Điều tra nguồn gốc Covid-19: Trung Quốc phát hiện hơn 140 loại virus corona ở dơi nhưng đưa ra kết luận bất ngờ

Trong một nghiên cứu được tải lên máy chủ Research Square hôm 20/09, các nhà khoa học thuộc Viện Sinh học Mần bệnh ở Bắc Kinh cho biết họ đã thu thập và xét nghiệm các mẫu từ hơn 4.700 cá thể dơi tại nhiều khu vực ở Trung Quốc từ 01/2020, bổ sung thêm vào hàng ngàn mẫu đã được xét nghiệm từ 2016.

Theo SCMP, đây là nghiên cứu đầu tiên cung cấp những chi tiết quan trọng về việc lấy mẫu và xét nghiệm ở loài dơi để tìm kiếm "tổ tiên" gần của virus SARS-CoV-2 được thực hiện từ khi dịch bệnh Covid-19 bùng phát ở thành phố Vũ Hán vào cuối năm 2019.

"Đây là những mẫu mới đầu tiên tôi thấy từ một nhóm các nhà khoa học nổi tiếng ở Trung Quốc về virus corona trên dơi từ khi đại dịch bùng phát," chuyên gia Peter Daszak, người từng tham gia cuộc điều tra nguồn gốc Covid-19 của WHO tại Trung Quốc hồi đầu năm.

"Đối với những người đặt câu hỏi, 'Liệu Trung Quốc có làm những việc như vậy không?', câu trả lời là 'có', đây là những gì họ đang làm, không chỉ vậy họ sẽ xuất bản nghiên cứu," Daszak nói thêm.

Tuy vậy, kết luận nghiên cứu trái ngược với những phát hiện khác từ Trung Quốc, theo SCMP. Cụ thể, các nhà khoa học cho rằng các loại virus được coi là họ hàng gần gũi nhất của SARS-CoV-2 "cực kỳ hiếm" trên loài dơi ở Trung Quốc. Họ cho rằng các khu vực lân cận mới là "mảnh đất màu mỡ" cho các loại virus này.

"Các loại virus 'tổ tiên' của SARS-CoV và SARS-CoV-2 có thể đã xuất hiện ở Bán đảo Đông Dương hoặc xa hơn về phía Nam," tác giả Wu Zhiqiang và nhóm nghiên cứu viết. Tuy vậy, nghiên cứu này chưa được bình duyệt.

Trước đó, một nhóm các nhà khoa học Pháp và Lào tuần trước cho biết họ đã tìm thấy "tổ tiên gần nhất" của virus SARS-CoV-2 trên loài dơi ở các hang đá vôi tại miền Đông Bắc Lào.

Nghiên cứu mới được công bố ở Trung Quốc trong bối cảnh còn nhiều tranh cãi về định hướng nghiên cứu điều tra nguồn gốc virus SARS-CoV-2.

Cộng đồng khoa học quốc tế gần đây kêu gọi điều tra sâu rộng hơn về nguồn gốc virus SARS-CoV-2 tại Trung Quốc, do nhu cầu cần thêm thông tin về khả năng các loài động vật nhiễm bệnh và những ca nhiễm đầu tiên.

Trong khi đó, các nhà khoa học và quan chức Trung Quốc cho rằng nên điều tra thêm giả thuyết virus có nguồn gốc bên ngoài nước này, bởi hiện tại nghiên cứu trong nước chưa đem đến đầu mối quan trọng.

Bắc Kinh đã từ chối đề xuất điều tra quốc tế giai đoạn hai của WHO, vốn kêu gọi tìm hiểu thêm hai giả thuyết: virus xuất hiện trong tự nhiên và virus là hậu quả của một sự cố phòng thí nghiệm.

Giáo sư Leo Poon Lit-man thuộc Đại học Hong Kong cho rằng việc các nhà khoa học chưa tìm ra "tổ tiên" gần của SARS-CoV-2 là "đáng thất vọng", nhưng theo ông nghiên cứu là bước quan trọng giúp giới khoa học thu hẹp phạm vi các khu vực và các loài có thể chứa virus gần gũi với SARS-CoV-2.

"Dù sao đi nữa, đây là tin rất đáng mừng. Điều này thực sự thể hiện Trung Quốc đang nỗ lực tìm hiểu sinh thái học của các loại virus corona trên dơi, cũng như những virus đó lây lan sang con người như thế nào," Poon nói.

Nghiên cứu cũng bao gồm dữ liệu thu thập từ Chợ Hải sản Hoa Nam ở Vũ Hám hồi tháng 02/2020, khoảng 40 ngày sau khi khu chợ này đóng cửa. Chợ Hải sản Hoa Nam được xác định có liên quan tới những ca nhiễm Covid-19 đầu tiên ở Vũ Hán.

Các nhà khoa học cho biết họ tìm thấy bốn loại virus corona trên động vật ở các mẫu thu thập được tại Chợ Hải sản Hoa Nam, nhiều khả năng liên quan tới thỏ, nhím và dúi, nhưng không có loại nào liên quan tới SARSC-Vo2.

Nghiên cứu về loài dơi tập trung vào các mẫu được thu thập từ hơn 13.000 cá thể dơi ở 14 tỉnh tại Trung Quốc từ 2016.

Các nhà nghiên cứu cho biết từ khi đại dịch Covid-19 bùng phát vào tháng 01/2020, họ đã mở rộng phạm vi, bổ sung thêm nhiều địa điểm xung quanh thành phố Vũ Hán, cũng như tại các tỉnh Chiết Giang, Liêu Minh và chín tỉnh miền Đông Nam Trung Quốc.

Các loại virus giống virus gây bệnh SARS và Covid-19 được tìm thấy ở Tây Nam Trung Quốc, theo các nhà khoa học. Tuy vậy, 142 loại virus liên quan tới virus gây bệnh SARS và bốn virus khác được xác định có các yếu tố kết hợp của họ SARS và SARS-CoV-2 được tìm thấy ở các tỉnh Quảng Đông, Vân Nam, Phúc Kiến, Quảng Tây, Hà Bắc và Liêu Ninh.

Hồ Anh (Nguoiduatin.vn)