Người đàn ông sống 9 tháng với thận lợn biến đổi gen

Ông Tim Andrews, 66 tuổi, sống tại bang New Hampshire (Mỹ), đã trải qua ca ghép thận lợn tiên phong vào tháng 1/2025 sau khi bị suy thận giai đoạn cuối do biến chứng của bệnh tiểu đường tuýp 2.

Quả thận được lấy từ một giống lợn mini Yucatan và chỉnh sửa gen nhằm giúp cơ quan này tương thích hơn với hệ miễn dịch của con người. Các bác sĩ sử dụng quả thận lợn như một "cầu nối" tạm thời, giúp ông Andrews duy trì sự sống trong thời gian chờ thận người hiến.

Sau ca phẫu thuật, quả thận lợn bắt đầu hoạt động ngay lập tức. Ông Andrews duy trì sức khỏe với cơ quan được chỉnh sửa gen trong 271 ngày mà không phải chạy thận nhân tạo.

Tuy nhiên, sau khoảng sáu tháng, các mạch máu trong quả thận bắt đầu bị tổn thương và tình trạng suy tạng tiến triển. Cuối cùng, các bác sĩ phải loại bỏ quả thận lợn. Sau một thời gian ngắn chạy thận, ông Andrews được ghép một quả thận từ người hiến đã qua đời.

Theo các đội ngũ y tế, trường hợp này lập kỷ lục về thời gian sống không cần chạy thận sau ghép thận lợn ở một bệnh nhân còn sống. Đây cũng là trường hợp đầu tiên chuyển thành công từ ghép thận lợn sang ghép thận người.

Chia sẻ trong một bộ phim tài liệu của CNN, ông Andrews gọi ca ghép là một "phép màu". Sau thời gian dài không thực sự được sống như trước, ông nói mình cảm thấy "đã sống lại".

Nhờ tình trạng sức khỏe được cải thiện, ông Andrews có thể trở lại với những hoạt động thường ngày như nấu ăn, hút bụi nhà và đi bộ những quãng đường dài cùng chú chó của mình.

Các nhà nghiên cứu cho biết trong quá trình theo dõi, họ không phát hiện virus hoặc mầm bệnh có nguồn gốc từ lợn ở bất kỳ thời điểm nào.

Những kết quả này được nhóm nghiên cứu thuộc hệ thống y tế Mass General Brigham tại Mỹ công bố trên tạp chí y khoa The Lancet. Nhóm cho rằng ghép tạng từ động vật sang người có thể mở ra hướng sử dụng thận lợn như một giải pháp "cầu nối" cho bệnh nhân phải chờ đợi thận người hiến trong thời gian dài.

Tiến sĩ Leonardo Riella, tác giả chính của nghiên cứu thuộc Trung tâm Khoa học Ghép tạng của Mass General Brigham, nhận định tình trạng thiếu hụt tạng hiến đang là một trong những thách thức lớn của lĩnh vực ghép tạng.

Theo ông, ghép tạng động vật trước mắt có thể giúp bệnh nhân không phải chạy thận trong thời gian chờ thận người. Về lâu dài, nếu phương pháp chứng minh được tính an toàn và khả năng duy trì hiệu quả, đây có thể trở thành một phương pháp điều trị hoàn chỉnh.

Ông Riella cũng nhấn mạnh vai trò của những bệnh nhân tham gia các nghiên cứu giai đoạn đầu, cho rằng sự dũng cảm và niềm tin của họ đang góp phần thúc đẩy những tiến bộ mới trong y học.

Trước trường hợp của ông Andrews, năm 2024, một bệnh nhân còn sống khác tại Bệnh viện Đa khoa Massachusetts cũng được ghép thận lợn. Người này sống được 52 ngày trước khi qua đời do các vấn đề tim mạch không liên quan đến ca ghép.

Tiến sĩ Rommel Ravanan, Giám đốc Y khoa của NHS Blood and Transplant tại Anh kiêm bác sĩ tư vấn chuyên khoa thận, cho biết Mỹ và Trung Quốc đã ghi nhận một số trường hợp ghép tương tự kể từ năm 2022.

Tại Anh hiện chưa có thử nghiệm lâm sàng đối với quy trình tương tự, dù các cơ quan quản lý đã xem xét cách thức triển khai.

Theo ông Ravanan, những tiến bộ về công nghệ di truyền đang giúp các nhà khoa học loại bỏ một số gen của lợn, qua đó khiến cơ thể người ít nhận diện cơ quan được ghép như một vật thể lạ hơn. Những bước tiến trong giải mã gen cùng các kỹ thuật như CRISPR đã góp phần khiến phương pháp này trở nên khả thi hơn.

Lợn được lựa chọn cho hướng nghiên cứu này bởi kích thước cơ quan và đặc điểm giải phẫu của chúng có nhiều điểm tương đồng với con người.

QT (SHTT)