Giải mã chiến thuật "đổi vai" giữa Mỹ và Israel trong các chiến dịch ám sát lãnh đạo Iran

Ở giai đoạn bình minh của cuộc xung đột, ranh giới giữa vai trò của Mỹ và Israel trong các chiến dịch tiêu diệt mục tiêu trọng yếu thường rơi vào trạng thái mơ hồ. Tuy nhiên, thời gian đã bóc tách những lớp màn bí mật. Bất chấp những tuyên bố đôi khi mang tính phô trương từ phía Tổng thống Donald Trump, các bằng chứng thực địa cho thấy Israel mới là bên trực tiếp "ra tay".

Trong khi các nguồn tin quân sự Mỹ duy trì thái độ thận trọng và tránh nhận trách nhiệm trực tiếp, vai trò của Washington được định vị rõ ràng hơn ở hậu phương: Cơ quan Tình báo Mỹ (CIA) cung cấp những dòng dữ liệu tình báo huyết mạch, giúp Israel xác định mục tiêu. 

Sự phân vai này tạo ra một gọng kìm hoàn hảo: Israel tập trung vào các chiến dịch "đánh đầu não" nhằm triệt hạ nhân sự cấp cao, còn Mỹ ưu tiên dập tắt các năng lực chiến tranh mang tính chiến thuật như hệ thống tên lửa đạn đạo, thiết bị bay không người lái, các căn cứ quân sự và lực lượng hải quân của Tehran.

Để hiểu tại sao Israel lại trở nên quyết liệt như hiện tại, cần nhìn lại sự thận trọng của họ trong quá khứ. Trước đây, Tel Aviv luôn ám ảnh bởi bóng ma trả đũa từ Iran và các lực lượng ủy nhiệm như Hezbollah hay Hamas. Ngay cả trong vụ ám sát nhà khoa học hạt nhân Mohsen Fakhrizadeh năm 2020, Israel vẫn chọn cách im lặng tuyệt đối. 

Thậm chí, khi chính quyền ông Trump đề xuất Israel trực tiếp tham gia hạ sát tướng Qasem Soleimani cùng năm đó, Thủ tướng Benjamin Netanyahu đã từ chối, đẩy vai trò trực tiếp cho phía Mỹ để tránh trở thành mục tiêu công kích duy nhất.

Mọi thứ chỉ thực sự thay đổi sau biến cố tháng 4/2024. Việc Israel tiêu diệt tướng Mohammed Reza Zahedi tại Syria đã kích hoạt một cuộc tấn công trực diện chưa từng có từ phía Iran với hàng trăm tên lửa và drone hướng về lãnh thổ Israel. 

Tuy nhiên, kết quả của trận thực chiến này đã thay đổi hoàn toàn cán cân tâm lý: Với sự hỗ trợ từ các đồng minh phương Tây, hệ thống phòng thủ của Israel đã đánh chặn gần như tuyệt đối các đòn tấn công, giữ thiệt hại ở mức tối thiểu.

Chính niềm tin sắt đá vào khả năng chống đỡ các đòn trả đũa quy mô lớn đã tháo khoán cho chuỗi chiến dịch tấn công tổng lực vào tháng 6/2025. Kể từ thời điểm đó, Israel không còn e ngại việc trực tiếp thực hiện các vụ ám sát hàng loạt lãnh đạo quân sự Iran, biến đây trở thành một phần tất yếu trong học thuyết quân sự mới của mình.

Tại sao Mỹ lại chọn đứng sau? Câu trả lời nằm ở sự kết hợp giữa năng lực thực tế và những toan tính chính trị dài hạn.

Về mặt năng lực, dù CIA sở hữu mạng lưới toàn cầu, Israel lại chứng minh được ưu thế vượt trội trong việc thâm nhập sâu vào các cấu trúc nội bộ của Iran – một kỳ tích mà phía Mỹ được cho là vẫn chưa thể chạm tới sau nhiều thập kỷ. Khả năng tiếp cận mục tiêu ở cự ly gần và xác định chính xác biến động nhân sự đã giúp Tel Aviv ra đòn hiệu quả hơn bất cứ quốc gia nào khác.

Về phía Washington, sự thận trọng của Tổng thống Trump có thể xuất phát từ nhiều lớp lý do. Thứ nhất là sự dè chừng ban đầu: Nhà Trắng chỉ quyết định mở rộng can dự sâu hơn khi Israel đã chứng minh được ưu thế tuyệt đối trên không phận và kiểm soát được rủi ro cho binh sĩ Mỹ. 

Thứ hai là yếu tố an ninh cá nhân: Sau vụ hạ sát tướng Soleimani, những báo cáo về việc Iran lập kế hoạch trả đũa nhắm vào chính ông Trump có thể đã khiến Washington chọn giải pháp gián tiếp để giảm thiểu nguy cơ trở thành mục tiêu trực diện.