Sau nhiều vòng thương lượng căng thẳng, Iran bất ngờ đưa ra loạt yêu cầu cứng rắn với Mỹ liên quan đến lệnh trừng phạt và chương trình hạt nhân. Động thái này lập tức khiến Tổng thống Donald Trump phản ứng gay gắt, tuyên bố có những điều Washington “không bao giờ chấp nhận”, làm dấy lên lo ngại đàm phán Trung Đông có thể rơi vào bế tắc nguy hiểm.

Căng thẳng giữa Iran và Mỹ tiếp tục phủ bóng lên tình hình Trung Đông khi các cuộc đàm phán liên quan đến chương trình hạt nhân và an ninh khu vực đang xuất hiện nhiều bất đồng sâu sắc. Trong phát biểu mới nhất, Tổng thống Mỹ Donald Trump cho rằng một số đề xuất từ Tehran là “không thể chấp nhận”, đồng thời khẳng định Washington sẽ không nhượng bộ ở những vấn đề cốt lõi liên quan đến an ninh quốc gia.

Theo nhiều nguồn tin quốc tế, phía Iran đã đưa ra hàng loạt yêu cầu trong quá trình thương lượng với Mỹ, bao gồm việc dỡ bỏ các lệnh trừng phạt kinh tế kéo dài nhiều năm, chấm dứt các biện pháp phong tỏa hàng hải và bảo đảm không tiếp tục có hành động quân sự nhằm vào Tehran trong tương lai.

Ngoài ra, Iran cũng muốn duy trì quyền phát triển chương trình hạt nhân dân sự, trong đó có hoạt động làm giàu uranium ở mức nhất định. Đây được xem là điểm nghẽn lớn nhất bởi Washington từ lâu phản đối mạnh mẽ việc Tehran tiếp tục làm giàu uranium do lo ngại nguy cơ phát triển vũ khí hạt nhân.

Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi

Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi nhấn mạnh Tehran sẽ không chấp nhận một thỏa thuận mang tính áp đặt. “Chúng tôi sẽ cố gắng hết sức để bảo vệ các quyền và lợi ích hợp pháp của mình trong các cuộc đàm phán. Iran chỉ chấp nhận một thỏa thuận công bằng và toàn diện”, ông Araghchi tuyên bố trong cuộc gặp với giới chức Trung Quốc tại Bắc Kinh.

Nhà ngoại giao hàng đầu Iran cũng nhiều lần cáo buộc Mỹ liên tục thay đổi lập trường và đưa ra các yêu cầu vô lý khiến tiến trình ngoại giao bị đình trệ. Theo ông Araghchi, những “thói quen phá hoại” từ phía Washington đang làm suy giảm niềm tin giữa hai bên trong bối cảnh khu vực Trung Đông vốn đã cực kỳ bất ổn.

Trong khi đó, phía Mỹ cho rằng mọi thỏa thuận tương lai đều phải bao gồm cơ chế giám sát nghiêm ngặt đối với chương trình hạt nhân Iran. Washington đồng thời yêu cầu Tehran cam kết không cản trở hoạt động hàng hải quốc tế tại eo biển Hormuz – tuyến vận chuyển dầu mỏ chiến lược của thế giới.

Phát biểu trước báo giới, ông Trump nhấn mạnh Mỹ sẽ không chấp nhận bất kỳ thỏa thuận nào có thể tạo điều kiện để Iran sở hữu năng lực chế tạo vũ khí hạt nhân. Nhà lãnh đạo Mỹ cho rằng ưu tiên lớn nhất hiện nay là duy trì ổn định khu vực và ngăn chặn nguy cơ xung đột quân sự lan rộng.

Tổng thống Mỹ Donald Trump

Giới quan sát nhận định lập trường cứng rắn từ cả Washington lẫn Tehran đang khiến triển vọng đạt được đột phá ngoại giao trở nên mong manh hơn. Những tuần gần đây, Trung Đông liên tục nóng lên sau hàng loạt động thái quân sự và các vụ đụng độ khiến thị trường năng lượng toàn cầu chao đảo.

Một số nguồn tin ngoại giao tiết lộ Iran từng đề xuất phương án chuyển một phần uranium đã làm giàu sang nước thứ ba hoặc pha loãng lượng uranium ở cấp độ cao nhằm tạo nền tảng cho thỏa hiệp. Tuy nhiên, đến nay hai bên vẫn chưa tìm được tiếng nói chung trong các vấn đề then chốt.

Các chuyên gia cảnh báo nếu tiến trình đàm phán tiếp tục rơi vào bế tắc, nguy cơ leo thang căng thẳng quân sự tại Trung Đông hoàn toàn có thể gia tăng trong thời gian tới. Điều này không chỉ ảnh hưởng tới an ninh khu vực mà còn có thể tác động mạnh tới giá dầu, thương mại quốc tế và chuỗi cung ứng toàn cầu.