỉ huy Ukraine xây dựng phương án nghi binh nhằm kéo sự chú ý của đối phương sang các khu vực khác.
Đòn nghi binh chính được thực hiện bằng nhiều UAV ném bom hạng nặng Vampire, đồng loạt tiến vào các khu vực lân cận để thu hút những kíp điều khiển UAV phòng không Nga. Một chiếc Vampire bị bắn hạ, nhưng Heavy Shot Ayudag-6 thực hiện nhiệm vụ giải cứu không bị phát hiện.
Bên cạnh đó, một UAV bốn cánh quạt Autel đảm nhiệm việc quan sát, cung cấp hình ảnh trên không để hỗ trợ tổ điều khiển Ayudag-6. Một UAV Lucky Strike của Ukraine cũng được bố trí gần đó, sẵn sàng đối phó với UAV trinh sát hoặc tấn công của Nga nếu xuất hiện.
Khi UAV chở Magura quay trở về, pháo binh thuộc Quân đoàn Lục quân số 10 tập trung hỏa lực nhằm chế áp các điểm phóng UAV của đối phương. Các đội trinh sát và tổ vận hành robot mặt đất cũng túc trực gần những vị trí hạ cánh khẩn cấp đã được xác định, sẵn sàng ứng phó nếu phương tiện gặp trục trặc hoặc bị bắn hạ khi vượt qua sông Oskil.
Theo thông tin được công bố, Heavy Shot Ayudag-6 sử dụng Starlink để duy trì liên lạc, giúp tránh bị các hệ thống tác chiến điện tử của Nga gây nhiễu. Độ cao bay được điều chỉnh theo địa hình, trong khi tuyến đường trở về được thay đổi so với chiều đi nhằm hạn chế khả năng đối phương xác định lộ trình.
Toàn bộ chuyến bay kéo dài chưa đầy một tiếng rưỡi. Trong quá trình thực hiện nhiệm vụ, người điều khiển vẫn trao đổi với Magura thông qua camera và micro tích hợp trên UAV.
Từ UAV đến robot mặt đất, hành trình giải cứu mới hoàn tất
Sau khi hạ cánh tại điểm bàn giao, Magura được tháo khỏi hệ thống tời. Tuy nhiên, hành trình giải cứu chưa kết thúc tại đây.
Để tránh nguy cơ bị đối phương phát hiện nếu sử dụng phương tiện có người lái, lực lượng Ukraine tiếp tục dùng robot mặt đất Peacemaker vận chuyển thương binh. Phương tiện này được điều khiển từ xa, vượt thêm 8 km địa hình ngoài đường bộ trước khi đến khu vực an toàn.
Tại đây, lực lượng hỗ trợ chuyển Magura lên một chiếc xe và đưa anh đến điểm ổn định thương binh ở tiền tuyến để phẫu thuật cấp cứu. Trong khi đó, UAV Heavy Shot Ayudag-6 được thay pin tại một điểm dừng dọc đường rồi trở về căn cứ nguyên vẹn.
Chia sẻ với Ukrainska Pravda, Magura cho biết chuyến bay diễn ra thuận lợi. Anh kể phần lớn thời gian đều nhìn xuống địa hình bên dưới và cảm thấy an toàn, nhẹ nhõm khi hạ cánh, bởi cuối cùng cũng sắp được gặp lại gia đình.
Alex nhận định sự bình tĩnh của Magura trong quá trình lên UAV là một trong những yếu tố góp phần giúp chiến dịch thành công.
Dù cuộc giải cứu mở ra một phương án mới trong điều kiện chiến trường đặc biệt nguy hiểm, việc sơ tán thương binh bằng đường không chưa thể trở thành giải pháp thường xuyên thay thế phương thức vận chuyển bằng đường bộ. Theo Gurzuf Defence, nguy cơ đối với tính mạng người bị thương trong những chuyến bay như vậy vẫn quá cao để áp dụng như một quy trình sơ tán y tế tiêu chuẩn.
Tuy nhiên, kinh nghiệm từ chiến dịch đưa Magura ra khỏi khu vực chiến sự đã thúc đẩy những thay đổi trong quá trình phát triển UAV. Gurzuf Defence quyết định trang bị các điều chỉnh kỹ thuật và bộ giá đỡ phục vụ sơ tán khẩn cấp cho những mẫu Heavy Shot Ayudag-6 sản xuất hàng loạt, qua đó cho phép phương tiện hậu cần này được sử dụng trong các nhiệm vụ cứu hộ khi cần thiết.
Thùy Dương (SHTT)
Bài đọc nhiều
