Sau khi suy yếu hôm 18/10, siêu bão Champi bất ngờ mạnh lên trở lại, với sức gió dự báo có thể đạt 280 km/h. Diễn biến này cho thấy cường độ bão có thể thay đổi nhanh chóng dù đường đi tương đối ổn định.

Siêu bão Champi đang cho thấy sức mạnh của một xoáy thuận nhiệt đới có thể biến động đáng kể chỉ trong thời gian ngắn. Sau giai đoạn suy yếu ngày 18/10, cơn bão mạnh trở lại vào ngày 19/10 và được dự báo có khả năng đạt sức gió 280 km/h, tương đương cấp 5 trên thang Saffir-Simpson và cấp 17 theo thang Beaufort mở rộng.

Nếu đạt ngưỡng này, Champi sẽ trở thành cơn bão cấp 5 thứ bảy trên thế giới trong năm 2026. Cơn bão cũng có khả năng vượt qua Polo, xoáy thuận nhiệt đới được xác định là mạnh nhất thế giới trong năm nay, từng ghi nhận sức gió duy trì tối đa 285 km/h và áp suất trung tâm 892 mbar.

Tuy nhiên, việc Champi suy yếu rồi mạnh lên không nhất thiết phản ánh một quá trình phát triển bất thường. Những thay đổi trong cấu trúc mắt bão, cùng tác động của môi trường khí quyển xung quanh, có thể lý giải phần nào diễn biến này.

Một trong những nguyên nhân được xem xét là chu kỳ thay thế thành mắt bão (eyewall replacement cycle), quá trình thường xảy ra ở các xoáy thuận nhiệt đới mạnh.

20-1792488768-sieu-bao-champi-suy-yeu-roi-tang-toc-manh-tro-lai-co-the-cham-nguong-cap-5
Siêu bão Champi đã hiện rõ mắt bão với đường kính khoảng 50 km. Ảnh: Windy.

Trong một cơn bão trưởng thành, thành mắt bão là khu vực bao quanh mắt bão, tập trung các đám mây dông phát triển mạnh và gió dữ dội. Khi bão tiếp tục phát triển, một vòng đối lưu mới có thể hình thành bên ngoài thành mắt bão ban đầu. Vòng ngoài dần khép kín, bao bọc vòng trong và cạnh tranh nguồn năng lượng để duy trì hoạt động của bão.

Theo Trung tâm Nghiên cứu Khí tượng Đại dương Đại Tây Dương thuộc Cơ quan Khí quyển và Đại dương quốc gia Mỹ (NOAA), thành mắt bão bên ngoài có thể cạnh tranh nguồn ẩm và động lượng với thành mắt bão bên trong.

Trong giai đoạn chuyển đổi, thành mắt bão cũ dần suy yếu, trong khi thành mới tiếp tục hình thành và phát triển. Quá trình tái tổ chức này có thể khiến sức gió giảm tạm thời. Nếu chu kỳ hoàn tất và điều kiện môi trường vẫn thuận lợi, cơn bão có thể ổn định rồi mạnh lên trở lại.

Do đó, sự suy yếu trong giai đoạn thay thế thành mắt bão không đồng nghĩa với việc bão đang tan. Đây có thể chỉ là thời điểm cấu trúc lõi của hệ thống tự tổ chức lại, làm thay đổi khu vực tập trung gió mạnh và hoạt động đối lưu quanh tâm.

Trong bản tin ngày 17/10, Cơ quan Dự báo thời tiết quốc gia Mỹ (NWS) tại Guam nhận định Champi có dấu hiệu trải qua chu kỳ thay thế thành mắt bão. Cơ quan này ghi nhận sự thay đổi về kích thước và độ co giãn của vùng mây dày bao quanh mắt bão, cùng những đợt hoạt động sét tập trung tại một phần thành mắt bão.

Những biểu hiện trên phù hợp với quá trình tái tổ chức cấu trúc lõi của một xoáy thuận mạnh. Dù vậy, chu kỳ thay thế mắt bão không bảo đảm cường độ sẽ tăng trở lại. Kết quả còn phụ thuộc vào mức độ tổ chức của cấu trúc mới và các điều kiện khí quyển, đại dương trong thời gian tiếp theo.

Ngoài những thay đổi bên trong mắt bão, không khí khô xâm nhập cũng được xác định là một yếu tố có thể ảnh hưởng đến cường độ Champi.

Trong bản tin ngày 18/10, NWS tại Guam cho biết không khí khô đi vào phía tây của cơn bão có thể là nguyên nhân chính khiến sức gió thực tế thấp hơn dự báo khi Champi di chuyển qua khu vực gần Guam. Cơ quan này đồng thời lưu ý vùng gió mạnh của bão có phạm vi nhỏ và tập trung hơn dự kiến.

Khi không khí khô xâm nhập vào lõi bão, hoạt động đối lưu có thể bị hạn chế. Không khí khô trộn lẫn với dòng khí ẩm đang bốc lên có thể làm gián đoạn quá trình hình thành mây dông, ảnh hưởng đến việc giải phóng nhiệt ẩn vốn góp phần duy trì hoàn lưu của xoáy thuận nhiệt đới.

Tác động này không nhất thiết khiến toàn bộ cơn bão suy yếu đồng đều. Trong khi một số khu vực vẫn duy trì đối lưu mạnh, những phần khác của thành mắt bão có thể bị ảnh hưởng đáng kể. Sự phân bố đối lưu không đồng đều và thay đổi về phạm vi gió mạnh vì thế khiến việc đánh giá cường độ tổng thể trở nên phức tạp hơn.

Trường hợp Champi cũng cho thấy sức gió cực đại và phạm vi ảnh hưởng của gió mạnh là hai yếu tố cần được phân biệt. Một cơn bão có sức gió rất lớn nhưng vùng gió mạnh tương đối hẹp có thể tạo ra tác động khác với hệ thống có vùng gió bão trải rộng trên diện tích lớn.

Đường di chuyển của bão chủ yếu chịu ảnh hưởng từ các hệ thống khí quyển quy mô lớn. Trong khi đó, cường độ lại phụ thuộc nhiều vào những quá trình diễn ra bên trong lõi bão và sự tương tác giữa hệ thống với môi trường xung quanh.

Các hiện tượng như thay thế thành mắt bão, đối lưu bất đối xứng và không khí khô xâm nhập có thể thay đổi trong thời gian ngắn. Những mô hình dự báo không phải lúc nào cũng mô phỏng chính xác thời điểm, tốc độ và mức độ của các biến đổi này. Vì vậy, các cơ quan khí tượng có thể đưa ra nhận định tương đối thống nhất về hướng di chuyển nhưng vẫn có những khác biệt đáng kể trong dự báo sức gió.

Việc xác định cường độ còn phụ thuộc vào dữ liệu quan trắc. Với những cơn bão ở xa đất liền, các nhà dự báo phải kết hợp ảnh vệ tinh, dữ liệu khí tượng và các phương pháp phân tích để ước tính sức gió gần tâm. Khi xuất hiện dữ liệu mới hoặc cấu trúc bão thay đổi, mức cường độ được đánh giá cũng có thể được điều chỉnh.

Diễn biến của Champi cho thấy dự báo cường độ không chỉ đơn giản là xác định bão sẽ mạnh lên hay suy yếu. Các nhà khí tượng còn phải đánh giá liệu những thay đổi trong lõi bão có mang tính tạm thời hay không, môi trường xung quanh có tiếp tục thuận lợi và mức gió ước tính có phản ánh chính xác trạng thái của toàn bộ hệ thống hay không.

QT (SHTT)