Vì sao Bulgaria quyết định từ bỏ đồng tiền quốc gia để gia nhập Eurozone?

Quyết định này được xem là bước ngoặt lớn trong tiến trình hội nhập kinh tế của quốc gia Đông Âu, vốn đã gia nhập Liên minh châu Âu (EU) từ năm 2007.

Theo DW, việc Bulgaria gia nhập Eurozone đồng nghĩa trong 27 nước thành viên EU hiện nay chỉ còn 6 quốc gia chưa tham gia liên minh tiền tệ, gồm Thụy Điển, Ba Lan, Cộng hòa Séc, Hungary, Romania và Đan Mạch. Với Sofia, cánh cửa bước vào “câu lạc bộ đồng Euro” không chỉ mang ý nghĩa kinh tế mà còn thể hiện lựa chọn chiến lược về vị thế chính trị và vai trò của đất nước tại châu Âu.

Phát biểu tại một hội nghị cấp cao ở Sofia hồi tháng 11, Thủ tướng Bulgaria Rosen Zhelyazkov nhấn mạnh đồng Euro không đơn thuần là phương tiện thanh toán, mà là công cụ giúp củng cố vị thế của Bulgaria trong lòng châu Âu. Cùng quan điểm, Chủ tịch Ngân hàng Trung ương châu Âu Christine Lagarde cho rằng việc sử dụng đồng Euro sẽ giúp Bulgaria tăng cường nền tảng kinh tế, nâng cao khả năng chống chịu trước các cú sốc toàn cầu, đồng thời có tiếng nói mạnh mẽ hơn trong các quyết sách của khu vực đồng tiền chung.

Dù vậy, triển vọng gia nhập Eurozone vẫn vấp phải không ít ý kiến trái chiều trong nước. Giáo sư Rossitsa Rangelova thuộc Viện Nghiên cứu Kinh tế của Viện Hàn lâm Khoa học Bulgaria nhận định, những lập luận ủng hộ thường mô tả việc gia nhập Eurozone như con đường tự động dẫn đến thịnh vượng và mức sống cao hơn. Tuy nhiên, theo bà, điều này không thực tế nếu Bulgaria không thực hiện đầy đủ các cải cách cần thiết vốn đã bị trì hoãn trong thời gian dài. Nếu thiếu cải cách, Bulgaria khó có thể trở thành một thành viên bình đẳng trong khối.

Trên thực tế, đồng Lev của Bulgaria đã được neo tỷ giá với đồng Euro ngay từ khi đồng tiền chung châu Âu ra đời năm 1999. Quốc gia này chính thức khởi động tiến trình gia nhập Eurozone vào năm 2018, trước khi đồng Lev được đưa vào Cơ chế tỷ giá hối đoái châu Âu vào tháng 7/2020. Đến đầu năm nay, Ủy ban châu Âu cùng các bộ trưởng tài chính Eurozone đã bật đèn xanh cho nỗ lực gia nhập của Bulgaria.

Việc được chấp thuận phần nào phản ánh những cải thiện đáng kể của nền kinh tế Bulgaria trong hơn một thập kỷ qua. Các chỉ số kinh tế vĩ mô duy trì sự ổn định, lạm phát hiện ở mức khoảng 2,8%, giảm mạnh so với mức 13% của năm 2022. Thâm hụt ngân sách và nợ công lần lượt vào khoảng 3% và 24%, đều nằm trong ngưỡng quy định của EU, theo đó các quốc gia thành viên phải giữ thâm hụt dưới 3% tổng sản lượng kinh tế và nợ công không vượt quá 60% GDP.

Triển vọng tăng trưởng của Bulgaria cũng được đánh giá khá tích cực. EU ước tính GDP thực tế của nước này sẽ tăng khoảng 3% trong năm nay, 2,7% vào năm 2026 và 2,1% vào năm 2027. Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng con đường phía trước vẫn còn nhiều thách thức.

Ông Guntram Wolff, chuyên gia chính sách tài khóa Eurozone tại Viện nghiên cứu kinh tế Bruegel, nhận xét kinh tế vĩ mô của Bulgaria đã ổn định trong nhiều thập kỷ, song tốc độ tăng trưởng và quá trình thu hẹp khoảng cách với các nền kinh tế phát triển hơn vẫn chưa đạt kỳ vọng. Cùng quan điểm, ông Norbert Beckmann, Trưởng đại diện Quỹ Konrad Adenauer tại Bulgaria, cho biết dù nước này đáp ứng đầy đủ các tiêu chí hội tụ và sở hữu tỷ lệ nợ thấp nhất châu Âu, nhưng vẫn cần nỗ lực lớn để cải thiện cơ cấu và hiệu quả hoạt động của nền kinh tế. Hiện mức thu nhập của Bulgaria chỉ đạt khoảng 59% mức trung bình của EU.

Các chuyên gia cũng cảnh báo chính phủ Bulgaria cần duy trì kỷ luật tài khóa sau khi gia nhập Eurozone. Theo ông Wolff, rủi ro lớn nhất là việc nới lỏng chi tiêu khi các ràng buộc ngân sách bị cảm nhận là ít nghiêm ngặt hơn, dẫn tới nguy cơ gia tăng thâm hụt. Tuy nhiên, với mức nợ công hiện rất thấp, ông cho rằng nguy cơ này ở Bulgaria là không quá đáng lo ngại.