Ngày 13/6, Israel đã thực hiện một chiến dịch không kích phủ đầu quy mô lớn nhằm vào các mục tiêu hạt nhân và quân sự trọng yếu của Iran. Động thái này, vốn đã ấp ủ từ lâu, được cho là bởi nguy cơ Iran sở hữu vũ khí hạt nhân ngày càng tăng và sự suy yếu của các đồng minh của Tehran.

Thủ tướng Benjamin Netanyahu tuyên bố Israel đã nhắm vào "cơ sở làm giàu hạt nhân chính ở Natanz" và "các nhà khoa học hạt nhân hàng đầu Iran", đồng thời cáo buộc Tehran đang đẩy mạnh chương trình hạt nhân, coi đây là "mối đe dọa rõ ràng và hiện hữu đối với tồn vong của Israel".

Ông Netanyahu cũng cho biết cuộc tấn công này nhằm ngăn chặn Iran "câu giờ" trong các cuộc đàm phán hạt nhân với Mỹ, dù Washington khẳng định "không liên quan gì" đến chiến dịch này.

Vậy tại sao Israel lại chọn thời điểm này để hành động?

Khói bốc lên sau các cuộc tấn công của Israel vào thủ đô Tehran sáng sớm ngày 13-6. Ảnh: Iran International

Mối lo ngại về vũ khí hạt nhân của Iran lên đến đỉnh điểm

Israel từ lâu đã coi Iran là "kẻ thù lớn nhất" và quyết tâm ngăn chặn Tehran sở hữu vũ khí hạt nhân. Chương trình làm giàu uranium của Iran đã đạt được những tiến bộ đáng kể, với mức độ tinh khiết lên tới 60%, cao hơn nhiều so với giới hạn của thỏa thuận hạt nhân 2015.

Theo Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA), Iran đang sở hữu gần 275 kg uranium làm giàu tới 60%, gần đạt cấp độ vũ khí (90%). Điều này khiến tình báo Mỹ và Israel nhận định Iran có khả năng sản xuất đủ vật liệu cho 10 vũ khí hạt nhân, dù việc chế tạo bom hoàn chỉnh có thể mất thêm vài tháng. Mối lo ngại này càng tăng lên khi IAEA tuyên bố Iran lần đầu tiên không tuân thủ các nghĩa vụ không phổ biến vũ khí hạt nhân trong hai thập kỷ.

Sức mạnh của Iran và "Trục Kháng chiến" suy yếu

Sự suy yếu của Iran và các nhóm đồng minh trong "Trục Kháng chiến" sau xung đột ở Gaza cũng được xem là yếu tố thúc đẩy Israel tấn công. Các nhóm như Hamas, Hezbollah và Houthi đã chịu tổn thất nặng nề trong các cuộc chiến với Israel.

Hezbollah ở Lebanon, vốn từng là lá chắn răn đe Israel, đã bị suy yếu đáng kể và buộc phải chấp nhận thỏa thuận ngừng bắn. Hamas ở Gaza cũng đang phải co cụm tìm cách sinh tồn, trong khi Houthi ở Yemen liên tục hứng chịu các đòn tập kích từ Mỹ và Israel. Tình hình này khiến Iran không còn có thể dựa vào các đồng minh để răn đe Israel, buộc Tehran phải chuẩn bị cho kịch bản xấu nhất.

Bên cạnh đó, hệ thống phòng không mạnh mẽ của Iran, từng là rào cản lớn, cũng được cho là đã suy yếu đáng kể sau các cuộc tấn công quy mô nhỏ và các chiến dịch bí mật của tình báo Israel.

Cơ sở làm giàu uranium Natanz ở Natanz, cách thủ đô Tehran của Iran 300km về phía nam. Ảnh: Xinhua

Một quan chức Israel khẳng định cơ quan tình báo Mossad đã thực hiện nhiều hoạt động phá hoại nhằm vào hệ thống phòng không và tên lửa tầm xa của Iran, giúp máy bay chiến đấu Israel có thể hoạt động an toàn hơn trong các chiến dịch tập kích lớn. Israel tin rằng đây là "cơ hội vàng" để tấn công trước khi Iran có thể khôi phục hệ thống phòng thủ.

Người này cũng tuyên bố chiến dịch không kích phủ đầu đã "vô hiệu hóa các tổ hợp phòng không, tên lửa đất đối đất và hạ sát lượng lớn quan chức cấp cao Iran". Những tiếng nổ lớn và khói đen bốc lên từ cơ sở làm giàu uranium Natanz là minh chứng cho cường độ của cuộc tấn công.

Tuy nhiên, giới phân tích cảnh báo rằng động thái này của Israel có thể là một con dao hai lưỡi. Chuyên gia Yossi Mekelberg nhận định việc tấn công Iran "có thể không phải một ý hay" bởi nó chắc chắn sẽ châm ngòi cho những đòn đáp trả quyết liệt từ Tehran, đồng thời có thể thúc đẩy Iran đẩy mạnh hơn nữa chương trình vũ khí hạt nhân của mình, khiến cuộc đua hạt nhân trong khu vực và trên thế giới trở nên khốc liệt hơn bao giờ hết.

PV (SHTT)