Tổng thống Mỹ Donald Trump vừa gây chấn động dư luận khi thông báo về một lời đề nghị ngừng bắn từ phía Iran. Tuy nhiên, đi kèm với đó là một tối hậu thư cứng rắn: Washington sẽ chỉ xem xét thiện chí này nếu huyết mạch hàng hải eo biển Hormuz được khai thông hoàn toàn.
01-1775054445-ong-trump-bat-ngo-tuyen-bo-iran-de-nghi-ngung-ban-my-ra-dieu-kien-thep-tai-eo-bien-hormuz
Tổng thống Mỹ Donald Trump. Ảnh: Reuters.

Vào ngày 1/4, thông qua mạng xã hội Truth Social, Tổng thống Donald Trump đã tiết lộ một diễn biến ngoại giao quan trọng. Ông khẳng định rằng "tổng thống chế độ mới của Iran" – người được ông mô tả là thông minh và ít cực đoan hơn hẳn những người tiền nhiệm – đã chủ động đề xuất một lệnh ngừng bắn với Mỹ.

Dù đưa ra thông tin đầy khả quan, ông chủ Nhà Trắng vẫn giữ thái độ kiên quyết khi tuyên bố: "Chúng tôi sẽ chỉ xem xét điều đó khi eo biển Hormuz được mở cửa, tự do và thông thoáng". 

Đáng chú ý, ông Trump không nêu đích danh vị lãnh đạo nào của Tehran đã đưa ra đề nghị này, để lại nhiều nghi vấn về việc liệu đó có phải là Tổng thống đương nhiệm Masoud Pezeshkian hay không.

Song song với việc để ngỏ cánh cửa đàm phán, ông Trump cũng không quên gửi đi những lời đe dọa quân sự nặng nề. Ông khẳng định Mỹ sẽ tiếp tục duy trì các cuộc tấn công nhắm vào Iran cho đến khi quốc gia này "biến mất hoàn toàn hoặc trở về thời kỳ đồ đá", trừ khi eo biển Hormuz được mở trở lại cho giao thương quốc tế.

Giới quan sát nhận định rằng, ngay cả khi Tổng thống Pezeshkian có ý định hòa hoãn, ông cũng không phải là người nắm thực quyền cao nhất tại Iran. Mọi quyết định sống còn về đối ngoại và chiến tranh đều nằm trong tay Lãnh tụ Tối cao Mojtaba Khamenei. 

Trước đó, chính ông Khamenei đã khẳng định sẽ tiếp tục sát cánh cùng Hezbollah trong cuộc đối đầu với Mỹ và Israel, cho thấy sự chia rẽ sâu sắc trong nội bộ lãnh đạo Iran về định hướng tương lai.

Về phía Tehran, các quan chức cấp cao vẫn tỏ ra hết sức thận trọng và phủ nhận việc đang diễn ra các cuộc đàm phán chính thức. Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi xác nhận có việc trao đổi thông điệp với đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff, nhưng nhấn mạnh đây không phải là đàm phán. Ông Araghchi thẳng thừng tuyên bố Iran không còn niềm tin vào Washington sau những lần Mỹ đơn phương phá bỏ thỏa thuận trong quá khứ.

Quan điểm của Tehran hiện rất rõ ràng: Họ không chấp nhận một lệnh ngừng bắn đơn thuần mà yêu cầu một thỏa thuận chấm dứt hoàn toàn các cuộc tấn công trong khu vực. Tổng thống Pezeshkian cũng bày tỏ sự thất vọng khi nhắc lại việc Mỹ từng phát động tấn công ngay trong lúc hai bên đang đối thoại tại Thụy Sĩ hồi tháng 2. Ông khẳng định Iran sẵn sàng dừng chiến sự, nhưng chỉ khi có những biện pháp đảm bảo chắc chắn rằng Mỹ sẽ không bao giờ sử dụng vũ lực thêm một lần nào nữa.

Trong bối cảnh các luồng thông tin còn nhiều mâu thuẫn, Nhà Trắng đã thông báo Tổng thống Trump sẽ có bài phát biểu quan trọng vào "giờ vàng" lúc 21h ngày 1/4 (tức 9h sáng ngày 2/4 giờ Hà Nội) để cập nhật tình hình xung đột.