Lệnh cấm mạng xã hội châm ngòi "biểu tình Gen Z" đẫm máu ở Nepal, Thủ tướng từ chức

Đầu tháng 9, chính phủ Nepal thực thi lệnh cấm mạng xã hội đối với hàng chục nền tảng, bao gồm cả những "gã khổng lồ" như Facebook, Instagram, YouTube. Lệnh cấm được đưa ra sau khi các nền tảng này từ chối yêu cầu của chính phủ về việc đăng ký giấy phép hoạt động và chỉ định đại diện tại Nepal.

Quyết định này lập tức trở thành "giọt nước tràn ly" đối với người dân, đặc biệt là giới trẻ. Hàng chục nghìn người đã đổ xuống đường ở thủ đô Kathmandu trong ngày 8/9 để phản đối. Cuộc biểu tình, được mệnh danh là "biểu tình Gen Z", ban đầu là một cuộc tuần hành ôn hòa với những khẩu hiệu như "hãy gỡ bỏ lệnh cấm, trả lại tiếng nói cho chúng tôi".

Tuy nhiên, khi đám đông tìm cách tiến vào tòa nhà quốc hội, cảnh sát chống bạo động đã dùng đến vũ lực, kết quả là ít nhất 19 người thiệt mạng và hàng trăm người bị thương.

Cuộc khủng hoảng này không chỉ đơn thuần là vấn đề tự do ngôn luận. Các nhà phân tích nhận định rằng lệnh cấm mạng xã hội chỉ là yếu tố bề mặt. Vấn đề cốt lõi đã âm ỉ từ lâu là sự thất vọng sâu sắc của giới trẻ Nepal trước nạn tham nhũng, nền kinh tế ảm đạm và tỷ lệ thất nghiệp cao.

Nỗi bức xúc càng trở nên trầm trọng khi mạng xã hội lại là phương tiện liên lạc quan trọng với các gia đình có người thân ở nước ngoài, đồng thời là công cụ kiếm sống của nhiều doanh nghiệp nhỏ. Lệnh cấm đã giáng một đòn mạnh vào ngành du lịch, vốn phụ thuộc vào các chiến dịch quảng bá trực tuyến.

Chưa dừng lại ở đó, phong trào trực tuyến chống lại "con ông cháu cha" trong giới chính trị, những người thường xuyên khoe khoang lối sống xa hoa trên mạng, đã làm bùng lên sự phẫn nộ về bất bình đẳng giàu nghèo. Nhiều người biểu tình thẳng thắn bày tỏ: "Trong khi con cái quan chức trở về mang theo túi Gucci, con cái dân thường về nước bằng quan tài", ám chỉ những thanh niên Nepal phải đi lính thuê ở nước ngoài để kiếm sống.

Trước làn sóng biểu tình ngày càng dữ dội, chính phủ Nepal buộc phải nhượng bộ. Bộ trưởng Công nghệ Thông tin và Truyền thông thông báo lệnh cấm mạng xã hội sẽ được dỡ bỏ. Tuy nhiên, sự nhượng bộ này dường như đã quá muộn.

Ngày 9/9, đám đông quá khích tiếp tục tấn công và đập phá dinh thự của Tổng thống và Thủ tướng. Trước sức ép chưa từng có, Thủ tướng Khadga Prasad Sharma Oli đã gửi thư từ chức, một động thái được cho là nhằm xoa dịu tình hình và tìm kiếm giải pháp chính trị. Sự ra đi của ông Oli đánh dấu một chương mới đầy bất ổn trong cuộc khủng hoảng chính trị tại quốc gia Himalaya này.