Hải quân Indonesia sắp sửa đánh dấu bước ngoặt lịch sử khi chính thức tiếp nhận một chiếc tàu sân bay loại biên từ Italy.

Đầu tuần này, chiến hạm Giuseppe Garibaldi đã chính thức khởi hành từ Italy và dự kiến mất khoảng 20 ngày hải trình để cập cảng Indonesia. Trong suốt chặng đường di chuyển, con tàu vẫn giữ nguyên tên gọi cũ, treo cờ Italy và nhận được sự hộ tống từ tàu hải quân nước chủ nhà. Ngay sau khi tới nơi, chiến hạm sẽ được bàn giao chính thức cho Hải quân Indonesia và được đổi tên thành KRI Gajah Mada.

Tàu sân bay Giuseppe Garibaldi rời Portsmouth, Anh để tham gia diễn tập Steadfast Defender 2024 của NATO tháng 2/2024. Ảnh: Portsmouth Aerial Media
Tàu sân bay Giuseppe Garibaldi. Ảnh: Portsmouth Aerial Media

Đáng chú ý, việc Indonesia sở hữu chiếc Giuseppe Garibaldi được thực hiện thông qua thỏa thuận viện trợ trực tiếp giữa Chính phủ hai nước, thay vì thông qua hình thức mua sắm quốc phòng thương mại thông thường. Sự kiện này đưa Indonesia trở thành quốc gia Đông Nam Á thứ hai đưa tàu sân bay vào biên chế, sau Thái Lan với chiếc HTMS Chakri Naruebet.

Tuy nhiên, giới chuyên gia quân sự nhận định quá trình vận hành sắp tới sẽ đặt ra không ít thách thức. Ông Thomas Newdick, biên tập viên chuyên trang quân sự War Zone (Mỹ), cho biết vào ngày 28/8 rằng mức độ khai thác chiếc tàu sân bay này của Indonesia sẽ phụ thuộc hoàn toàn vào khả năng duy trì hoạt động cho chiến hạm, cũng như việc đầu tư xây dựng hạ tầng kỹ thuật và đào tạo năng lực chuyên môn hàng không đi kèm.

Bài học thực tế và hướng đi công nghệ mới

Nhìn lại bài học từ quốc gia đầu tiên trong khu vực sở hữu tàu sân bay, Thái Lan từng phải loại biên toàn bộ phi đội máy bay AV-8S Harrier đi kèm chiếc HTMS Chakri Naruebet vào năm 2006 do chi phí vận hành quá cao và thiếu hụt phụ tùng thay thế. Hậu quả là chiến hạm này hiện chỉ có thể vận hành trực thăng, chủ yếu đảm nhận nhiệm vụ ứng phó thảm họa, huấn luyện hoặc phục vụ các chuyến công du của quan chức cấp cao. Chuyên gia Newdick nhấn mạnh bài học từ việc HTMS Chakri Naruebet hiếm khi ra khơi trong thời gian dài cho thấy việc sở hữu một chiếc tàu sân bay là bước đi tương đối dễ dàng, nhưng việc xây dựng được năng lực tác chiến thực sự xoay quanh nó lại là một thử thách lớn hơn rất nhiều.

Để tối ưu hóa công năng, Indonesia dự kiến sử dụng KRI Gajah Mada làm nền tảng vận hành lực lượng trực thăng. Theo đánh giá từ ông Newdick, Indonesia có thể lựa chọn kết hợp các phi đội máy bay không người lái (UAV) cùng trực thăng trên hạm, từ đó tạo ra năng lực giám sát và tấn công hiệu quả mà không nhất thiết phải phát triển đơn vị chiến đấu cơ cánh cố định đắt đỏ như các tàu sân bay truyền thống.

Mô hình này không mới trên thế giới. Thổ Nhĩ Kỳ đã từng chuyển đổi công năng của chiến hạm TCG Anadolu sang tàu sân bay chuyên dụng cho UAV sau khi bị gạch tên khỏi chương trình F-35B. Hiện nay, hải quân nhiều cường quốc như Mỹ và Trung Quốc cũng đang tích cực thử nghiệm việc tích hợp UAV lên các tàu đổ bộ tấn công và chiến hạm có kích thước tương đồng.

Thông số kỹ thuật của cựu soái hạm Hải quân Italy

Giuseppe Garibaldi là con tàu lịch sử, được hạ thủy vào tháng 6/1983 và chính thức biên chế từ tháng 9/1985. Đây là tàu hải quân đầu tiên được chế tạo tại Italy với mục đích vận hành chiến đấu cơ cánh bằng. Chiến hạm sở hữu lượng giãn nước 13.850 tấn, vận hành bởi thủy thủ đoàn 830 người, đạt tốc độ di chuyển tối đa 56 km/h và tầm hoạt động lên tới 13.000 km.

Về năng lực tác chiến, ngoài khả năng chở tối đa 18 máy bay các loại, Giuseppe Garibaldi được trang bị hệ thống vũ khí tự vệ gồm 2 bệ tên lửa phòng không Sea Sparrow/Selenia Aspide với 16 quả tên lửa ở trạng thái sẵn sàng chiến đấu, 3 bệ pháo hai nòng DARDO cỡ 40 mm cùng 2 cụm ống phóng ngư lôi 324 mm.

Con tàu từng đảm nhận vai trò soái hạm của Hải quân Italy trong nhiều năm liền, trước khi bàn giao lại vị trí này cho tàu sân bay Cavour có kích thước lớn hơn vào năm 2009. Đến tháng 10/2024, Hải quân Italy đã chính thức quyết định loại biên chiến hạm Giuseppe Garibaldi trước khi chuyển giao cho Indonesia.

PV (SHTT)