"Thần đồng chính trị" Pháp và bài toán bất khả thi

Kể từ năm 2022, trên cương vị bộ trưởng quốc phòng, công việc của ông thuận lợi nhờ ngân sách được phân bổ ngày càng tăng, quyền chỉ huy hàng chục nghìn binh lính có tính kỷ luật cao, cùng sứ mệnh ngăn chặn Nga mà dư luận Pháp ít ai có thể phản đối.

Giờ đây, khi rút khỏi nội các để trở thành thủ tướng kế nhiệm, công việc mới của ông sẽ khó khăn hơn nhiều. Ông Lecornu là bộ trưởng tại nhiệm lâu nhất, là người hiếm hoi giữ được sự ổn định trong chính trường Pháp. Nhưng tân thủ tướng sẽ đối mặt với bài toán khắc nghiệt của một quốc hội chia rẽ và kế hoạch ngân sách mà người dân Pháp không thể chấp nhận nổi.

Khi ông François Bayrou - người vừa rời vị trí thủ tướng sau cuộc bỏ phiếu tín nhiệm bất thành - từ chức, dư luận Pháp lập tức chuyển sang chú ý vào người kế nhiệm. Tổng thống Macron giờ đã có có vị thủ tướng thứ 7 kể từ khi ông lên nắm quyền.

Trong bối cảnh không có lựa chọn tối ưu, ông Lecornu là người nổi bật hơn cả. Theo GS Marc Lazar, chuyên gia lịch sử và chính trị tại Trường Sciences Po (Paris) và trường chính trị LUISS ở Rome, ông Lecornu là người được Tổng thống Macron rất tin tưởng.

Khác với hai thủ tướng tiền nhiệm, ông Lecornu được đánh giá là quan chức trung thành trong những năm cầm quyền của Tổng thống Macron. Kinh nghiệm lãnh đạo Bộ Quốc phòng là điểm cộng của ông Lecornu đối với vị tổng thống đang cực kỳ mất lòng dân. Đặc điểm này có thể khiến dư luận chuyển hướng quan tâm sang vấn đề vũ trang cho quân đội Pháp.

Thần đồng chính trị

Kể từ khi được bổ nhiệm năm 2022, ông Lecornu trở thành gương mặt nổi bật trong nội các, được nhiều người gọi là “thần đồng chính trị”.

Ở tuổi 35, ông là bộ trưởng quốc phòng trẻ nhất trong lịch sử chính trị hiện đại của Pháp. Bắt đầu sự nghiệp trong đảng cánh hữu của những người Cộng hòa, ông Lecornu sau đó gia nhập đảng trung dung mới nổi của ông Macron khi được bổ nhiệm vị trí thứ trưởng.

Ông từng giữ nhiều vị trí bộ trưởng, phụ trách vấn đề môi trường, cộng đồng địa phương và lãnh thổ hải ngoại. Trong vai trò bộ trưởng quốc phòng, ông Lecornu còn được gọi là “người sống sót”.

Qua hai nhiệm kỳ tổng thống đầy biến động của ông Macron, ông Lecornu vẫn là người giữ được sự ổn định hiếm hoi trong nội các, dù chức vụ này cũng gặp nhiều thử thách. Trong thời gian ông làm bộ trưởng quốc phòng, châu Âu xảy ra cuộc chiến lớn nhất trong một thế kỷ, và Pháp tham gia sâu vào việc hỗ trợ Ukraine kể từ khi Nga mở chiến dịch quân sự đặc biệt năm 2022. Pháp đã cung cấp nhiều vũ khí lớn nhỏ, hỗ trợ tình báo và huấn luyện cho Kiev, phần lớn do quan điểm thực dụng của ông Lecornu.

Ông là người thúc đẩy chủ trương tăng gấp đôi ngân sách quốc phòng, triển khai dòng xe bọc thép mới, đẩy mạnh xuất khẩu vũ khí Pháp, kể cả cạnh tranh trực diện với Mỹ. Chính những thành công trong việc thúc đẩy tái vũ trang đã giúp ông giữ vững ghế bộ trưởng.

Về mặt tư tưởng, ông Lecornu được đánh giá là người không tự “đóng khung” vào một lập trường cứng nhắc. Và điều này khiến ông trở thành ứng viên sáng giá cho ghế thủ tướng – vị trí cần nhiều năng lực thỏa hiệp.

Khác với nhiều đồng nghiệp, ông tránh xa các cuộc “chiến tranh văn hóa” và những chủ đề nhạy cảm như nhập cư hay Hồi giáo tại Pháp, tạo nên phong thái điềm đạm giữa giai đoạn chính trị ồn ào.

Những bài toán khó

Theo GS. Lazar, ông Lecornu có khả năng thỏa hiệp: Là một chính trị gia cánh hữu nhưng vẫn gắn với cái gọi là “Chủ thuyết de Gaull” – gồm những người bảo thủ không ngại tăng thuế, đối lập với chính sách thân doanh nghiệp của Tổng thống Macron.

Ông cũng là người cởi mở, có quan hệ tốt với báo chí và nhận được sự ủng hộ từ cộng đồng quân sự Pháp. Đây sẽ là những lợi thế không nhỏ khi ông đảm đương vị trí thủ tướng.

Tuy nhiên, bài toán khó nhất ở Quốc hội Pháp – điều kiện để thông qua ngân sách – không hề thay đổi với thủ tướng mới. Khối của Tổng thống Macron vẫn yếu thế khi không có đa số, thậm chí không còn là đảng lớn nhất.

Theo GS. Lazar, năng lực quan trọng nhất của một thủ tướng hiện nay là khả năng thống nhất các khối trong quốc hội để có thể tránh kịch bản giải tán. Phe cực hữu là lực lượng duy nhất hưởng lợi nếu một cuộc bầu cử mới diễn ra, vì vậy đoàn kết từ các phe từ cực tả đến cánh hữu truyền thống trở thành vấn đề sống còn.

Kể từ sau “canh bạc” giải tán quốc hội mà Tổng thống Macron lựa chọn năm ngoái, chính trường Pháp chia thành ba khối: Trung dung (cột trụ yếu đi của ông Macron), cánh tả do cực tả chi phối, và cực hữu đang chờ thời giành chính quyền.

Đồng thuận trong chương trình ngân sách thân doanh nghiệp, thắt lưng buộc bụng để xử lý nợ công phình to của nước Pháp chưa bao giờ là ưu tiên hay lợi ích chung của họ.

“Các lựa chọn trước mắt tổng thống đều có biên độ cực kỳ hạn hẹp. Việc tìm được người phù hợp là vô cùng khó”, GS. Lazar nhận định.

Dẫu vậy, với cục diện hiện nay, chỉ có thỏa hiệp và liên minh mới giúp Thủ tướng Lecornu giải quyết được bài toán nan giải, sau khi cả hai người tiền nhiệm của ông đều thất bại.

Pháp đang đối mặt với áp lực phải cải thiện tình hình tài chính, khi mức thâm hụt năm ngoái gần gấp đôi giới hạn 3% GDP mà Liên minh châu Âu (EU) đặt ra và nợ công ở mức 113,9% GDP. Nợ công gia tăng và thâm hụt khiến Pháp bị EU giám sát gắt gao, buộc nước này phải đưa ra kế hoạch điều chỉnh tài khoá rõ ràng.

Bất ổn chính trị kéo dài ở Pháp thời gian qua làm suy yếu quan hệ hợp tác then chốt giữa Pháp và Đức, vốn là trục dẫn dắt trong EU, trong bối cảnh liên minh đang nỗ lực củng cố đoàn kết để xử lý vấn đề Ukraine, đối phó với vai trò ngày càng lớn của Trung Quốc và căng thẳng thương mại với Mỹ.