Thanh tra Chính phủ vừa chính thức công bố thông báo kết luận thanh tra về việc chấp hành chính sách, pháp luật trong hoạt động kinh doanh vàng tại một số doanh nghiệp.

Điểm nóng nhất trong kết luận lần này là quyết định chuyển thông tin hai nhóm vụ việc có dấu hiệu vi phạm sang Bộ Công an để xem xét, xử lý theo quy định, nổi bật là thương vụ bán vàng nguyên liệu "chui" trị giá hơn 2.000 tỷ đồng.

Phó tổng Thanh tra Chính phủ Lê Tiến Đạt ký thông báo ban hành kết luận thanh tra - Ảnh: TTCP
Phó tổng Thanh tra Chính phủ Lê Tiến Đạt ký thông báo ban hành kết luận thanh tra. Ảnh: TTCP

Theo kết luận của Thanh tra Chính phủ, nhóm vấn đề trọng tâm được chuyển hồ sơ sang cơ quan công an liên quan trực tiếp đến 7 cá nhân đã thực hiện bán khối lượng vàng nguyên liệu không rõ nguồn gốc, xuất xứ. Tổng giá trị các giao dịch này ước tính lên tới khoảng 2.084 tỷ đồng.

Cơ quan thanh tra đánh giá, khối lượng và giá trị mua bán của nhóm cá nhân này đạt mức lớn bất thường, hoàn toàn không tương xứng với thu nhập thực tế của họ. Đáng chú ý, toàn bộ các dòng tiền giao dịch này đều xuất hiện nhiều dấu hiệu bất thường và thuộc diện bắt buộc phải kiểm soát, giám sát chặt chẽ theo quy định của Luật Phòng, chống rửa tiền.

Giải trình về bối cảnh dẫn đến thực trạng trên, kết luận chỉ rõ trong giai đoạn từ năm 2023 đến 2025, Ngân hàng Nhà nước chưa thực hiện cấp phép nhập khẩu vàng nguyên liệu cho các doanh nghiệp sản xuất vàng trang sức, mỹ nghệ để bổ sung nguồn cung cho thị trường. Việc siết chặt nguồn cung nhập khẩu này là một trong những nguyên nhân khiến thị trường vàng trong nước diễn biến vô cùng phức tạp, duy trì khoảng cách chênh lệch giá rất cao so với giá vàng thế giới, đồng thời kìm hãm sự phát triển của ngành chế tác vàng trang sức, mỹ nghệ nội địa.

Tuy nhiên, trước áp lực phải có nguyên liệu để duy trì hoạt động sản xuất và kinh doanh trong bối cảnh nguồn cung chính ngạch bị hạn chế, nhiều doanh nghiệp đã buộc phải thu mua lượng lớn vàng nguyên liệu trôi nổi, không rõ nguồn gốc xuất xứ từ một số cá nhân trên thị trường tự do.

Bên cạnh đó, Thanh tra Chính phủ cũng thẳng thắn chỉ ra những bất cập từ phía quản lý nhà nước khi Ngân hàng Nhà nước chưa xây dựng được hệ thống cơ sở dữ liệu đồng bộ để điều tiết thị trường vàng một cách chủ động, khoa học. Nhiều cơ chế, chính sách chưa kịp thời hoàn thiện, đặc biệt là quy định về nhập khẩu vàng nguyên liệu vẫn bó hẹp quyền nhập khẩu trực tiếp của doanh nghiệp sản xuất, đồng thời còn thiếu hụt các quy định pháp luật cũng như chế tài xử lý đủ sức đe dọa đối với hành vi thao túng giá hay găm hàng tích trữ.

Trước những dấu hiệu vi phạm pháp luật nghiêm trọng nêu trên, Thanh tra Chính phủ đã bàn giao toàn bộ thông tin liên quan, trọng tâm là vụ việc 7 cá nhân bán hơn 2.084 tỷ đồng vàng không rõ nguồn gốc, sang Bộ Công an để tiếp tục điều tra và xử lý nghiêm theo quy định của pháp luật.