Giáo sư Ngô Bảo Châu rời Mỹ sau 15 năm, gia nhập Đại học Hong Kong

Sự kiện này không chỉ đánh dấu một bước ngoặt lớn trong sự nghiệp của nhà toán học lừng danh mà còn là tín hiệu mạnh mẽ cho thấy sức hút ngày càng tăng của các trung tâm học thuật tại châu Á.

Sáng ngày 5/2, phía Đại học Hong Kong – ngôi trường vừa được xếp hạng số 1 châu Á theo bảng xếp hạng QS 2026 – đã xác nhận thông tin này. Hiệu trưởng HKU, Giáo sư Xiang Zhang, đánh giá việc mời được Giáo sư Ngô Bảo Châu là một dấu mốc quan trọng, góp phần củng cố vị thế của Hong Kong như một điểm giao thoa học thuật đỉnh cao giữa phương Đông và phương Tây. Đáng chú ý, trước đó một tuần, khoa Toán của trường cũng đã chào đón một trí tuệ kiệt xuất khác là Giáo sư Vũ Hà Văn, chuyên gia hàng đầu về tổ hợp và xác suất.

Chia sẻ về quyết định này, Giáo sư Ngô Bảo Châu cho biết ông đã cân nhắc kỹ lưỡng giữa nhiều lời mời từ các đại học danh tiếng thế giới. Lý do lớn nhất thúc đẩy ông rời Mỹ là tâm nguyện được làm việc gần gia đình khi bố mẹ đã tuổi cao, đồng thời mong muốn được tham gia sâu rộng hơn vào công tác giáo dục tại quê nhà. Dù đánh giá môi trường khoa học tại HKU hiện nay có thể chưa sôi nổi bằng các đại học hàng đầu ở Mỹ, nhưng ông tin tưởng rằng với sự đầu tư quyết liệt của trường, ông có thể cùng các học giả xuất sắc tại đây xây dựng một môi trường nghiên cứu tầm cỡ thế giới.

Một trong những dự định đầy tham vọng của Giáo sư Châu sau khi về Hong Kong là rút ngắn khoảng cách với Việt Nam. Thay vì về nước hai lần mỗi năm như trước, ông dự tính sẽ có mặt tại quê nhà khoảng hai tuần một lần. Ông kỳ vọng sẽ trực tiếp đào tạo thế hệ nghiên cứu sinh chất lượng cao, tổ chức các seminar, câu lạc bộ cho học sinh chuyên Toán và thiết lập một mạng lưới nghiên cứu chung cho toàn châu Á. Theo ông, muốn có những công trình mang tính đột phá thì phải bắt đầu từ việc bồi dưỡng nguồn nghiên cứu sinh đầu vào thật sự xuất sắc.

Giáo sư Ngô Bảo Châu sinh năm 1972 tại Hà Nội, là niềm tự hào của trí tuệ Việt khi trở thành người duy nhất cho đến nay đoạt giải thưởng Fields (2010) – danh hiệu được ví như "Nobel Toán học". Công trình chứng minh "bổ đề cơ bản" của ông không chỉ giải quyết một giả thuyết then chốt trong Chương trình Langlands mà còn được tạp chí Times bình chọn là một trong mười phát kiến khoa học quan trọng nhất thế giới năm 2009.