Khi những ánh đèn giữa thung lũng Măng Ri, huyện Tu Mơ Rông, Kon Tum bật lên, đối nghịch với sự ấm cúng của những gia đình vẹn toàn, ngược lại sự ồn ào từ các lán trại công trường cầu đường là sự trầm lắng của những căn nhà gỗ. 
Khi những ánh đèn giữa thung lũng Măng Ri, huyện Tu Mơ Rông, Kon Tum bật lên, đối nghịch với sự ấm cúng của những gia đình vẹn toàn, ngược lại sự ồn ào từ các lán trại công trường cầu đường là sự trầm lắng của những căn nhà gỗ. Trong những căn nhà ấy rất nhiều phụ nữ Xê Đăng ôm con trong vô vọng đợi chờ người mình từng dốc cạn niềm tin yêu quay về, mà mong đợi ấy như làn khói mong manh.

Đã bao đêm trôi qua trong tiếng nấc nghẹn một mình, Y D. ở làng Chung Tam, xã Măng Ri cũng không nhớ nữa. Chỉ biết rằng sự đắng đót cứ dâng lên rồi lại chìm xuống đáy lòng để nỗi buồn nặng hơn theo năm tháng. Những khi để tâm trí trôi vào khuya vắng, Y D. như nghe rõ mồn một tiếng xào xạc của lá rừng, của những cơn gió luồn lách qua khe núi.

Cũng từ những đêm khuya vắng ấy cách đây tròn 2 năm, Y D. đã siêu lòng trước những lời đường mật của Nguyễn Văn Bắc, công nhân cầu đường thi công tuyến đường Ngọc Hoàng-Măng Bút - Tu Mơ Rông-Ngọc Linh (tỉnh Kon Tum).

Sau vài đêm hò hẹn, Y D. đã trao gửi trọn vẹn cho Bắc. Ngay khi nhận được thông tin Y D. có thai tháng thứ tư, Bắc đã lặng lẽ rời khỏi công trường, cắt mọi liên lạc. Y D. bị làng phạt vạ, rồi vượt cạn trong nỗi nhọc nhằn, côi cút. Bà H’M. thương con quặn lòng, nuốt cả nỗi niềm vào trong.

Khi đứa con của Y D. cứng cáp, cô một mực muốn khăn gói đi tìm cha của đứa con mình, nhưng biển người mênh mông, biết đâu mà tìm. Nhắc đến những hạnh phúc ngắn ngủi, Y D. nức nở: “Các thiếu nữ ở vùng đất này thật thà lắm. Nghe các công nhân nói là tin thôi, mà ai nói cũng hay cả”. “Trái cấm” tưởng ngọt ngào giờ hóa thành “trái đắng”.

Cũng như Y D., đầu mùa hè năm 2016 này, dọc dài các bản làng của thung lũng Măng Ri kéo lan sang các xã Tê Xăng, Ngọc Lây, Ngọc Yêu của huyện Tu Mơ Rông… hầu như nơi nào có công trường xuyên qua là ở đó có những bà mẹ vò võ ôm con đợi người trong mộng trở về. Y H. ở xã Tê Xăng, một sơn nữ đẹp như hoa rừng, khi vừa bước vào tuổi yêu cũng là lúc lán trại của công trình cầu đường dựng ngay cạnh nhà.

Rạo rực trước những lời hứa về viễn cảnh tương lai tươi đẹp của công nhân Nguyễn Anh Hào. Cứ nghĩ lời nói của Hào cũng thật như cái bụng nên H. đã lén vào rừng hẹn hò cùng người yêu.

Khi sờ tay vào bụng mình thấy những động cựa, H háo hức đi báo cho Hào chuẩn bị lễ cưới, nhưng Hào đã chuyển khỏi lán từ lúc nào không hay. Nhiều bạn của Hào cho biết anh đã có vợ con tận ngoài Bắc. Chẳng nỡ vứt bỏ giọt máu của mình nên đến nay con của H. đã lên 5 tuổi, vẫn từng ngày ngóng cha.

Cũng bởi quá vội tin yêu, vội vàng trao gửi nên Y N. ở làng Ngọc La, xã Măng Ri cũng hết lòng si mê một công nhân cầu đường tên Hải. Chẳng rõ nhà Hải, quê Hải ở đâu, chỉ biết những đêm trăng, rừng xào xạc gió, lời Hải tựa mật ong rừng, Y N. đã tuyệt đối tin tưởng và nghĩ đến một gia đình êm ấm, rộn tiếng trẻ thơ.

Khi cái thai trong bụng Y N. ngày một lớn cũng lúc Hải chuyển đi công trường khác. Y N. một mình sinh con trong nỗi buồn vô tận. Suốt 3 năm nay, chẳng ngày nào Y Ngin thôi mong ngóng Hải sẽ tìm về. Càng ngóng càng buồn, càng vô vọng nên đành buông xuôi.

Trong các bản làng người Xê Đăng...
Trong các bản làng người Xê Đăng...

Cay đắng những niềm riêng

Cách nhà Y N. mấy chục bước chân là nhà Y G. Gọi là nhà nhưng thực ra chỉ là những căn lều dựng tạm, đủ đặt 1 chiếc giường và mấy thứ dụng cụ nấu ăn sơ sài và một số đồ trẻ con.

Trước nhà Y G. là công trường, sau lưng là bạt ngàn rừng núi. Y G. trườn cái nhìn vào phía rừng già như chất chứa nỗi buồn vô hạn bộc bạch: “Em lỡ làng rồi, em gái em cũng đi theo vết xe đổ ấy. Giờ chỉ còn biết tìm niềm vui ở đứa con lên 4 tuổi này thôi. Không biết rồi tương lai sẽ ra sao nhưng hiện tại thì chật vật lắm, nhất là mỗi khi trái gió, trở trời, không có người đàn ông trong nhà”.

Lỡ làng, lầm lũi là vậy nhưng Y G. cũng chỉ biết cắn răng tự chịu bởi những người thân của Y G. đã bao lần cạn lời khuyên ngăn khi biết cô dốc trọn tình yêu cho một công nhân cầu đường. Y G. tâm sự: “Gia đình khuyên nhủ nhưng em không sáng suốt nghe theo nên phải tự gánh chịu thôi, hối hận thì muộn quá rồi”.

Chẳng khác Y G. là bao, có những đêm mưa gió bời bời, một mình Y K. cùng như nhiều thiếu nữ Xê Đăng khác phải đánh vật với mái nhà lợp bằng tôn cũ, che chắn chỗ này lại dột chỗ kia, rồi cũng chỉ một mình vừa chăm con vừa lo chuyện nương rẫy, âm thầm chịu đựng và xem đó như là bài học cay đắng. Nỗi cay đắng ấy chẳng biết đến bao giời nguôi ngoai vì đi bước nữa với những người phụ nữ này là một giấc mơ xa vời.

Già làng A Bya, một trong những người có uy tín ở Măng Ri thổn thức: “Con em mình dại dột, mình cũng buồn lắm chứ. Ở làng Chung Tam, làng Ngọc Nà hay nhiều làng khác chúng tôi đều đến khuyên nhủ các thiếu nữ khi đến tuổi lập gia đình phải lựa chọn kỹ càng. Khi biết rõ về những người đàn ông từ nơi khác đến thì hãy yêu thương. Nhưng lời dụ dỗ của các công nhân công trường có sức mạnh hơn. Mà đã sinh con rồi, lo nuôi con, lo cho cuộc sống được no đủ là mệt lắm rồi, sao mà dám lấy chồng lần nữa”.

...nhiều đứa trẻ mang hai dòng máu Kinh - Xê Đăng chẳng biết bao giờ cha quay về
...nhiều đứa trẻ mang hai dòng máu Kinh - Xê Đăng chẳng biết bao giờ cha quay về

Hồi chuông róng riết

Để cảnh tỉnh các thiếu nữ, cả già làng A Bya cũng như nhiều người già khác ở Măng Ri vẫn bền bỉ tuyên truyền cho các thiếu nữ Xê Đăng, nếu có yêu công nhân nào thì hãy tổ chức cưới xong mới trọn vẹn trao gửi.

Già làng A Bya tâm sự: “Hy vọng, nỗi đắng cay, tủi phận của những người đã lầm lỡ sẽ như hồi chuông róng riết nhắc nhở cho những thiếu nữ Xê Đăng nói riêng, các thiếu nữ đến tuổi trưởng thành nói chung dọc dãy Trường Sơn này hãy cẩn trọng trước những lời đường mật. Bởi mù quáng khi yêu không chỉ thiệt thòi cho mình mà còn thiệt thòi cho những đứa con sau này. Nỗi mặc cảm và cả những hạn chế vật chất sẽ đổ lên đầu các cháu. Chúng tôi có đến thăm hỏi, động viên cũng chỉ giúp ít được một phần nhỏ mà thôi”.

Ông A Tôn - Chủ tịch UBND xã Măng Ri buồn rầu cho biết: “Riêng xã Măng Ri đã có 23 phụ nữ có con với công nhân công trường và các công nhân ấy đều cao chạy xa bay, bặt vô âm tín. Các xã có công trường đi qua đều kiểm soát rất chặt chẽ việc công nhân vào các làng tán tỉnh các thiếu nữ nhưng họ hẹn hò nhau lúc nửa đêm hoặc lén lút lúc mọi người không để ý nên bây giờ hàng loạt bi kịch đã diễn ra”.

Theo báo cáo của UBND huyện Tu Mơ Rông, dự án tuyến đường giao thông quan trọng Ngọc Hoàng-Măng Bút - Tu Mơ Rông-Ngọc Linh có chiều dài gần 60km, với tổng vốn đầu tư 1.364 tỷ đồng, được khởi công xây dựng từ năm 2009, nối liền 3 huyện Tu Mơ Rông - Đăk Glei và Kon Plông (tỉnh Kon Tum).

Đây là công trình trọng điểm nên từ khi khởi công đã có hàng nghìn công nhân từ khắp nơi đổ về đây để thi công các công đoạn, hạng mục của công trình. Cũng từ đó đến nay đã có trên 200 phụ nữ (phần lớn là người Xê Đăng) yêu và có quan hệ như vợ chồng với các công nhân cầu đường.

Trong số đó, nhiều phụ nữ đã có con và bị người yêu phụ tình, chối bỏ trách nhiệm, âm thầm chuyển đi công trường khác. Chính quyền các cấp đã liên tục có các biện pháp nhắc nhở, cảnh báo nhưng tình hình vẫn chưa có nhiều chuyển biến tích cực.

Theo Huy Hoàng (An Ninh Thủ Đô)