Mỹ siết chặt trừng phạt Iran, các nước Ả Rập quyết liệt ngăn chặn kịch bản chiến tranh

aA

Dù Washington liên tục gia tăng sức ép kinh tế và đưa ra những lời đe dọa quân sự cứng rắn, các quốc gia đồng minh tại Trung Đông đang nỗ lực hạ nhiệt căng thẳng vì lo ngại một cuộc chiến toàn diện sẽ tàn phá khu vực.

Vào ngày 15/1, Bộ Tài chính Mỹ đã chính thức công bố lệnh trừng phạt đối với 5 quan chức an ninh cấp cao của Iran, trong đó có Thư ký Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Ali Larijani cùng các lãnh đạo thuộc Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC). Washington cáo buộc nhóm quan chức này có liên quan trực tiếp đến các hành động bạo lực và đàn áp người biểu tình.

Không dừng lại ở đó, gọng kìm kinh tế tiếp tục được siết chặt khi Mỹ đưa thêm 18 cá nhân và thực thể vào danh sách đen với cáo buộc tiếp tay cho Tehran lách lệnh cấm vận dầu mỏ. Đồng thời, Bộ Ngoại giao Mỹ cũng nhắm vào nhà tù Fardis nhằm gửi đi thông điệp cứng rắn về vấn đề nhân quyền.

Những động thái trừng phạt dồn dập này diễn ra trong bối cảnh Tổng thống Donald Trump liên tục đưa ra những lời đe dọa về một cuộc can thiệp quân sự trực diện. Thế nhưng, kế hoạch của người đứng đầu Nhà Trắng đã vấp phải một "bức tường" phản đối từ các đồng minh thân cận nhất trong khu vực như Ả Rập Xê Út, Oman, Qatar và Thổ Nhĩ Kỳ. Các quốc gia này bày tỏ sự lo ngại sâu sắc rằng bất kỳ hành động quân sự nào cũng có thể trở thành mồi lửa thiêu rụi sự ổn định của Trung Đông.

Theo phân tích của giới ngoại giao, các nước Ả Rập lo sợ rằng xung đột sẽ gây ra cú sốc nghiêm trọng cho thị trường dầu mỏ toàn cầu và tạo ra một khoảng trống quyền lực nguy hiểm. Họ cảnh báo rằng nếu chính quyền hiện tại ở Tehran sụp đổ, quyền lực có thể rơi vào tay các lực lượng IRGC có tư tưởng cứng rắn và cực đoan hơn.

Đáng chú ý nhất, Ả Rập Xê Út đã khẳng định lập trường cứng rắn khi từ chối cho phép quân đội Mỹ sử dụng không phận để tiến hành các cuộc không kích điểm mặt Iran. Theo tờ Guardian, chính áp lực phối hợp từ các đồng minh lâu năm này đã buộc ông Trump phải tạm thời hoãn kế hoạch can thiệp quân sự vào giờ chót.

Ở phía ngược lại, tình hình nội tại của Iran vẫn đang chìm trong bất ổn. Làn sóng biểu tình bùng phát mạnh mẽ từ cuối tháng 12 năm ngoái do tác động của lạm phát phi mã và sự sụt giảm nghiêm trọng giá trị đồng nội tệ Rial.

Trong khi dư luận quốc tế chỉ trích các biện pháp trấn áp của chính quyền, thì Tehran lại khẳng định rằng đây không thuần túy là các cuộc biểu tình kinh tế. Họ cho rằng các thế lực nước ngoài đã giật dây, vũ trang cho các nhóm bạo loạn nhằm dàn dựng một cuộc nổi dậy, tạo cái cớ cho sự can thiệp quân sự từ phía Mỹ.

Sự đan xen giữa các lệnh trừng phạt kinh tế, đe dọa quân sự và những nỗ lực ngoại giao của các nước láng giềng đang biến khu vực này thành một ván bài địa chính trị vô cùng phức tạp và căng thẳng.