Xã hội
27/10/2026 10:55Bộ trưởng Lương Tam Quang lý giải đề xuất bỏ án tử hình với tội mua bán trái phép chất ma túy
Sáng 27/10, Quốc hội thảo luận tại hội trường về dự thảo Bộ luật Hình sự sửa đổi. Một trong những nội dung nhận được nhiều ý kiến là đề xuất bỏ hình phạt tử hình đối với 6 tội danh, chỉ duy trì mức án này với 4 tội đặc biệt nghiêm trọng, gồm phản bội Tổ quốc, giết người, sản xuất trái phép chất ma túy và khủng bố.
Đại biểu lo ngại giảm sức răn đe với tội phạm ma túy
Tại phiên thảo luận, đại biểu Phạm Văn Hòa (Đồng Tháp) đề nghị tiếp tục duy trì hình phạt tử hình đối với hành vi mua bán trái phép chất ma túy có số lượng lớn. Theo ông, với những trường hợp mua bán số lượng nhỏ, nhất là các đối tượng làm thuê cho trùm buôn ma túy, có thể áp dụng những hình phạt không phải tử hình.
Đại biểu đặt vấn đề vì sao hành vi sản xuất trái phép chất ma túy vẫn có thể bị tử hình, trong khi tội mua bán trái phép chất ma túy lại được đề xuất loại bỏ hình phạt này. Ông cho rằng cần chờ đến khi tình hình ma túy tại Việt Nam giảm đáng kể mới xem xét bỏ tử hình đối với các tội danh liên quan.
Ông Hòa cũng đề nghị, nếu còn nhiều ý kiến khác nhau, Ủy ban Thường vụ Quốc hội có thể tổ chức lấy phiếu biểu quyết của đại biểu nhằm bảo đảm tính khách quan.
Cùng quan điểm cần cân nhắc kỹ, đại biểu Nguyễn Thanh Sang (TP.HCM) nhận định tình hình mua bán trái phép chất ma túy tại Việt Nam vẫn diễn biến phức tạp, với tính chất đặc biệt nghiêm trọng.
Theo đại biểu, dù hoạt động sản xuất ma túy thường diễn ra ở nước ngoài, để đưa ma túy đến người sử dụng tại Việt Nam vẫn phải thông qua hành vi mua bán. Ma túy đang gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến nhiều gia đình và cộng đồng.
Ông Sang cho rằng việc mua bán hàng trăm, thậm chí hàng nghìn kilôgam ma túy mà không phải đối mặt với án tử hình sẽ không đủ sức răn đe. Đại biểu cũng bày tỏ lo ngại Việt Nam có nguy cơ trở thành địa bàn trung chuyển, tiêu thụ ma túy nếu bỏ hình phạt này.
Theo ông, đề xuất trên còn có thể tác động đến mục tiêu đến năm 2030 có ít nhất 50% xã, phường, đặc khu không có ma túy.
Thay vì bỏ hoàn toàn án tử hình, đại biểu Sang đề nghị nâng định lượng chịu trách nhiệm hình sự ở các khung hình phạt, tập trung áp dụng mức án cao nhất đối với những đối tượng chủ mưu, cầm đầu hoặc mua bán ma túy với số lượng đặc biệt lớn. Ông cho rằng đến năm 2030, khi có thêm cơ sở thực tiễn, Quốc hội xem xét bỏ hình phạt tử hình với tội danh này cũng chưa muộn.
Đối với tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi, đại biểu đề nghị tiếp tục giữ án tử hình để nghiêm trị, răn đe hành vi đặc biệt nguy hiểm, xâm phạm quyền trẻ em và gây bức xúc trong xã hội.
Bộ trưởng Lương Tam Quang: Cần xử lý tận gốc đường dây ma túy
Giải trình tại phiên thảo luận, Đại tướng Lương Tam Quang, Bộ trưởng Bộ Công an, cho biết các đại biểu Quốc hội cơ bản đồng tình với chủ trương thu hẹp phạm vi áp dụng hình phạt tử hình trong dự thảo. Tuy nhiên, vẫn có những ý kiến đề nghị đánh giá kỹ hơn đối với từng tội danh cụ thể.
Bộ trưởng nhấn mạnh việc tiếp tục thu hẹp hình phạt tử hình nhằm thể chế hóa chủ trương nhất quán của Đảng về cải cách tư pháp, giảm số tội danh có hình phạt này và hạn chế áp dụng trong thực tế. Đây cũng là hướng đi phù hợp với xu hướng tiến bộ, hội nhập của pháp luật hình sự, được triển khai theo lộ trình qua nhiều lần sửa đổi Bộ luật Hình sự.
Theo ông Lương Tam Quang, từ năm 1985 đến nay, số tội danh có hình phạt tử hình đã giảm từ 44 xuống còn 10 trong bộ luật hiện hành.
Lý giải đề xuất bỏ án tử hình đối với tội mua bán trái phép chất ma túy, Bộ trưởng cho biết đây vẫn là loại tội phạm đặc biệt nguy hiểm. Tuy nhiên, thực tiễn đấu tranh cho thấy không phải mọi đối tượng phạm tội đều nhận thức đầy đủ về pháp luật; có người bị lôi kéo, dụ dỗ, thậm chí bị lừa gạt hoặc ép buộc.
Theo Bộ trưởng, những trường hợp này vẫn có khả năng được cảm hóa, giáo dục và lập công chuộc tội. Vì vậy, việc áp dụng hình phạt nghiêm khắc nhất đối với họ chưa hẳn là lựa chọn phù hợp.
Ông cũng chỉ ra một thực tế khác: khi nhận thức được nguy cơ phải đối mặt với án tử hình, một số đối tượng có thể chống đối đến cùng, thậm chí sẵn sàng sử dụng vũ khí tấn công lực lượng chức năng.
Nếu đề xuất giảm hình phạt tử hình được Quốc hội thông qua, các đối tượng có thể tìm kiếm cơ hội sống thay vì chống đối quyết liệt, qua đó tạo điều kiện thuận lợi hơn cho công tác đấu tranh, xử lý tội phạm.
Bộ trưởng nhấn mạnh mục tiêu không chỉ dừng ở việc xử lý từng người phạm tội mà phải triệt phá tận gốc các đường dây, truy đến những đối tượng liên quan từ nơi xuất phát. Trên cơ sở đó, Bộ Công an đề nghị thu hẹp phạm vi áp dụng hình phạt tử hình đối với tội mua bán trái phép chất ma túy.
Vì sao đề xuất bỏ tử hình với tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi?
Đối với tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi, Bộ trưởng Lương Tam Quang khẳng định đây là hành vi đặc biệt nghiêm trọng, xâm phạm thể chất, tinh thần, danh dự và nhân phẩm của người chưa thành niên, do đó cần được xử lý nghiêm khắc.
Tuy nhiên, xét trong tương quan hình phạt giữa các tội danh, đặc biệt là so với tội giết người vẫn được duy trì án tử hình, Bộ trưởng cho rằng việc bỏ hình phạt tử hình đối với tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi là phù hợp.
Ông lý giải, nếu hành vi hiếp dâm người dưới 16 tuổi trực tiếp dẫn đến cái chết của nạn nhân, người phạm tội có thể bị xử tử hình về tội giết người nếu đáp ứng đủ các yếu tố cấu thành tội phạm.
Bên cạnh đó, theo Bộ trưởng, trong những trường hợp phạm tội cụ thể, hình phạt tù chung thân vẫn bảo đảm tính nghiêm khắc và sức răn đe đối với loại tội phạm này.
PN (SHTT)
Bài đọc nhiều
