Thảm kịch Dunblane: Ba phút kinh hoàng khiến nước Anh thay đổi luật về súng

Dunblane là thị trấn nhỏ với khoảng 10.000 cư dân nằm ở rìa Scotland, nơi cuộc sống vốn yên bình và người dân hầu như đều quen biết nhau. Sáng 13/3/1996, khung cảnh ấy bị phá vỡ bởi một trong những vụ thảm sát gây chấn động nhất lịch sử Vương quốc Anh.

Kẻ gây án là Thomas Watt Hamilton, sinh năm 1952 tại Glasgow. Sau khi cha mẹ ly hôn, hắn lớn lên trong sự cô lập và thường bị cộng đồng xa lánh. Những dấu hiệu bất thường của Hamilton xuất hiện từ năm 1973 khi tham gia tổ chức Hướng đạo nhưng bị phản ánh có hành vi không phù hợp với các bé trai và sau đó bị loại khỏi tổ chức.

Trong nhiều năm tiếp theo, Hamilton thành lập 15 câu lạc bộ dành cho nam sinh, yêu cầu các em mặc đồ bơi để chụp ảnh và quay phim. Những hoạt động này khiến nhiều phụ huynh rút con khỏi câu lạc bộ và gửi đơn khiếu nại đến cảnh sát.

Theo bài viết, Trưởng đơn vị bảo vệ trẻ em của Cảnh sát Scotland từng đề nghị thu hồi giấy phép sử dụng súng của Hamilton vì cho rằng người này có "tính cách không đứng đắn", nhưng kiến nghị đó không được thực hiện.

Trong suốt hai thập kỷ sau đó, Hamilton tiếp tục mua thêm nhiều loại súng, tích trữ đạn dược và tham gia các câu lạc bộ bắn súng để rèn luyện kỹ năng sử dụng vũ khí.

Người đàn ông này từng nộp đơn xin làm tình nguyện viên tại Trường Tiểu học Dunblane nhưng bị từ chối vì những tai tiếng trước đó. Thậm chí, Hamilton còn viết thư gửi Nữ hoàng Elizabeth II với mong muốn được can thiệp để minh oan cho mình.

Sáng 13/3/1996, Hamilton lái chiếc xe tải màu trắng đến Trường Tiểu học Dunblane. Sau khi đỗ xe, hắn đeo tai nghe chống ồn, mang theo một túi lớn, bốn khẩu súng cùng 743 viên đạn đã được đánh dấu riêng rồi tiến vào khuôn viên trường.

Thời điểm đó, 28 học sinh lớp 1, phần lớn mới 5 tuổi, vừa kết thúc lễ chào cờ và đang chuẩn bị bước vào tiết học đầu tiên tại phòng thể dục cùng cô giáo chủ nhiệm Gwen Mayor và giáo viên thể chất.

Không đưa ra bất kỳ lời cảnh báo nào, Hamilton bất ngờ nổ súng. Hai giáo viên bị trúng đạn nhưng vẫn cố gắng đưa một số học sinh chạy vào phòng kho để lánh nạn. Trong khi những người bị thương cố trấn an các em nhỏ phía sau cánh cửa, tiếng súng vẫn liên tiếp vang lên bên ngoài.

Chỉ trong khoảng ba phút, Hamilton bắn tổng cộng 105 phát đạn, khiến 17 người thiệt mạng và 15 người khác bị thương. Sau đó, hắn quay trở lại phòng thể dục, dùng súng tự kết liễu đời mình.

Hiệu trưởng Ron Taylor là một trong những người đầu tiên có mặt tại hiện trường sau vụ xả súng. Dù chứng kiến khung cảnh tang thương, ông cùng các nhân viên nhà trường vẫn ở lại chăm sóc những người bị thương và đồng hành với các nạn nhân cho đến khi lực lượng cứu hộ đến khoảng 15 phút sau.

Sau thảm kịch, cảnh sát đánh giá cao vai trò của ông Ron Taylor khi đã giữ được sự bình tĩnh để điều hành nhà trường, hỗ trợ hàng trăm học sinh và nhân viên trong thời điểm đầy hỗn loạn.

Khi thông tin về vụ việc lan ra, nhiều phụ huynh vội vã đến trường tìm con. Những gia đình có con học lớp của cô Gwen Mayor được hướng dẫn đến một ngôi nhà gần trường để lần lượt nhận thông báo từ nhà chức trách về tình trạng của con em mình.

Trong số các học sinh có mặt tại trường hôm đó nhưng may mắn không bị thương có cậu bé 8 tuổi Andy Murray. Cùng em trai, cậu trú ẩn dưới một chiếc bàn trong văn phòng hiệu trưởng. Sau này, Andy Murray trở thành tay vợt thành công nhất nước Anh và hiếm khi nhắc lại ký ức đau buồn ấy.

Giáo sư Anthony Busuttil, người phụ trách khám nghiệm tử thi các nạn nhân và hung thủ, cho biết mức độ nghiêm trọng của các vết thương vượt xa bất cứ điều gì ông từng chứng kiến trong sự nghiệp. Các cuộc kiểm tra đối với Hamilton cũng không phát hiện nguyên nhân thể chất nào có thể lý giải cho hành động gây án.

Sau vụ thảm sát, ngày 18/3/1996, Vương quốc Anh dành một phút mặc niệm trên phạm vi toàn quốc vào đúng thời điểm được xác định là lúc vụ tấn công xảy ra. Không khí lặng im bao trùm tại các nhà ga, sân bay, cửa hàng, sân vận động và các đài truyền hình, mở đầu cho tuần quốc tang.

Sáu ngày sau, thi thể Hamilton được hỏa táng trong một buổi lễ riêng. Hai tuần sau thảm kịch, phòng thể dục của trường bị phá dỡ và thay thế bằng một khu vườn tưởng niệm.

Biến cố tại Dunblane cũng trở thành động lực cho chiến dịch kêu gọi cấm sở hữu súng ngắn cá nhân trên toàn nước Anh. Bản kiến nghị thu hút hơn 700.000 chữ ký và được gửi tới Quốc hội cũng như Thủ tướng John Major.

Đến tháng 2/1997, Quốc hội Anh thông qua Đạo luật sửa đổi về vũ khí năm 1997, cấm tất cả các loại súng ngắn sử dụng đạn cartridge.

Năm 2004, Trung tâm Dunblane được xây dựng từ nguồn tiền quyên góp trên khắp thế giới chính thức đi vào hoạt động. Những ô cửa sổ dát vàng tại đây tượng trưng cho từng em nhỏ thiệt mạng cùng cô giáo của các em.

Đến năm 2025, cô giáo Gwen Mayor được truy tặng Huân chương Elizabeth nhằm ghi nhận sự hy sinh của bà.

Gần 30 năm đã trôi qua, vụ xả súng tại Trường Tiểu học Dunblane vẫn được xem là một trong những ký ức đau thương nhất trong lịch sử nước Anh, khi những đứa trẻ mới 5-6 tuổi đã mãi mãi ra đi ngay tại nơi lẽ ra phải an toàn nhất đối với các em.