Mỹ lần đầu tiết lộ dự thảo kế hoạch hòa bình Nga – Ukraine

Đây được xem là nỗ lực ngoại giao lớn nhất kể từ khi cuộc chiến nổ ra năm 2022, đồng thời đánh dấu sự can thiệp trực tiếp của Tổng thống Donald Trump trong việc định hình cục diện an ninh châu Âu.

Tuyên bố của Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt mở ra một chương hoàn toàn mới cho tiến trình đàm phán khi bà khẳng định bản dự thảo “tốt cho cả Nga và Ukraine” và đang nhận được sự ủng hộ của Tổng thống Trump. Dự thảo được xây dựng trong vòng một tháng bởi Đặc phái viên của Tổng thống, ông Steve Witkoff, cùng Ngoại trưởng Marco Rubio. Cả hai được cho là đã tiến hành những hoạt động thương lượng âm thầm với đại diện của Moscow và Kiev.

Dù chưa công bố chi tiết, tuyên bố từ Nhà Trắng mang thông điệp rõ ràng rằng Washington đang tổ chức các cuộc trao đổi tích cực với cả hai bên để xác định mức độ cam kết, đồng thời phủ nhận mọi lo ngại rằng kế hoạch này có thể gây bất lợi cho Ukraine. Đây là động thái nhằm trấn an Kiev trong bối cảnh nhiều ý kiến tại châu Âu và Mỹ lo ngại một thỏa thuận do Trump thúc đẩy có thể buộc Ukraine phải nhượng bộ sâu rộng.

Phía Ukraine nhanh chóng phản hồi, xác nhận Tổng thống Volodymyr Zelensky đã nhận được dự thảo từ Washington. Văn phòng Tổng thống Ukraine cho biết ông Zelensky sẽ trao đổi trực tiếp với Tổng thống Trump trong những ngày tới về các điểm then chốt để đạt hòa bình. Kiev cũng nhấn mạnh sẵn sàng phối hợp cùng Mỹ và các đối tác phương Tây miễn là những đề xuất này có khả năng thiết lập hòa bình bền vững.

Ở chiều ngược lại, Nga giữ thái độ dè chừng. Phát ngôn viên Điện Kremlin Dmitry Peskov trước đó từng xác nhận Tổng thống Putin và Tổng thống Trump đã thảo luận về lộ trình hòa bình trong cuộc gặp ở Alaska hồi tháng 8, song không ghi nhận tiến triển cụ thể. Điều này cho thấy Moscow đang thăm dò, chưa đưa ra cam kết rõ ràng nhưng cũng không đóng cánh cửa đàm phán.

Theo nhiều nguồn tin, bản dự thảo hiện tại dựa trên 28 điểm được Mỹ và Nga bí mật trao đổi trong nhiều tuần, với bốn trụ cột chính gồm: thúc đẩy hòa bình tại Ukraine, đảm bảo an ninh, củng cố an ninh châu Âu và định hình quan hệ tương lai giữa Mỹ với Nga và Ukraine. Giới phân tích nhận định cấu trúc này mang đậm dấu ấn của thỏa thuận Gaza mà ông Trump từng thúc đẩy thành công, nhấn mạnh cách tiếp cận mang tính giao dịch và ưu tiên cân bằng lợi ích.

Nhiều nguồn tin còn tiết lộ những đề xuất nhạy cảm mà Washington đưa ra cho Ukraine, như khôi phục tiếng Nga thành ngôn ngữ chính thức hoặc trao quy chế pháp lý cho chi nhánh Giáo hội Chính thống Nga. Những điều khoản này, nếu có thật, chắc chắn sẽ gây tranh cãi lớn trong nội bộ Ukraine và có thể làm dấy lên phản ứng mạnh mẽ từ các nước Đông Âu vốn lo ngại ảnh hưởng của Moscow.

Với Mỹ, việc thúc đẩy kế hoạch hòa bình không chỉ mang ý nghĩa chấm dứt một cuộc chiến kéo dài, mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến vị thế toàn cầu của Tổng thống Trump. Thành công trong hồ sơ Ukraine sẽ củng cố vai trò của ông trên trường quốc tế, đồng thời tái định hình chiến lược an ninh của Mỹ tại châu Âu trong nhiều năm tới.

Trong khi đó, Ukraine đối mặt với bài toán kép, tiếp tục cuộc chiến kéo dài với tổn thất lớn, hoặc chấp nhận đàm phán khi cán cân quyền lực trên chiến trường đang nghiêng về phía Nga. Moscow cũng có những toan tính riêng, khi họ mong muốn một thỏa thuận không chỉ đảm bảo lãnh thổ kiểm soát mà còn mở đường giảm bớt các lệnh trừng phạt kinh tế.

Cuộc chiến đã kéo dài hơn ba năm, khiến châu Âu chìm trong bất định và gây sức ép kinh tế - quốc phòng lên Mỹ. Do đó, các cuộc thương lượng do Washington khởi xướng được coi là hy vọng thực tế nhất cho tiến trình hòa bình kể từ sau thỏa thuận Istanbul năm 2022.

Dù vậy, để hiện thực hóa hòa bình, cả Nga và Ukraine đều sẽ phải đưa ra những nhượng bộ khó khăn nhưng cần thiết, như Ngoại trưởng Marco Rubio thừa nhận. Washington đang tiếp tục hoàn thiện dự thảo dựa trên phản hồi từ các bên, cho thấy con đường phía trước vẫn gập ghềnh. Một đề xuất được đánh giá tốt cho cả hai bên chưa chắc có thể được chấp nhận ngay lập tức, khi yếu tố chủ quyền, lãnh thổ và an ninh quốc gia vẫn là ranh giới đỏ của cả Moscow lẫn Kiev.

Trong bối cảnh đó, sự can dự mạnh mẽ của Nhà Trắng đánh dấu bước chuyển quan trọng từ hỗ trợ quân sự – tài chính sang thúc đẩy một lộ trình ngoại giao toàn diện. Và dù kết quả cuối cùng ra sao, dự thảo hòa bình của Mỹ chắc chắn sẽ trở thành một trong những tài liệu chính trị – ngoại giao quan trọng nhất trong hồ sơ Ukraine những tháng tới.