Trong một phán quyết mang tính bước ngoặt vừa đưa ra ngày 20/2, Tòa án Tối cao Mỹ đã chính thức bác bỏ chính sách thuế quan sâu rộng mà chính quyền Tổng thống Donald Trump đang theo đuổi.

Quyết định này không chỉ làm lung lay công cụ then chốt trong chính sách kinh tế đối ngoại của ông Trump mà còn tạo ra một cơn chấn động mạnh mẽ trên thị trường tài chính toàn cầu.

toa an toi cao my bac chinh sach thue, ong trump doi pho ra sao hinh anh 1
Chính sách thuế quan của Tổng thống Mỹ Donald Trump bị giáng đòn pháp lý. Ảnh: Reuters.

Với tỷ lệ phiếu 6-3, các thẩm phán tuyên bố rằng việc Tổng thống Trump viện dẫn Đạo luật Quyền hạn Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA) năm 1977 để đơn phương áp thuế là vượt quá thẩm quyền hiến định. Chánh án John Roberts, người chấp bút phán quyết, khẳng định quyền "điều chỉnh nhập khẩu" được trao cho Tổng thống trong tình trạng khẩn cấp không bao gồm quyền áp đặt thuế quan – một đặc quyền vốn thuộc về Quốc hội. Ông Roberts nhấn mạnh rằng Mỹ "không ở trong tình trạng chiến tranh với mọi quốc gia trên thế giới", do đó không thể dùng kẽ hở "tình trạng khẩn cấp" để phá vỡ nguyên tắc phân quyền của Hiến pháp.

Hệ quả từ phán quyết này là vô cùng lớn. Theo ước tính từ Mô hình Ngân sách Penn-Wharton, số tiền thuế đã thu dựa trên đạo luật IEEPA lên tới hơn 175 tỷ USD. Nếu các mức thuế này bị tuyên vô hiệu, Chính phủ Mỹ có thể đối mặt với nghĩa vụ phải hoàn trả hàng tỷ USD cho các doanh nghiệp, gây áp lực nặng nề lên kho bạc quốc gia. Ngay sau khi tin tức được tung ra, các chỉ số chứng khoán Mỹ đã ghi nhận mức tăng mạnh nhất trong hơn hai tuần, trong khi đồng USD suy yếu do thị trường kỳ vọng sự bớt căng thẳng trong các cuộc chiến thương mại.

Dù bị giáng một đòn mạnh, ông Trump và các cộng sự vẫn tỏ thái độ cứng rắn. Tổng thống từng tuyên bố thuế quan là vũ khí thiết yếu để bảo vệ nền kinh tế Mỹ khỏi sự "nhạo báng" của thế giới và đảm bảo an ninh quốc gia. Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent cùng các quan chức cấp cao khẳng định Nhà Trắng đang rà soát các cơ sở pháp lý thay thế. Các phương án được tính đến bao gồm việc viện dẫn các điều khoản về an ninh quốc gia hoặc trả đũa các hành vi thương mại không công bằng để giữ lại càng nhiều mức thuế càng tốt.

Tuy nhiên, giới quan sát nhận định rằng con đường phía trước của ông Trump sẽ trở nên gập ghềnh hơn nhiều. Dù các đạo luật khác vẫn cho phép áp thuế, nhưng chúng thiếu đi sự linh hoạt và sức ép tổng lực mà IEEPA từng mang lại. Trong khi Đảng Dân chủ và nhiều nhóm ngành công nghiệp hoan nghênh phán quyết vì giúp lập lại trật tự hiến pháp, thì cộng đồng doanh nghiệp lại lo ngại về một giai đoạn bất ổn mới khi chính quyền nỗ lực xoay xở các công cụ pháp lý khác để duy trì áp lực thương mại.

Phán quyết này không chỉ là một rào cản pháp lý, mà còn là một lời nhắc nhở về ranh giới quyền lực tại Washington. Khi các đối tác thương mại như Canada bắt đầu chuẩn bị cho những cơ chế đối phó mới, thế giới đang nín thở chờ xem ông Trump sẽ thực hiện bước đi tiếp theo như thế nào để bảo vệ chương trình nghị sự "nước Mỹ trên hết" của mình.

Tổng hợp