Những nội dung tràn lan trên Internet này gây ra hệ lụy không hề nhỏ, nhất là với người cao tuổi hoặc người ít hiểu biết về công nghệ.

"Câu chuyện về chàng trai trẻ giúp 32 phụ nữ trong một ngôi làng Trung Quốc đang đối mặt với tình trạng suy giảm dân số mang thai."

"Người đàn ông trung niên 50 tuổi người Hàn Quốc giúp ba chị em gái xinh đẹp người Mông Cổ mang thai."

Nghe có vẻ hoang đường, nhưng những câu chuyện này là một phần của nội dung "phim tài liệu giả" được tạo ra bằng trí tuệ nhân tạo (AI) đang lan truyền trên YouTube tại Hàn Quốc và toàn cầu gần đây. Vấn đề là những video hư cấu này thu hút hàng trăm nghìn lượt xem, và một số người xem cao tuổi tin rằng đó là sự thật và xem đi xem lại nhiều lần. Những nội dung này chủ yếu được tạo ra bằng công cụ tạo hình ảnh AI, giọng đọc tổng hợp, cùng với phụ đề và hình thu nhỏ kích thích người xem.

Những nội dung gây sốc được tạo bởi AI đều sai sự thật

Mặc dù phương pháp sản xuất đơn giản nhưng phản ứng của người xem lại rất bùng nổ. Điển hình như video có tiêu đề "Chàng trai trẻ người Hàn Quốc quan hệ với 32 người phụ nữ" đã đạt hơn 700.000 lượt xem và 12.000 lượt thích. Ngoài ra, những video có tiêu đề vượt quá lẽ thường như "Câu chuyện sinh con đầy kịch tính của người phụ nữ 50 tuổi tái hôn với chàng trai 20 tuổi", "Bà vợ 52 tuổi và người chồng 26 tuổi gây sốc" cũng ghi nhận hàng trăm nghìn lượt xem.

Một số kênh còn sử dụng phương pháp kích thích hơn, tạo ra nội dung dạng tiểu thuyết âm thanh AI với các chủ đề vượt ngưỡng đạo đức và thậm chí pháp luật. Mỗi video dạng này đạt hơn 1 triệu lượt xem. Một kênh chỉ có chưa đến 8.000 người đăng ký nhưng nhờ thuật toán YouTube, nội dung liên tục được hiển thị và đạt hàng trăm nghìn lượt xem.

Vấn đề nghiêm trọng hơn là một số người cao tuổi hiểu nhầm những nội dung này là tình huống thực tế. Trong phần bình luận, xuất hiện nhiều phản ứng nghiêm túc như "Người đàn ông may mắn thật, ghen tị quá", "Khoảng 30 năm nữa sẽ tạo ra một xã hội thị tộc đấy", "Người giải quyết vấn đề giảm dân số, Hàn Quốc nên trao tặng huân chương cho anh ấy". Video "Chàng trai da đen 20 tuổi khiến tôi không thể ngủ mỗi đêm. Cuộc sống chung tuyệt đẹp của bà lão 70 tuổi và chàng trai da đen" đạt 140.000 lượt xem cũng nhận được bình luận "Tôi bày tỏ sự kính trọng đối với tình yêu của bà lão, rất phù hợp với thời đại đa văn hóa".

"Triết lý cuộc sống" trá hình - Phim tài liệu giả mạo nhắm vào người cao tuổi

Vấn đề là những nội dung AI dành cho người lớn này được sản xuất rất tinh vi, giống như thật. Với công nghệ AI hiện tại, những nội dung này có thể được sản xuất hàng loạt. Người cao tuổi với khả năng hiểu biết kỹ thuật số hạn chế dễ bị lừa trước những video kiểu này mà không có sự phòng bị.

Sinh viên đại học Lim (22 tuổi) cho biết: "Tôi đã thấy một ông lão đang xem nội dung kiểu này trên xe buýt. Ông ấy vẫn xem mà không hề ngại ngùng dù có người đứng phía sau." Kim (29 tuổi) cũng chia sẻ: "Một cụ già đang xem video với âm lượng lớn mà không đeo tai nghe, tôi thấy rất ngại. Tôi không hiểu tại sao những nội dung này lại không bị kiểm duyệt."

Người cao tuổi hoặc ít hiểu biết về công nghệ có thể tin những câu chuyện này là thật

Những video này không chỉ đơn thuần là thông tin sai lệch mà còn được thiết kế để khai thác sự cô đơn, thiếu hụt tình cảm và cảm giác bị bỏ rơi trong thế giới kỹ thuật số của người cao tuổi, điều này càng gây lo ngại hơn. Một số nội dung còn sử dụng các từ ngữ như "triết lý cuộc sống", "bài học cuộc đời" để lôi cuốn người xem về mặt cảm xúc. Chúng chứa đựng các yếu tố phân biệt chủng tộc, tình dục hóa quá mức, đồng thời lặp đi lặp lại những ảo tưởng lệch lạc về tuổi tác, nhằm khơi gợi sự đồng cảm và gây sốc cùng một lúc.

Chuyên gia: "Luật pháp chưa hoàn thiện… Video AI chỉ bị đổ lỗi cho trách nhiệm của nền tảng"

Các chuyên gia chỉ ra rằng nhiều nội dung do AI tạo ra, dù là bịa đặt hoặc là video tổng hợp, vẫn được lưu hành chỉ với một vài cảnh báo hình thức, và ngay cả những cảnh báo này cũng thường bị bỏ qua. Những nội dung này nhắm vào điểm yếu về thông tin của người cao tuổi, những người ít hiểu biết về kỹ thuật số, gây ra nhiều lo ngại.

Giám đốc Viện nghiên cứu An toàn AI, ông Lee Seong-won, nhận định: "Có những video bịa đặt hoàn toàn nội dung, và đối với nội dung tổng hợp AI, có những cảnh báo kỹ thuật như 'Đây có thể là nội dung tổng hợp', nhưng thực tế thì những cảnh báo này hiếm khi được tuân thủ nghiêm túc. Đặc biệt, người cao tuổi gặp khó khăn trong việc tìm kiếm thông tin và kiểm chứng sự thật, lại dễ dàng tiếp xúc với những câu chuyện giật gân. 

Hiện tại, ở Hàn Quốc chưa có biện pháp pháp lý nào để kiểm soát những nội dung này." Ông Lee nói thêm: "Trừ những hành vi vi phạm rõ ràng như phỉ báng, còn những video được tạo ra bằng AI dưới danh nghĩa tưởng tượng hoặc sáng tạo thì không có cách nào kiểm soát trừ khi chính nền tảng tự động chặn."

Giáo sư Jung Sun-dul (Khoa Công tác xã hội, Đại học Nữ sinh Ewha) cho rằng: "Hiện tượng này xuất phát từ việc thiếu hiểu biết kỹ thuật số, chủ yếu ở người cao tuổi. Cần có những chương trình giáo dục giúp họ nâng cao khả năng nhận biết và đánh giá tính xác thực của thông tin trên không gian mạng. Vì hiểu biết kỹ thuật số của người cao tuổi chưa đủ, nên cần có những chương trình đào tạo bài bản để củng cố điều này trong tương lai."

Theo Chi Chi (Nguoiduatin.vn)