Tây Ban Nha phong tỏa không phận, kiên quyết "cấm cửa" máy bay Mỹ không kích Iran

Vào ngày 30/3, Bộ trưởng Quốc phòng Tây Ban Nha Margarita Robles đã đưa ra tuyên bố đanh thép, khẳng định Madrid sẽ không cho phép bất kỳ hành động nào liên quan đến cuộc xung đột Trung Đông được mượn đường qua không phận hay mượn căn cứ quân sự của nước này. 

Theo tiết lộ từ tờ El Pais dựa trên các nguồn tin quốc phòng, quyết định phong tỏa này là một bài toán hóc búa đối với Washington, buộc các máy bay quân sự Mỹ phải thay đổi hoàn toàn lộ trình tới Trung Đông. 

Điều này dự kiến sẽ làm phức tạp đáng kể khâu tác chiến cũng như tiếp tế hậu cần, dù Madrid vẫn chừa lại một ngoại lệ: cho phép các phi cơ gặp sự cố khẩn cấp được quá cảnh hoặc hạ cánh an toàn.

Giải đáp những e ngại về nguy cơ rạn nứt quan hệ đồng minh Mỹ - Tây Ban Nha, Bộ trưởng Kinh tế Carlos Cuerpo cho biết đây là bước đi nhất quán của Madrid nhằm cự tuyệt việc tham gia hay hỗ trợ một cuộc chiến mà nước này đánh giá là "đi ngược lại luật pháp quốc tế" và mang tính chất khởi xướng đơn phương. Tính đến thời điểm hiện tại, giới chức Mỹ vẫn chưa đưa ra bình luận chính thức nào về động thái trên.

Thực tế, căng thẳng giữa hai bờ Đại Tây Dương đã nhen nhóm từ trước khi Thủ tướng Tây Ban Nha Pedro Sanchez trở thành một trong những nhà lãnh đạo phương Tây phản đối dữ dội nhất chiến dịch của liên minh Mỹ - Israel nhằm vào Tehran. Ông Sanchez không ngần ngại chỉ trích các cuộc tấn công này là những hành động "phi pháp và liều lĩnh".

Hệ quả tất yếu của lập trường này là việc Tây Ban Nha chính thức khước từ cho Mỹ tiếp tục sử dụng các cơ sở chiến lược trên lãnh thổ mình, bao gồm sân bay quân sự Moron và quân cảng Rota. 

Củng cố thêm cho quyết định này, Ngoại trưởng Jose Manuel Albares nhấn mạnh rằng mọi cơ sở thuộc chủ quyền của Tây Ban Nha tuyệt đối không được sử dụng cho bất kỳ mục đích nào đi chệch khỏi Hiến chương Liên Hợp Quốc hay nằm ngoài khuôn khổ các hiệp ước của NATO.

Phản ứng trước thái độ kiên quyết của Madrid, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã lên tiếng chỉ trích gay gắt, gọi quyết định của Tây Ban Nha là "rất tệ". Thậm chí, ông chủ Nhà Trắng còn sử dụng đòn bẩy kinh tế khi đe dọa sẽ cắt đứt toàn bộ quan hệ thương mại nhằm gây sức ép buộc đồng minh phải nhượng bộ. 

Bất chấp lệnh cấm từ quốc gia sở tại, ông Trump vẫn cứng rắn tuyên bố quân đội Mỹ sẽ tiếp tục sử dụng các căn cứ tại quốc gia châu Âu này và nhấn mạnh "không ai có quyền ngăn cản".

Cái nhìn lạnh nhạt giữa hai đồng minh NATO không chỉ dừng lại ở vấn đề Trung Đông. Rạn nứt này thực chất còn bị đào sâu bởi những bất đồng dai dẳng liên quan đến bài toán tài chính quốc phòng. 

Trước đó, Washington đã tỏ rõ sự không hài lòng khi Chính phủ Tây Ban Nha thẳng thừng từ chối yêu cầu của ông Trump về việc đẩy ngân sách quốc phòng lên mức 5% GDP. 

Sự cộng hưởng của những mâu thuẫn từ kinh tế, quốc phòng đến ngoại giao đang đặt mối quan hệ song phương Mỹ - Tây Ban Nha trước những thử thách cam go nhất trong nhiều năm trở lại đây.