Trung Quốc mạnh tay với “anh hùng bàn phím”: Bôi nhọ, xúc phạm trên mạng có thể trả giá đắt

Những cuộc tấn công trên mạng và cái giá quá đắt

Mạng xã hội từng là nơi để chia sẻ, kết nối nhưng với một số người, đây cũng trở thành môi trường để những lời miệt thị và cáo buộc vô căn cứ lan truyền với tốc độ chóng mặt. Tại Trung Quốc, những vụ việc đau lòng đã buộc nhà chức trách phải có những động thái mạnh tay hơn nhằm kiểm soát tình trạng này.

Tháng 1/2023, Zheng Linghua, một cô gái 23 tuổi, qua đời sau khoảng nửa năm phải hứng chịu làn sóng công kích trên mạng xã hội. Nguyên nhân bắt đầu từ những bức ảnh cô chia sẻ khi cầm giấy báo nhập học Thạc sĩ bên người ông đang nằm trên giường bệnh.

Zheng từng nhuộm tóc màu hồng để đánh dấu ngày tốt nghiệp và đăng hình ảnh lên trang cá nhân. Tuy nhiên, lựa chọn ngoại hình này nhanh chóng trở thành mục tiêu để hàng nghìn tài khoản công kích. Có người cho rằng cô không phù hợp với hình ảnh của một giáo viên, thậm chí còn đưa ra những cáo buộc xúc phạm nghiêm trọng.

Trước áp lực từ dư luận, Zheng cắt tóc ngắn và nhuộm lại màu đen. Thế nhưng, những lời đồn đoán và bình luận ác ý vẫn không dừng lại. Áp lực kéo dài khiến sức khỏe tinh thần của cô suy giảm nghiêm trọng.

Trong thư tuyệt mệnh, Zheng cho biết những cuộc tấn công từ các tài khoản ẩn danh đã đẩy cô vào trầm cảm và cuối cùng dẫn đến quyết định tự tử. Sau đó, một nhóm người trẻ Trung Quốc đã khởi xướng chiến dịch PinkUp trên Weibo nhằm chống lại hành vi bắt nạt trực tuyến.

Không chỉ phụ nữ trở thành nạn nhân. Sun Fanbao, một streamer ở Sơn Đông, cũng rơi vào tình trạng trầm cảm nặng sau thời gian dài bị người dùng mạng công kích. Một tài khoản liên tục cáo buộc anh lừa dối khán giả bằng những nội dung giật gân, đồng thời sử dụng nhiều tài khoản khác để đăng bình luận tiêu cực và báo cáo các video của anh, khiến Sun phải dừng livestream.

Tháng 1/2022, một thanh niên 18 tuổi cũng tìm đến cái chết sau khi liên tục bị công kích vì câu chuyện tìm lại cha mẹ ruột. Cùng năm, một phụ nữ cho biết mẹ mình qua đời vì đau tim sau thời gian bị những kẻ tấn công trên mạng liên tục làm nhục.

Những trường hợp trên cho thấy những lời nói tưởng như chỉ tồn tại trên màn hình có thể để lại hậu quả rất lớn ngoài đời thực.

Từ “vùng xám” đến những quy định cứng rắn

Sau hàng loạt vụ việc, cơ quan giám sát Internet Trung Quốc yêu cầu 18 nền tảng trực tuyến lớn tăng cường hệ thống giám sát và áp dụng biện pháp xử lý nghiêm khắc hơn đối với hành vi bạo lực mạng.

Tháng 5/2023, Cơ quan quản lý không gian mạng Trung Quốc (CAC) cho biết đã đóng 67.000 tài khoản mạng xã hội và xóa hàng trăm nghìn bài đăng trong khoảng thời gian từ ngày 10/3 đến 22/5, nằm trong chiến dịch nhằm làm trong sạch môi trường Internet.

Đến năm 2024, Trung Quốc tiếp tục đề xuất các quy định mới nhằm đối phó với tình trạng lạm dụng trực tuyến. Theo những đề xuất này, người có hành vi công kích, bôi nhọ hoặc làm tổn hại danh tiếng người khác có thể đối mặt với các hình thức xử lý như hạn chế sử dụng mạng xã hội, phạt tiền, thậm chí phạt tù nếu hậu quả được đánh giá là nghiêm trọng.

Trong những trường hợp đặc biệt nghiêm trọng, hành vi cố tình tấn công người khác trên mạng hoặc tiết lộ thông tin cá nhân có thể dẫn đến trách nhiệm hình sự, với mức phạt tù lên tới 3 năm.

Không chỉ người dùng, các nền tảng cũng được đặt vào diện chịu trách nhiệm. Nếu không thực hiện đầy đủ nghĩa vụ ngăn chặn hành vi lạm dụng trực tuyến, các nền tảng có thể bị xử lý.

Các nhà cung cấp dịch vụ Internet cũng được yêu cầu tăng cường kiểm duyệt nội dung livestream và video ngắn để nhanh chóng phát hiện, ngăn chặn những nội dung có dấu hiệu bắt nạt trực tuyến. Nếu nền tảng không tuân thủ, cơ quan chức năng có thể yêu cầu tạm ngừng cập nhật nội dung, đồng thời áp dụng các hình thức xử phạt theo quy định hiện hành về an ninh mạng và bảo vệ dữ liệu cá nhân.

Siết cả AI và thuật toán

Động thái mới nhất cho thấy Trung Quốc tiếp tục mở rộng phạm vi quản lý đối với bạo lực trên không gian mạng. Cục Quản lý không gian mạng Trung Quốc cùng các cơ quan liên quan đã công bố dự thảo luật chống bạo lực mạng và bắt đầu lấy ý kiến đến ngày 28/8. Dự thảo gồm 7 chương và 60 điều.

Đáng chú ý, quy định được đề xuất không chỉ áp dụng trong phạm vi Trung Quốc đại lục. Các tổ chức, cá nhân ở nước ngoài cũng có thể thuộc phạm vi điều chỉnh nếu hành vi của họ nhằm vào cá nhân hoặc tổ chức tại Trung Quốc.

Dự thảo cũng đề cập trực tiếp đến trí tuệ nhân tạo và thuật toán đề xuất. Việc sử dụng AI hoặc thuật toán để thực hiện hành vi bạo lực mạng sẽ bị cấm, trong khi công nghệ này được khuyến khích sử dụng cho mục đích phát hiện và ngăn chặn các hành vi tương tự.

Với các nền tảng vi phạm, cơ quan chức năng có thể yêu cầu khắc phục trong thời hạn nhất định và tịch thu khoản thu lợi bất hợp pháp nếu có. Nếu không khắc phục hoặc vi phạm nghiêm trọng, nền tảng có thể bị phạt khoảng 295.000 USD.

Trong trường hợp gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng, mức phạt có thể lên tới khoảng 1,4 triệu USD, trong khi người chịu trách nhiệm trực tiếp có thể bị phạt khoảng 147.000 USD.

Từ những vụ việc bắt đầu bằng vài dòng bình luận ác ý cho đến các quy định ngày càng chặt chẽ, cách Trung Quốc xử lý bạo lực mạng cho thấy hành vi xúc phạm, bôi nhọ trên Internet ngày càng khó được xem là một “vùng xám” không có trách nhiệm. Khi những lời nói trên mạng có thể gây ra hậu quả ngoài đời thực, cả người dùng lẫn nền tảng đều phải đối mặt với những giới hạn và trách nhiệm rõ ràng hơn.