Trong khi nhiều người xem đây là bước tiến tích cực đối với quyền của phụ nữ trong môi trường lãnh đạo, không ít ý kiến lại cho rằng bà đang ưu tiên cuộc sống cá nhân hơn trách nhiệm với cử tri.

Việc bà Shoko Kawata, Thị trưởng thành phố Yawata, mang thai con đầu lòng và dự kiến nghỉ thai sản đã nhanh chóng trở thành chủ đề được quan tâm trên khắp Nhật Bản. Nếu kế hoạch được thực hiện, bà sẽ là thị trưởng đầu tiên trong lịch sử nước này nghỉ thai sản khi đang đương nhiệm.

Thông tin được công bố từ tháng 5 đã tạo nên nhiều phản ứng trái chiều tại Yawata, thành phố khoảng 68.000 dân ở miền Tây Nhật Bản, nổi tiếng với văn hóa trà truyền thống và những hàng hoa anh đào. Nhiều người dân gửi lời chúc mừng và dành tặng bà những món quà mang ý nghĩa may mắn như giày trẻ em đan tay hay các loại đá dùng trong nghi lễ truyền thống.

Bên cạnh sự ủng hộ, cũng xuất hiện nhiều ý kiến chỉ trích, cho rằng việc nghỉ thai sản trong thời gian dài đồng nghĩa với việc đặt lợi ích cá nhân lên trên trách nhiệm đối với địa phương.

10-1783671146-nu-thi-truong-dau-tien-o-nhat-nghi-thai-san-quyet-dinh-gay-tranh-luan-tren-ca-nuoc
Thị trưởng thành phố Yawata, bà Shoko Kawata (Ảnh: NYT).

Chia sẻ trong một cuộc phỏng vấn tại tòa thị chính tuần trước, khi đang mang thai ở tháng thứ sáu, bà Kawata thừa nhận bản thân bất ngờ khi nhận ra những định kiến về phụ nữ vẫn còn hiện hữu. Theo bà, những phản ứng trái chiều cho thấy vấn đề bình đẳng giới vẫn còn là thách thức trong xã hội Nhật Bản.

Câu chuyện của nữ thị trưởng 35 tuổi cũng khơi lại cuộc tranh luận về quyền nghỉ thai sản của phụ nữ đang giữ các vị trí lãnh đạo. Nhiều ý kiến cho rằng không ít lao động nữ tại Nhật Bản vẫn e ngại nghỉ thai sản vì lo ảnh hưởng đến sự nghiệp, từ khu vực doanh nghiệp cho đến cơ quan nhà nước.

Dù Nhật Bản đã lần đầu tiên có nữ Thủ tướng vào năm ngoái, tỷ lệ phụ nữ giữ các vị trí lãnh đạo tại chính quyền địa phương vẫn rất khiêm tốn. Theo thống kê được đề cập, chưa đến 4% trong tổng số 1.740 người đứng đầu các chính quyền đô thị trên cả nước là nữ.

Nhiều học giả, quan chức và nhà hoạt động đánh giá bà Kawata đang mở ra một tiền lệ mới, góp phần bình thường hóa việc nghỉ thai sản đối với các nữ lãnh đạo.

Bà Kyoko Morisawa, Thị trưởng quận Shinagawa thuộc Tokyo, cho rằng Nhật Bản cần có thêm nhiều phụ nữ trẻ vừa làm mẹ vừa tham gia chính trị, đặc biệt trong bối cảnh quốc gia này đang đối mặt với tình trạng suy giảm dân số. Theo bà, việc nghỉ thai sản lẽ ra không nên trở thành chủ đề gây tranh cãi.

Trước khi trở thành thị trưởng, bà Kawata từng làm công tác xã hội và trợ lý chính trị. Năm 2023, ở tuổi 33, bà trở thành nữ thị trưởng đầu tiên của Yawata, đồng thời là người trẻ nhất từng được bầu vào vị trí này tại Nhật Bản. Trong cuộc bầu cử, bà giành chiến thắng trước người tiền nhiệm 71 tuổi với cam kết nâng cao dịch vụ y tế dành cho trẻ em và thúc đẩy phát triển du lịch.

Sau khi biết mình mang thai, bà đã trao đổi với các cộng sự và quyết định nghỉ khoảng hai tháng trước khi sinh và hai tháng sau sinh. Trong thời gian này, một phó thị trưởng sẽ đảm nhận việc điều hành thường nhật, còn bà vẫn tham gia xử lý các quyết định quan trọng.

Để giải thích rõ hơn về kế hoạch, bà Kawata đã tổ chức họp báo sau khi thông tin mang thai được truyền thông đăng tải trên phạm vi toàn quốc. Tại đây, bà nhấn mạnh rằng hệ thống có thể thay đổi nhưng bản thân không thể thay đổi giới tính của mình.

Theo thống kê của tòa thị chính Yawata, quyết định của bà nhận được khoảng 90 ý kiến ủng hộ và 70 ý kiến phản đối. Trong khi đó, nhiều người vẫn bày tỏ sự đồng tình, cho rằng Nhật Bản sẽ được hưởng lợi nếu ngày càng có nhiều phụ nữ tham gia vào bộ máy lãnh đạo.

Một bài xã luận của báo Mainichi cũng cho rằng xây dựng môi trường nơi mọi người có thể nghỉ thai sản như một điều bình thường là mục tiêu mà Nhật Bản cần hướng tới.

Ngay tại Yawata, không ít người dân bày tỏ niềm tự hào khi nữ thị trưởng trở thành hình mẫu về việc cân bằng giữa sự nghiệp và gia đình. Bà Toshiko Nakamura, 81 tuổi, nhận định việc vừa nuôi con vừa điều hành một cơ quan công quyền chắc chắn không dễ dàng, nhưng nếu nhận được sự hỗ trợ từ cộng đồng thì điều đó hoàn toàn có thể thực hiện.

Về phần mình, bà Kawata cho biết mong muốn lớn nhất là góp phần xây dựng một xã hội nơi những người có năng lực, bất kể nam hay nữ, đều có thể đảm nhận vai trò lãnh đạo mà không phải đánh đổi cuộc sống gia đình. Bà cũng hy vọng câu chuyện của bản thân sẽ khuyến khích nhiều phụ nữ mạnh dạn bước vào chính trường, từ đó góp phần nâng cao chất lượng hoạch định chính sách trong tương lai.