Chính trường Mỹ đang chứng kiến một cuộc đối đầu nảy lửa giữa nhánh hành pháp và lập pháp sau khi Tổng thống Donald Trump ký sắc lệnh áp thuế nhập khẩu 10% trên phạm vi toàn cầu.
Tổng thống Mỹ Donald Trump trong cuộc họp báo tại Nhà Trắng ngày 20/2, sau phán quyết của Tòa án Tối cao rằng ông Trump đã vượt quá thẩm quyền khi áp đặt thuế quan. Ảnh: Reuters.

Động thái này diễn ra ngay sau khi gói thuế khẩn cấp trước đó của ông bị Tòa án Tối cao chặn đứng, làm dấy lên những nghi ngại về tính pháp lý và khả năng bị Quốc hội bác bỏ trong tương lai gần.

Nguồn cơn của cuộc khủng hoảng bắt nguồn từ phán quyết với tỷ lệ 6-3 của Tòa án Tối cao vào ngày 20/2. Đáng chú ý, ngay cả hai thẩm phán do chính ông Trump đề cử cũng đứng về phía đa số để khẳng định rằng quyền hạn hiến định đối với các loại thuế liên bang thuộc về Quốc hội. Phán quyết này đã vô hiệu hóa việc chính quyền sử dụng Đạo luật Quyền hạn Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA) để áp thuế quy mô lớn.

Không chấp nhận lùi bước, chỉ vài giờ sau thất bại tại tòa, Tổng thống Trump đã chuyển hướng sang Điều 122 của Đạo luật Thương mại năm 1974. Công cụ pháp lý này cho phép áp thuế tối đa 15% trong vòng 150 ngày để giải quyết thâm hụt thương mại "nghiêm trọng". Thậm chí, trên mạng xã hội Truth Social, ông còn phát tín hiệu có thể đẩy mức thuế lên kịch trần 15% và công khai chỉ trích các thẩm phán là "nên cảm thấy xấu hổ".

Làn sóng phản đối ngay trong nội bộ đảng Cộng hòa
Dù nỗ lực tìm kiếm con đường pháp lý mới, ông Trump đang phải đối mặt với sự phản kháng mạnh mẽ từ chính các đồng minh trong đảng Cộng hòa. Hạ nghị sĩ Don Bacon (bang Nebraska) nhận định rằng Tổng thống đang mắc sai lầm và tin tưởng Quốc hội sẽ thách thức thành công sắc lệnh này. Ông Bacon nhấn mạnh rằng niềm tin về quyền hạn của Quốc hội là nguyên tắc cốt lõi mà đảng Cộng hòa theo đuổi từ lâu, và "không phải vì Tổng thống không đồng ý mà đảng phải thay đổi niềm tin".

Sự chia rẽ này không chỉ dừng lại ở lời nói. Tại Hạ viện, sáu nghị sĩ Cộng hòa đã bắt tay cùng phe Dân chủ để ủng hộ nghị quyết hủy bỏ thuế quan lên Canada. Ở Thượng viện, những nhân vật quyền lực như Mitch McConnell và Rand Paul cũng bày tỏ sự đồng tình với phán quyết của tòa án. Ông McConnell khẳng định vai trò của Quốc hội trong chính sách thương mại là "không thể né tránh", trong khi ông Rand Paul ca ngợi đây là một sự bảo vệ cần thiết cho nền Cộng hòa.

Bên cạnh những tranh chấp quyền lực tại Washington, chính sách thuế quan của ông Trump còn vấp phải phản ứng tiêu cực từ dư luận. Người tiêu dùng Mỹ đang ngày càng lo ngại về việc chi phí nhập khẩu tăng cao sẽ tạo ra hiệu ứng dây chuyền, đẩy giá cả hàng hóa trong nước lên mức chóng mặt.

Hiện tại, câu hỏi lớn nhất là liệu Quốc hội có tập hợp đủ đa số phiếu để vượt qua quyền phủ quyết của Tổng thống hay không. Tuy nhiên, với tinh thần thượng tôn Hiến pháp và áp lực từ cử tri, con đường triển khai chương trình nghị sự thương mại của ông Trump đang trở nên gập ghềnh hơn bao giờ hết. Như Thượng nghị sĩ McConnell đã cảnh báo, nếu muốn thay đổi chính sách ảnh hưởng đến người dân, nhánh hành pháp bắt buộc phải thuyết phục được các đại diện dân cử tại Quốc hội.