Giới tình báo Mỹ lo ngại Iran hiện đủ khả năng phong tỏa eo biển Hormuz bất cứ lúc nào, sở hữu đòn bẩy nguy hiểm hơn cả một quả bom hạt nhân.
17-1781670772-moi-lo-ngai-tu-vu-khi-phong-toa-eo-bien-hormuz-cua-iran-vuot-tam-bom-hat-nhan
Xuồng cao tốc và tàu hải quân của Lực lượng Vệ binh cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) trên vịnh Ba Tư năm 2024 - Ảnh: NYT

Theo thông tin từ CNN ngày 16/6 dẫn các nguồn tin am hiểu đánh giá tình báo Mỹ, sau hơn ba tháng xung đột trực tiếp, Tehran giờ đây hoàn toàn có thể ngăn chặn mọi tàu bè qua lại eo biển Hormuz.

Diễn biến này đồng nghĩa với việc Iran đang nắm giữ một công cụ mới có sức răn đe mạnh mẽ đối với nền kinh tế toàn cầu. Ngay cả khi hai bên dự kiến ký kết một thỏa thuận vào ngày 19/7 nhằm mở lại tuyến đường huyết mạch này làm tiền đề cho đàm phán hạt nhân, Washington thừa nhận đã vô tình trao cho đối phương quyền kiểm soát eo biển, làm thay đổi căn bản tư duy chiến lược của Tehran.

Sự tự tin của Iran cũng được củng cố rõ rệt sau giai đoạn đối đầu vừa qua. Tướng Mohammad Akraminia, phát ngôn viên quân đội Iran, tuyên bố cuộc xung đột với Mỹ và Israel đã chứng minh khả năng chịu áp lực lớn của quốc gia này. Nhờ duy trì phần lớn năng lực quân sự và khôi phục nền công nghiệp quốc phòng nhanh hơn dự kiến, Iran đã tăng cường sản xuất các thế hệ máy bay không người lái (UAV) mới, tên lửa tiên tiến cùng hàng trăm xuồng cao tốc sẵn sàng cản trở tàu thương mại hoặc rải thủy lôi.

Thêm vào đó, việc nhận ra hiệu quả từ các đòn tấn công có chọn lọc vào hạ tầng năng lượng vùng Vịnh đã mang lại cho Iran lợi thế chiến lược mới trong chiến tranh bất đối xứng.

Ở chiều ngược lại, giới chức Mỹ đang vô cùng đau đầu trước các kịch bản tương lai. Washington cảnh báo Iran sẽ không được hưởng lợi ích nếu không giữ cho eo biển thông suốt, đồng thời dự kiến nới lỏng phong tỏa cảng biển theo từng bước tương ứng với mức độ khôi phục lưu thông hàng hải.

Dù vậy, các chuyên gia vận tải biển vẫn hoài nghi về khả năng sớm bình thường hóa do những rủi ro an ninh còn hiện hữu. Đáng ngại hơn, nếu đàm phán hạt nhân đổ vỡ, Mỹ lo ngại Iran sẽ thúc đẩy lực lượng Houthi tại Yemen phong tỏa tiếp eo biển Bab el-Mandeb. Sự tê liệt đồng thời của hai tuyến hàng hải này được xem là một thảm họa kinh tế chưa từng có đối với thế giới.

Tình thế hiện tại cũng phơi bày sai lầm cốt lõi từ chiến dịch quân sự chống Iran dưới thời Tổng thống Donald Trump. Washington trước đây từng chủ quan đánh giá Tehran sẽ không bao giờ đóng cửa Hormuz vì sợ tổn hại kinh tế của chính họ, từ đó ưu tiên tập kích các mục tiêu quân sự thay vì ngăn chặn nguy cơ phong tỏa.

Giới hoạch định kế hoạch chiến tranh của Mỹ thừa nhận việc mất quyền kiểm soát eo biển là sai lầm lớn nhất và rất khó vô hiệu hóa nếu không triển khai lực lượng quy mô lớn. Trong bối cảnh thỏa thuận mới đòi hỏi Mỹ phải giảm hiện diện quân sự tại khu vực, câu hỏi về cách kiềm chế chiến thuật của Iran trong tương lai vẫn còn bị bỏ ngỏ.