Từ 200 USD, người phụ nữ dựng doanh nghiệp phế liệu doanh thu hơn 18.800 tỷ đồng

Khởi nghiệp giữa lúc gần như trắng tay

Hơn 40 năm trước, Marsha Serlin đứng trước một trong những giai đoạn khó khăn nhất cuộc đời. Sau khi hôn nhân tan vỡ, chiếc ô tô bị thu hồi, căn nhà đối mặt nguy cơ bị siết nợ, trong khi bà phải tìm cách chăm lo cho hai người con nhỏ.

Serlin từng thử bán quần áo và bảo hiểm nhưng nhận thấy những công việc này không đủ đem lại thu nhập cần thiết. Áp lực càng lớn khi bà phát hiện mình đang nợ 250.000 USD tiền thuế.

Trong lúc chật vật với những hóa đơn sinh hoạt, Serlin nhớ đến Ray Ebbinger, một khách hàng cũ từng thuê bà chăm sóc cây cảnh. Sau khi hỏi về công việc của ông, bà biết Ebbinger kinh doanh phế liệu và lập tức đề nghị được học nghề.

“Hãy dạy tôi mọi thứ ông biết trong 24 giờ”, Serlin nói.

Ebbinger đồng ý. Ngày đầu tiên đặt chân vào bãi phế liệu, Serlin vẫn mặc váy mùa hè và đi giày cao gót. Trước mắt bà là những đống kim loại nặng, nền đất đầy dầu mỡ và một môi trường hoàn toàn xa lạ.

Ebbinger cho biết một người làm tốt trong ngành có thể kiếm khoảng 300 USD mỗi ngày. Với Serlin, người đang cần tiền gấp, chừng đó đã đủ để bà quyết định thử sức.

200 USD và 16 giờ làm việc mỗi ngày

Năm 1978, Serlin bắt đầu công việc kinh doanh với 200 USD tiền mặt. Không nhà xưởng, không nhân viên và cũng chẳng có nguồn vốn lớn, bà thuê một chiếc xe tải và thanh toán bằng thẻ tín dụng Sears.

Serlin tự mình đi khắp các con hẻm, tìm đến từng nhà máy để thu gom phế liệu. Lịch làm việc của bà kéo dài tới 16 giờ mỗi ngày, 6 ngày mỗi tuần.

Trong thời gian đó, chị gái Serlin sắp xếp người giúp việc ở cùng các con để bà có thể tập trung kiếm tiền. Bước ngoặt đầu tiên đến chỉ một năm sau khi khởi nghiệp.

Một trận bão tuyết lớn tại Illinois khiến đường sắt đình trệ, giao thông bị ảnh hưởng nghiêm trọng. Serlin biết một nhà máy đóng hộp của Del Monte Foods đang có lượng phế liệu chất đống tại các lối đi. Nếu không được dọn dẹp kịp thời, hoạt động của nhà máy có nguy cơ bị đình trệ.

Bà chủ động liên hệ với Del Monte và thuyết phục công ty cho mình cơ hội. Cùng anh trai, Serlin nhanh chóng xử lý số phế liệu, giúp nhà máy tránh nguy cơ phải đóng cửa.

Đổi lại, bà nhận được hợp đồng dài hạn đầu tiên. Đây cũng là nền móng quan trọng cho quá trình phát triển của United Scrap Metal.

Bền bỉ trong ngành vốn do nam giới thống trị

Bước vào một ngành vốn có sự áp đảo của nam giới, Serlin phải đối mặt với không ít ánh mắt nghi ngờ. Bà trực tiếp chất những khối kim loại lên xe tải, lái xe và đảm nhận nhiều công việc nặng nhọc.

Một số người trong ngành tin rằng bà sẽ không thể trụ lâu. Có người nghĩ Serlin chỉ làm được khoảng 3 tháng, rồi khi bà vượt qua mốc 6 tháng, họ cho rằng cùng lắm bà sẽ tồn tại được một năm.

Nhưng Serlin tiếp tục công việc.

Những ngày làm việc nặng khiến cơ thể bà thường xuyên bầm tím, đau nhức. Có lần, sau một ngày lao động, bà ghé một cửa hàng đồ ăn nhanh để mua nước. Nhân viên tại đây nhìn bà đầy kinh ngạc và hỏi có cần gọi cảnh sát hay không.

Lúc ấy, Serlin mới nhận ra quần áo mình đã rách, phủ đầy bụi bẩn và trên người có nhiều vết xước.

Khi được hỏi có ai làm mình bị thương hay không, bà chỉ trả lời: “Ồ, không. Tôi chỉ đang làm việc thôi”.

Từ căn nhà đầy phế liệu đến doanh nghiệp hơn 700 nhân viên

Những ngày đầu, chính căn nhà của Serlin trở thành nơi đặt trụ sở công ty. Không lâu sau, gara và nhà riêng cũng chật kín các thùng chứa nhôm, đồng và thép không gỉ.

Năm 1981, bà mua một tòa nhà nhỏ xuống cấp tại Cicero, ngoại ô Chicago, để làm trụ sở cho United Scrap Metal. Công ty từ đó bắt đầu mở rộng từng bước.

Có thêm tiền, Serlin tiếp tục mua những khu đất phía sau văn phòng, đầu tư máy móc và tuyển thêm nhân sự.

Đến năm 2009, United Scrap Metal có khoảng 200 lao động, xử lý khoảng 140.000 tấn thép cùng 100 triệu pound các loại vật liệu khác mỗi năm, đạt doanh thu 215 triệu USD.

Đến năm 2025, doanh nghiệp đã có 10 cơ sở tại 9 bang của Mỹ, hơn 700 nhân viên và doanh thu khoảng 725 triệu USD mỗi năm, tương đương hơn 18.841 tỷ đồng.

Serlin cho rằng khả năng duy trì đội ngũ nhân sự lâu dài đến từ cách tuyển dụng và chính sách phúc lợi. Đáng chú ý, tất cả nhân viên mới đều phải trải qua thời gian làm việc trực tiếp tại bãi phế liệu, kể cả những người sau đó chuyển lên văn phòng.

Theo bà, nhân viên cần hiểu vật liệu đến từ đâu và được xử lý như thế nào trước khi đảm nhận những công việc khác.

Con trai cũng phải bắt đầu từ bãi phế liệu

Brad Serlin, con trai Marsha Serlin, hiện giữ vị trí thứ hai tại United Scrap Metal. Tuy nhiên, trước khi trở thành quản lý, anh cũng phải bắt đầu từ công việc của một lao động tại bãi phế liệu.

Brad mất khoảng 20 năm để từng bước tiến lên các vị trí cao hơn. Trong 5 năm đầu, mẹ anh thậm chí không dành cho con trai một chiếc bàn làm việc riêng.

Mối quan hệ giữa hai mẹ con vì thế không phải lúc nào cũng giống quan hệ giữa một CEO và cấp dưới. Họ thường xuyên tranh luận, bất đồng về các quyết định kinh doanh. Có lúc Brad cho rằng mình mới là người đưa ra quyết định, trong khi mẹ anh lại nghĩ khác.

Dù vậy, những bất đồng không ảnh hưởng đến con đường phát triển của Brad tại doanh nghiệp. Sau nhiều năm bắt đầu từ vị trí thấp nhất, anh từng bước chứng minh năng lực của mình.

Khi mới bước vào ngành phế liệu, mục tiêu của Serlin chỉ đơn giản là kiếm đủ tiền nuôi hai con và giữ lại căn nhà. Hơn bốn thập kỷ sau, doanh nghiệp do bà gây dựng đã đạt doanh thu khoảng 725 triệu USD mỗi năm.

Với Serlin, thành công không chỉ được đo bằng quy mô hay doanh thu. Bà cho rằng điều đáng quan tâm không phải mình bắt đầu từ đâu, mà là sẽ đi đến đâu.

“Tôi chưa bao giờ nhìn vào nơi mình bắt đầu, bởi điều quan trọng luôn là nơi bạn sẽ đi đến”, Serlin chia sẻ.

QT (SHTT)