Thế giới
03/09/2026 08:47Thẩm phán Mỹ tạm chặn sắc lệnh hạn chế quyền công dân theo nơi sinh của ông Trump
Thẩm phán liên bang Deborah Boardman tại Maryland ngày 2/9 ban hành lệnh cấm tạm thời, không cho chính quyền Mỹ thực thi sắc lệnh được Tổng thống Donald Trump ký hồi đầu tháng 8.
Theo sắc lệnh, Mỹ sẽ từ chối cấp quốc tịch cho trẻ em sinh trên lãnh thổ nước này trong một số trường hợp, khi cha mẹ là người nước ngoài và bị nghi thực hiện "giao dịch thương mại" nhằm có quyền công dân hoặc thuộc diện "kẻ thù từ nước ngoài".
Bà Boardman nhận định sắc lệnh mới của ông Trump đi ngược phán quyết mà Tòa án Tối cao Mỹ đưa ra hồi tháng 6. Phán quyết này đã bác bỏ những điều khoản quan trọng trong một sắc lệnh có phạm vi rộng hơn được Tổng thống Mỹ ký ngay ngày đầu nhiệm kỳ.
"Tòa án Tối cao đã lên tiếng", bà Boardman viết, đồng thời nhấn mạnh phán quyết của tòa "là luật của đất nước" và "Tổng thống phải tuân thủ".
Sắc lệnh được ông Trump ban hành hồi đầu nhiệm kỳ quy định chính quyền liên bang không cấp hộ chiếu, giấy chứng nhận quốc tịch hoặc các giấy tờ khác cho trẻ em có mẹ đang ở Mỹ bất hợp pháp hoặc tạm thời, đồng thời có cha không phải công dân Mỹ hoặc thường trú nhân.
Các tòa án cấp dưới sau đó đã ngăn động thái này, cho rằng gần như mọi người sinh ra trên lãnh thổ Mỹ đều được hưởng quyền công dân theo Tu chính án thứ 14.
Tòa án Tối cao tiếp tục chặn sắc lệnh của Tổng thống Mỹ, qua đó giữ nguyên quy định rằng gần như tất cả những người sinh ra trên lãnh thổ Mỹ đều có quyền mang quốc tịch Mỹ.
Trước phán quyết mới nhất của bà Boardman, các luật sư thuộc Bộ Tư pháp Mỹ lập luận rằng sắc lệnh được ông Trump ký hồi tháng 8 chỉ nhằm xử lý những trường hợp ngoại lệ mà Tòa án Tối cao chưa đưa ra quyết định.
Tuy nhiên, thẩm phán Boardman bác bỏ lập luận này, cho rằng chính quyền đang dựa trên một "cách diễn giải sai lệch" đối với phán quyết của Tòa án Tối cao.
Dù tạm thời ngăn việc thực thi sắc lệnh mới, bà Boardman cho biết các cơ quan liên bang vẫn có thể ban hành hướng dẫn liên quan đến cách triển khai quy định.
Reuters ngày 1/9 đưa tin Bộ Ngoại giao Mỹ đã soạn dự thảo hướng dẫn, theo đó cha mẹ khi làm hộ chiếu cho con sẽ phải xuất trình giấy tờ chứng minh quốc tịch hoặc tình trạng cư trú của mình tại Mỹ.
Nhà Trắng và Bộ Tư pháp Mỹ chưa đưa ra bình luận về thông tin này.
Tu chính án thứ 14 được Quốc hội Mỹ phê chuẩn năm 1868 quy định rằng tất cả những người sinh ra hoặc nhập tịch tại Mỹ và chịu sự quản lý của nước này đều là công dân Mỹ và thuộc bang nơi họ cư trú.
Quy định được hình thành nhằm bảo đảm con cái của những nô lệ bị đưa tới Mỹ trái ý muốn cũng được công nhận là công dân Mỹ.
Từ đó, quyền công dân theo nơi sinh được áp dụng với trẻ em sinh ra tại Mỹ, bất kể cha mẹ là người nhập cư bất hợp pháp hay đến Mỹ bằng thị thực du lịch hoặc với tư cách du học sinh. Quy định này không áp dụng đối với những người không thuộc phạm vi tài phán của Mỹ, chẳng hạn con của các nhà ngoại giao nước ngoài.
Tuy nhiên, ông Trump cùng các đồng minh từ nhiều năm qua vẫn phản đối chính sách này, gọi đây là "quy định lố bịch". Họ cho rằng quyền công dân theo nơi sinh đang bị lợi dụng để khuyến khích người nhập cư vào Mỹ bất hợp pháp hoặc thực hiện việc "du lịch sinh con".
Quan điểm này cũng là cơ sở để ông Trump và các đồng minh thúc đẩy việc siết chặt những điều kiện liên quan đến quyền trở thành công dân Mỹ.
Phán quyết mới của thẩm phán Deborah Boardman vì vậy tiếp tục đặt sắc lệnh của Tổng thống Trump vào cuộc tranh luận pháp lý về phạm vi quyền công dân theo nơi sinh tại Mỹ.
QT (SHTT)
Bài đọc nhiều
