Hai tháng chiến sự với Iran tiêu tốn bao nhiêu tiền của Mỹ, vì sao con số gây tranh cãi?

Mỹ đã chi khoảng 25 tỷ USD cho hai tháng xung đột với Iran, theo Lầu Năm Góc. Tuy nhiên, nhiều ước tính khác cho rằng tổng chi phí thực có thể lên tới 40-50 tỷ USD. Khoảng chênh lệch lớn này đang làm dấy lên tranh cãi tại Washington. Trọng tâm nằm ở việc liệu thiệt hại quân sự đã được tính đủ hay chưa.

Phát biểu trước Ủy ban Quân vụ Hạ viện ngày 29/4, quan chức Lầu Năm Góc Jules “Jay” Hurst cho biết phần lớn ngân sách được dùng cho đạn dược. Ông không xác nhận con số 25 tỷ USD có bao gồm chi phí thiệt hại đối với các căn cứ quân sự hay không. Theo ông, đây vẫn là khoản chưa có đánh giá cuối cùng.

Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth cũng từ chối làm rõ phạm vi của con số này. Trong khi đó, Lầu Năm Góc thừa nhận chưa có số liệu cuối cùng về thiệt hại. Ông Hurst cho biết tổng chi phí sẽ phụ thuộc vào việc Mỹ có tái thiết các cơ sở quân sự ở nước ngoài hay không, cũng như mức độ tái thiết.

Theo các báo cáo từ truyền thông Mỹ, nếu tính cả chi phí xây dựng lại cơ sở quân sự và thay thế tài sản bị phá hủy, tổng chi tiêu có thể lên tới 40-50 tỷ USD. Phần chênh lệch chủ yếu nằm ở thiệt hại hạ tầng và khí tài quân sự, những khoản chưa được phản ánh rõ trong ước tính ban đầu.

Trong 48 giờ đầu xung đột, ít nhất 9 cơ sở quân sự Mỹ tại Bahrain, Kuwait, Iraq, UAE và Qatar đã bị hư hại đáng kể, theo các báo cáo trước đó. Các cuộc tấn công của Iran còn nhằm vào nhiều hệ thống giá trị cao, trong đó có radar của tổ hợp tên lửa THAAD tại Jordan và các cơ sở tương tự tại UAE.

Một tổn thất đáng chú ý là máy bay cảnh báo sớm và chỉ huy trên không E-3 Sentry của Không quân Mỹ bị phá hủy tại một căn cứ ở Ả rập Xê út. Đây là khí tài có giá trị lớn, đóng vai trò quan trọng trong chỉ huy tác chiến trên không. Việc thay thế các hệ thống như vậy kéo theo chi phí rất cao, là một trong những yếu tố khiến tổng chi phí tăng mạnh.

Quan chức Lầu Năm Góc cho rằng Mỹ có thể không phải là bên duy nhất gánh chi phí. Theo ông Hurst, các đối tác có thể đóng góp một phần vào quá trình tái thiết. Tuy nhiên, cơ chế chia sẻ chi phí hiện chưa rõ ràng, khiến việc ước tính tổng ngân sách tiếp tục gặp khó khăn.

Ở chiều ngược lại, Thượng nghị sĩ độc lập Angus King, thành viên Ủy ban Quân vụ Thượng viện, đưa ra con số cao hơn. Ông cho rằng tổng chi phí chiến tranh có thể lên tới khoảng 50 tỷ USD, mức mà ông đánh giá sát thực tế hơn so với ước tính 25 tỷ USD.

“Tôi tin rằng ước tính 50 tỷ USD chính xác hơn. Đó là con số mà tôi đã nghe được cho đến hôm qua”, ông King nói ngày 30/4.

Theo ông King, với mức chi này, cuộc xung đột đang tiêu tốn khoảng 1 tỷ USD mỗi ngày sau hai tháng. Chi phí không chỉ nằm ở đạn dược. Phần lớn còn lại là sửa chữa cơ sở, bổ sung khí tài và duy trì triển khai lực lượng quy mô lớn tại Trung Đông.

“Cần phải sửa chữa rất nhiều cơ sở của Mỹ trên khắp Trung Đông, chưa kể đến việc bổ sung lượng lớn đạn dược và triển khai lực lượng, vì vậy đó là một con số rất lớn”, ông King nhận định.

Dù vậy, các nghị sĩ Mỹ thừa nhận chưa có con số cuối cùng. Ông King cho biết sẽ tiếp tục tìm hiểu cơ sở tính toán của Lầu Năm Góc, đồng thời nhấn mạnh mức 25 tỷ USD thấp hơn đáng kể so với nhiều ước tính khác trong hai tháng qua.

Khoảng cách giữa các con số cho thấy chi phí thực của cuộc xung đột vẫn chưa được xác định rõ. Tranh cãi không chỉ nằm ở mức 25 hay 50 tỷ USD, mà còn ở việc Mỹ đã tính đến đâu trong thiệt hại, tái thiết và khả năng chia sẻ chi phí với các đối tác.