Ông Trump đổi lập trường, bỏ yêu cầu ngừng bắn ở Ukraine

Theo Washington Post, ngay sau cuộc gặp kéo dài gần ba giờ với ông Putin hôm 15/8, Tổng thống Trump đã gọi điện cho ông Zelensky và một số lãnh đạo châu Âu để chia sẻ nội dung cuộc hội đàm.

Trong cuộc gọi, ông Trump cho biết ông Putin muốn kiểm soát toàn bộ vùng Donbas, bao gồm cả phần lãnh thổ mà Nga chưa kiểm soát được, để đổi lại một cam kết "đóng băng" chiến tuyến ở các khu vực khác.

Ông Trump bỏ yêu cầu ngừng bắn

Tổng thống Trump cho biết ông đã thay đổi lập trường, không còn đặt ưu tiên vào một thỏa thuận ngừng bắn, mà muốn hướng đến một thỏa thuận hòa bình toàn diện, nhằm chấm dứt chiến tranh nhanh chóng.

Theo hai nguồn tin châu Âu, Tổng thống Mỹ còn nói ông sẵn sàng thảo luận về việc bảo đảm an ninh cho Ukraine trong khuôn khổ thỏa thuận, dù chi tiết chưa rõ ràng.

Tuyên bố này khiến nhiều lãnh đạo châu Âu bất ngờ, bởi trước đó họ kỳ vọng Mỹ sẽ ủng hộ yêu cầu ngừng bắn dọc theo ranh giới hiện tại, trước khi bắt đầu bất kỳ cuộc đàm phán nào.

Họ lo ngại việc vội vã tiến tới đàm phán khi Ukraine còn đang bị tấn công sẽ tạo ra một tiền lệ xấu, đẩy Kyiv vào thế yếu và làm tổn hại đến cấu trúc an ninh của toàn châu Âu.

Trên mạng xã hội Truth Social, ông Trump viết: “Tất cả chúng tôi đều nhất trí rằng cách tốt nhất để kết thúc cuộc chiến khủng khiếp giữa Nga và Ukraine là hướng đến một Thỏa thuận Hòa bình thực sự, chứ không phải một lệnh ngừng bắn tạm thời - thứ vốn thường không tồn tại lâu dài”.

Nga muốn kiểm soát toàn bộ Donbas

Trong nhiều năm giao tranh, Nga vẫn chưa thể kiểm soát toàn bộ vùng Donbas. Hiện tại, lực lượng Nga đang chiếm phần lớn tỉnh Luhansk, nhưng chưa giành được hết tỉnh Donetsk - nơi quân đội Ukraine đã xây dựng hệ thống phòng thủ kiên cố.

Một số nguồn tin cho biết ông Trump đã coi yêu cầu của Nga về Donbas là điểm xuất phát cho các cuộc đàm phán.

Tổng thống Zelensky khẳng định trong tuyên bố hôm 16/8 rằng ông và ông Trump đã có cuộc trao đổi “dài và nghiêm túc” kéo dài khoảng một giờ, trước khi các lãnh đạo châu Âu cùng tham gia cuộc gọi.

Ông nhấn mạnh sẵn sàng nỗ lực tối đa để hướng tới hòa bình nhưng cho rằng điều quan trọng là Mỹ và châu Âu cần đồng hành cùng Ukraine trong mọi giai đoạn để đảm bảo các cam kết an ninh thực chất.

Ông Zelensky cũng tái khẳng định sự ủng hộ với đề xuất tổ chức hội nghị thượng đỉnh ba bên giữa ông, ông Trump và ông Putin. Tuy nhiên, phía Nga cho biết đề xuất này chưa được nêu ra trong hội nghị tại Alaska.

Châu Âu lo Kyiv đàm phán trong thế yếu

Trong khi đó, các lãnh đạo Pháp, Anh, Đức, Italy, Ba Lan, Phần Lan và EU ra tuyên bố chung khẳng định “sẵn sàng phối hợp” để hiện thực hóa hội nghị ba bên.

Họ nhấn mạnh rằng mọi thỏa thuận cần đảm bảo các cam kết an ninh vững chắc cho Ukraine, không hạn chế năng lực quân sự của Kyiv và không cho phép Moscow có quyền phủ quyết việc Ukraine gia nhập EU hay NATO.

Giới lãnh đạo châu Âu bày tỏ thận trọng trước việc Tổng thống Trump thay đổi quan điểm chỉ trong vài tuần. Thời gian gần đây, ông từng đe dọa trừng phạt Moscow nếu không đồng ý ngừng bắn và cảnh báo rằng ông Putin có thể đang “qua mặt” mình.

Dù vậy, họ cũng ghi nhận tích cực việc ông Trump công khai đề cập đến vai trò của Mỹ trong một cơ chế bảo đảm an ninh cho Ukraine, điều mà châu Âu mong mỏi từ lâu.

Tuy nhiên, việc ông Trump nói rằng “giờ là lúc Ukraine phải làm phần việc của mình" và các quốc gia châu Âu cũng nên nhập cuộc nhiều hơn, đặt ông Zelensky vào vị thế nhạy cảm, khi các bên đều cố tránh bị coi là trở ngại đối với nỗ lực hòa giải của Trump.

Dù các khảo sát cho thấy người dân Ukraine ngày càng ủng hộ việc tìm kiếm giải pháp hòa bình, nhưng việc từ bỏ lãnh thổ - nơi có hàng trăm nghìn người sinh sống và đã được xây dựng phòng tuyến trong nhiều năm, là điều rất khó để Kyiv có thể chấp nhận hoặc thuyết phục người dân đồng thuận.

Một trong các nguồn tin cho biết: “Ukraine sẽ không trao Donetsk vì như vậy chẳng khác nào mở toang cánh cửa cho đợt tấn công kế tiếp. Nếu lấy được Donbas, họ có thể tiến thẳng tới Odesa”.