Thế giới
23/10/2026 06:11Quan hệ Trump - Zelensky căng thẳng trở lại, Ukraine lo ngại nguy cơ khủng hoảng mới
Cái ôm của đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff dành cho Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky trước cuộc đàm phán tại Oslo khó có thể xua tan những nghi ngờ đang bao trùm quan hệ giữa hai nước. Dù ông Zelensky đã cảm ơn các đối tác vì ủng hộ nỗ lực hòa bình, những diễn biến gần đây cho thấy quan hệ giữa Kiev và Washington một lần nữa đứng trước nguy cơ rạn nứt.
Trong tuần qua, Tổng thống Donald Trump liên tục đưa ra những lời chỉ trích nhằm vào người đồng cấp Ukraine. Ông gọi ông Zelensky là “người không phù hợp để Mỹ làm việc cùng”, đồng thời cho rằng nhà lãnh đạo Kiev không hiểu những gì mình đang nói khi phản đối thỏa thuận dầu diesel giữa Mỹ và Nga.
Theo Ian Bond, chuyên gia tại Trung tâm Cải cách châu Âu, ông Trump vốn có tiền lệ thay đổi lập trường bất ngờ, nhưng những diễn biến lần này vẫn khiến giới quan sát lo ngại.
Về phía Ukraine, ông Zelensky lâu nay vẫn giữ thái độ thận trọng khi đề cập đến Tổng thống Mỹ. Kiev cần sự hỗ trợ của Washington để tiếp tục đối phó với Nga, nhưng những bất đồng liên tiếp khiến niềm tin vào đối tác này ngày càng bị lung lay.
Theo đài BBC, sự thất vọng của Tổng thống Ukraine đang bộc lộ rõ hơn. Trong cuộc gặp với một phái đoàn Quốc hội Mỹ, ông cho rằng một số quyết định của Washington là điều “khó lý giải giữa những người bạn”. Ông cũng bày tỏ lo ngại có quyết định chính trị được đưa ra nhằm làm chậm quá trình viện trợ cho Kiev.
Đồng thời, ông Zelensky bác bỏ quan điểm cho rằng bản thân là trở ngại lớn nhất đối với một thỏa thuận hòa bình, khẳng định Ukraine luôn hoan nghênh những nỗ lực nhằm chấm dứt xung đột với Nga trên cơ sở công bằng.
Viện trợ quân sự và các quyết định của Washington gây bất an
Đây không phải lần đầu quan hệ Mỹ - Ukraine rơi vào căng thẳng nghiêm trọng. Tháng 2/2025, cuộc tranh cãi công khai tại Phòng Bầu dục khiến hai bên đối đầu, khi ông Trump cáo buộc ông Zelensky “đùa với nguy cơ xảy ra một cuộc chiến tranh thế giới lần thứ ba”.
Sau đó, Washington đình chỉ viện trợ quân sự và hạn chế chia sẻ thông tin tình báo với Kiev. Tuy nhiên, tình trạng này chỉ kéo dài khoảng một tuần. Khi chính quyền ông Trump không còn muốn trực tiếp chi trả cho vũ khí cung cấp tới Ukraine, các nước châu Âu đã đứng ra tài trợ việc mua trang thiết bị và đạn dược do Mỹ sản xuất.
Hiện nay, nguồn cung tên lửa phòng không Patriot đang trở thành một trong những vấn đề cấp bách đối với Kiev. Xung đột giữa Mỹ và Iran trong năm nay làm gia tăng tình trạng thiếu hụt tên lửa trên toàn cầu, khiến lượng Patriot được chuyển tới Ukraine giảm mạnh.
Washington Post dẫn lời một quan chức Ukraine giấu tên cho biết kho dự trữ của Kiev chỉ còn vài tên lửa đánh chặn. Tờ báo cũng thông tin chính quyền ông Trump đã làm chậm quá trình phê duyệt để các đồng minh chuyển giao tên lửa cho Ukraine.
Nỗi lo của Kiev càng tăng khi ông Trump đạt thỏa thuận với Tổng thống Nga Vladimir Putin về việc mở cửa thị trường Mỹ cho dầu diesel Nga. Động thái này diễn ra đúng thời điểm các nhà đàm phán Ukraine tới Miami để gặp hai đặc phái viên Mỹ là Steve Witkoff và Jared Kushner.
Mục tiêu được cho là nhằm giảm giá nhiên liệu trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tại Mỹ. Tuy nhiên, một số nhà quan sát nhìn nhận quyết định này như tín hiệu cho thấy Washington không hài lòng với các cuộc tấn công tầm xa của Ukraine nhằm vào những nhà máy lọc dầu của Nga.
Chỉ hai ngày trước thời điểm các biện pháp trừng phạt mới đối với Nga dự kiến có hiệu lực, ông Trump tiếp tục miễn áp dụng một phần trong số đó. Tổng thống Mỹ giải thích rằng các biện pháp trừng phạt theo Đạo luật Graham có thể cản trở tiến trình đàm phán hòa bình.
Dù vậy, Kiev cùng những người ủng hộ Ukraine cho rằng quyết định này phản ánh xu hướng Washington ngày càng nghiêng về phía Moscow. Cựu Đại sứ Mỹ tại Ukraine William Taylor nhận xét chính quyền ông Trump đang đưa ra những ưu đãi cho Nga, đồng thời gia tăng sức ép lên Ukraine. Ông mô tả cách tiếp cận này là “khó hiểu và đáng buồn”.
Trái lại, Kirill Dmitriev, đặc phái viên của Tổng thống Nga, hoan nghênh những diễn biến trên và gọi đây là thời khắc lịch sử, gợi nhắc “tinh thần Alaska” sau cuộc gặp thượng đỉnh giữa ông Trump và ông Putin tại Anchorage hồi tháng 8/2025.
Tình báo và Starlink trở thành phép thử lòng tin
Bên cạnh vấn đề viện trợ vũ khí, những nghi vấn về việc Mỹ hạn chế chia sẻ tình báo và khả năng Ukraine tiếp tục sử dụng dịch vụ internet vệ tinh Starlink cũng khiến quan hệ song phương thêm căng thẳng.
Trong bối cảnh Nga gia tăng các cuộc tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái (UAV), Kiev lo ngại các cảnh báo sớm từ hệ thống tình báo vệ tinh Mỹ không còn được cung cấp đầy đủ.
Trả lời đài NBC, ông Zelensky cho biết Ukraine đã không nhận được cảnh báo trong 3 ngày xảy ra các vụ tập kích bằng tên lửa đạn đạo. Đáng chú ý, ngày 12/10, 5 tên lửa S-400 của Nga đã đánh trúng Kiev trước khi còi báo động hoặc cảnh báo trên điện thoại được phát đi.
Giới chức Ukraine cũng cho biết khả năng kết nối Starlink bị hạn chế, gây khó khăn cho quân đội trong việc đánh chặn các UAV tốc độ cao. Tình hình càng đáng lo ngại khi Nga tăng cường sử dụng các mẫu UAV trang bị động cơ phản lực từ mùa hè.
Tuy nhiên, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio bác bỏ cáo buộc Washington đã tạm dừng chia sẻ thông tin tình báo, cho rằng sự cố cảnh báo sớm xuất phát từ lỗi phần mềm. Ông cũng khẳng định không có ai tại Nhà Trắng yêu cầu làm chậm kết nối dịch vụ internet vệ tinh ở Ukraine.
Dù các cáo buộc chưa được xác minh đầy đủ, việc liên tục xuất hiện những nghi vấn như vậy cho thấy lòng tin giữa hai bên đang chịu sức ép lớn.
Bất đồng hiện tại cũng gợi lại mâu thuẫn giữa ông Trump và Ukraine từ năm 2019. Trong nhiệm kỳ tổng thống đầu tiên, ông Trump từng yêu cầu ông Zelensky điều tra đối thủ Joe Biden cùng những cáo buộc liên quan đến cuộc bầu cử Mỹ. Nhà lãnh đạo Ukraine từ chối, trong khi Washington giữ lại 391 triệu USD viện trợ quân sự dành cho Kiev. Vụ việc sau đó góp phần dẫn tới cuộc luận tội đầu tiên của Quốc hội Mỹ đối với ông Trump.
Những tín hiệu hòa dịu chưa đủ xóa bỏ nghi ngờ
Sau cuộc đàm phán tại Oslo ngày 20/10, đặc phái viên Steve Witkoff mang các đề xuất cập nhật tới St. Petersburg để tiếp tục trao đổi với phía Nga. Thủ tướng Na Uy Jonas Gahr Støre đánh giá cuộc gặp đã giúp tháo gỡ một số vướng mắc.
Tổng thống Zelensky cũng phát đi tín hiệu tích cực sau cuộc trao đổi với Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio. Ông cho biết vấn đề cảnh báo sớm có thể đã được khắc phục, đồng thời bày tỏ hy vọng đạt kết quả khả quan liên quan đến tên lửa Patriot và dịch vụ Starlink.
Tuy nhiên, những diễn biến này vẫn chưa đủ để xóa bỏ hoàn toàn những hoài nghi của Kiev về chính sách từ Washington. Các bất đồng về viện trợ quân sự, chia sẻ tình báo và cách tiếp cận đối với Nga tiếp tục đặt quan hệ Mỹ - Ukraine trước nhiều thách thức.
Trong bối cảnh xung đột với Nga vẫn tiếp diễn, câu hỏi lớn đối với Kiev không chỉ là liệu hai bên có thể sớm tháo gỡ những bất đồng hiện nay hay không, mà còn là mức độ tin cậy của Mỹ trong vai trò đối tác hỗ trợ Ukraine về lâu dài.
Thùy Dương (SHTT)
Bài đọc nhiều
