Mỹ lo ngại Nga xích lại gần Nhật Bản

Tờ Japan Times dẫn báo cáo mới đây của Trung tâm Nghiên cứu thuộc Thư viện Quốc hội Mỹ (CRS) cảnh báo rằng việc Nga xích lại gần Nhật Bản có thể ảnh hưởng tới quan hệ giữa Washington với các đồng minh ở châu Á.

Thời gian qua, giới quan sát chính trị quốc tế đã chứng kiến những dấu hiệu “ấm lên” trong quan hệ Nga – Nhật.  Tổng thống Nga Vladimir Putin nhiều lần gặp gỡ Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe, gần đây nhất là cuộc gặp bên lề Diễn đàn kinh tế quốc tế phương Đông lần thứ hai tại thành phố cảng Vladivostok của Nga (ngày 3/9) và dự kiến ông Putin sẽ chính thức thăm Nhật Bản vào tháng 12 tới. 

Giới chức Nhật Bản cho rằng củng cố quan hệ với Nga hiện nay là phù hợp với chính sách đối ngoại của Tokyo nhằm thể hiện vai trò quốc tế lớn hơn sau Chiến tranh Lạnh. Hơn nữa, Tokyo cũng đang muốn tiếp cận thị trường vùng Viễn Đông của Nga và cần sự ủng hộ của Moscow để trở thành thành viên thường trực Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc.

Các nhà phân tích của CRS cho rằng lãnh đạo Nga và Nhật Bản đang muốn làm sâu sắc hơn quan hệ chiến lược  song phương và giải quyết vấn đề tranh chấp lãnh thổ kéo dài từ sau Thế chiến thứ II. 

Về phía Nga, Tổng thống V.Putin “hướng về Đông Á” nhằm phá vỡ thế bị bao vây, cô lập về ngoại giao, đồng thời khai phá những thị trường mới có thể giúp vực dậy nền kinh tế Nga đang gặp nhiều khó khăn. Theo CRS, nền kinh tế Nga bị ảnh hưởng bởi giá nhiên liệu suy giảm và các lệnh trừng phạt của phương Tây nên “cần khách hàng cho các nguồn tài nguyên thiên nhiên”.

Ông Putin tìm kiếm các đối tác mới ở Đông Á trong bối cảnh quan hệ của Nga với Mỹ và châu Âu ngày càng lạnh nhạt, do Washington và phương Tây cáo buộc Moscow can thiệp quân sự vào Ukraine và Crimenia.

Theo CRS, can dự của Nga tại Đông Á “có thể tạo ra sự ngờ vực giữa Mỹ và các đồng minh Nhật Bản, Hàn Quốc, nếu lãnh đạo các nước này muốn thân thiết hơn với Nga”. CRS cho rằng thậm chí khi mối liên hệ an ninh Mỹ - Nhật Bản chặt chẽ hơn thì Thủ tướng Abe vẫn tiếp tục hưởng ứng những lời đề nghị của Tổng thống Putin, nhằm tạo đối trọng với Trung Quốc – nước đang là mối lo ngại chiến lược với cả Toyko và Moscow. 

CRS  cảnh báo động thái của Nga nhằm cải thiện quan hệ với các nước Đông Á “vẫn là một nhân tố phức tạp, có nguy cơ gây đổ vỡ chính sách tái cân bằng lợi ích an ninh-kinh tế của Mỹ tại khu vực”. Chính sách “hướng về Đông Á” của Nga cũng có thể làm suy giảm hiệu lực các lệnh trừng phạt mà phương Tây áp đặt lên Nga.

Rõ ràng, Mỹ sẽ không thể “bình chân như vại” trong thời gian tới để nhìn Nga gia tăng ảnh hưởng trong khu vực thông qua việc từng bước tạo dựng liên minh Nga - Nhật, Nga - Trung. Mỹ càng có lý do lo lắng khi cũng có nhận định rằng, Tokyo muốn cải thiện quan hệ với Moscow là nằm trong chiến lược “cân bằng” quan hệ với các nước lớn, thay vì dựa hẳn vào chính sách của Washington như trước.

Trong một động thái dường như có phần để xoa dịu Mỹ và khẳng định Tokyo tiếp tục ủng hộ chiến lược “xoay trục về châu Á” của Washington, ngày 15/9, Bộ trưởng Quốc phòng Nhật Bản Tomomi Inada tuyên bố ủng hộ các hoạt động tự do hàng hải của Mỹ để giữ gìn trật tự hàng hải quốc tế dựa trên luật lệ; Nhật Bản sẽ tăng cường hoạt động ở Biển Đông thông qua các cuộc tuần tra huấn luyện chung với hải quân Mỹ.