Nếu đã đọc tiểu thuyết hay xem phim võ hiệp, bạn chắc hẳn không lạ gì với những cao thủ chỉ dùng một đòn điểm huyệt, một cái phẩy tay cũng có thể hạ sát đối thủ. Liệu tuyệt kỹ này là hư cấu, hay có thể lý giải bằng khoa học?
Kỹ thuật này được gọi là "điểm mạch", hay dim mak. Những võ sư thành thục điểm mạch tuyên bố đòn đánh này có thể trì hoãn cái chết của đối phương tới vài tháng, trong khi những người theo thuyết âm mưu cho rằng Lý Tiểu Long có thể đã chết vì trúng một đòn điểm mạch hung hiểm.
Điểm mạch có cơ sở lịch sử. Trong "Võ Bị Chí", một cuốn sách tiếng Nhật cổ xưa viết về võ thuật có nhắc tới tuyệt kỹ chỉ một đòn cũng gây hại khôn lường cho đối phương, theo trang mạng io9.com. Thế nhưng các chi tiết cụ thể hơn, bao gồm việc kỹ năng này đánh vào vị trí nào trên cơ thể, và tác động của nó là như thế nào vẫn còn là bí ẩn.
Thuật ngữ "một đòn chết ngay" trở nên phổ biến tại Mỹ nhờ một nhân vật có tên gọi "Bá tước Dante" và tổ chức "Hội Rồng Đen". "Bá tước Dante" tự nhận là cao thủ võ thuật chết chóc nhất hành tinh, nhưng nổi tiếng nhờ các trang quảng cáo sách dạy võ thuật in kèm truyện tranh Marvel thời thập niên 1960-70.
"Một đòn chết ngay" có thể liên quan tới chứng bệnh commotio cordis (chấn động tim mạch). Commotio cordis là cái chết tức thời gây ra bởi một đòn đánh vào ngực làm rối loạn nhịp tim. Tim của người bị tác động không bị tổn hại, nhưng cú đánh làm gián đoạn nhịp tim trong khoảng thời gian đủ gây ra cái chết.
Có khoảng 125 trường hợp commotio cordis được ghi nhận, bao gồm một số cầu thủ hockey trẻ tử vong do bị đĩa tròn va đập vào ngực. Một số ý kiến cho rằng các cao thủ "điểm mạch" biết một cú đánh vào ngực có thể gây ra commotio cordis làm chết người. Tuy vậy, điều này không lý giải được việc có những người được cho là tử vong sau đó một thời gian dài.
Một dạng điểm mạch được cho là đánh vào động mạch cảnh, giảm lượng máu lên não khiến người trúng đòn bất tỉnh. Động mạch cảnh chạy qua cổ, do đó khá dễ đánh trúng.
Kỹ thuật này đòi hỏi duy trì áp lực lên động mạch cảnh. Người trúng đòn sẽ bất tỉnh (và có khả năng bị tổn thương não) chỉ trong vài giây. Tuy vậy, việc tác động vào động mạch cảnh không giải thích được những cái chết bị trì hoãn, trừ khi động mạnh cảnh bị tổn hại gây ra các chứng bệnh đông máu lâu dài.

Linh Giang (SHTT)