Cơ quan Công an vừa phát hiện và cảnh báo về tình trạng người dân bị lộ số điện thoại, địa chỉ và ảnh căn cước công dân. Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ sự chủ quan trong các giao dịch trực tiếp lẫn trực tuyến hằng ngày.

Sự bùng nổ mạnh mẽ của nền kinh tế số, đặc biệt là các loại hình thương mại điện tử, xu hướng thanh toán không dùng tiền mặt cùng hàng loạt chương trình chăm sóc khách hàng, tích điểm đổi quà đã khiến hoạt động thu thập thông tin cá nhân trở nên phổ biến hơn bao giờ hết. 

Nhằm mục đích quản lý dữ liệu người dùng, tối ưu hóa dịch vụ hoặc xây dựng chiến lược tiếp thị, rất nhiều cửa hàng, cơ sở kinh doanh và doanh nghiệp đang liên tục yêu cầu khách hàng phải cung cấp các dữ liệu mang tính định danh cao.

12-1781224979-co-quan-chuc-nang-canh-bao-ly-do-vi-sao-ban-lien-tuc-bi-lo-so-dien-thoai-va-anh-cccd

Đáng báo động, khi tham gia mua sắm hàng hóa hoặc trải nghiệm các loại hình dịch vụ, người dân thường xuyên được đề nghị khai báo tường tận từ số điện thoại, địa chỉ nhà riêng, ngày tháng năm sinh, tài khoản mạng xã hội cho đến số định danh cá nhân. Thậm chí, ở một số nơi, các đơn vị kinh doanh còn yêu cầu khách hàng cho phép chụp lại hình ảnh căn cước công dân. 

Trước những đòi hỏi này, phần lớn người dân vì tâm lý chủ quan, lơ là mất cảnh giác hoặc có tâm lý ngại từ chối nên đã dễ dàng cung cấp toàn bộ thông tin cá nhân. Việc thỏa hiệp một cách nhanh chóng mà không hề tìm hiểu, xác thực kỹ lưỡng mục đích thu thập, phạm vi sử dụng hay các cam kết bảo mật của đơn vị tiếp nhận đã trực tiếp mở đường cho những rủi ro an ninh mạng nghiêm trọng.

Hệ lụy nhãn tiền của sự sơ hở này là làn sóng cuộc gọi rác quảng cáo, tin nhắn chèo kéo dịch vụ đeo bám người dân suốt ngày đêm. Nguy hiểm hơn, các kho dữ liệu cá nhân bị rò rỉ này trở thành "mỏ vàng" để các đối tượng xấu, các tổ chức tội phạm công nghệ cao khai thác, lợi dụng để thực hiện các hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản tinh vi, gây thiệt hại nặng nề về kinh tế và tinh thần cho nạn nhân. 

Vào ngày 11/6, Công an tỉnh Cà Mau đã chính thức phát đi thông tin cảnh báo diện rộng, vạch trần những nguy cơ lộ lọt dữ liệu cá nhân đang ẩn nấp tinh vi ngay trong các giao dịch mua bán và sinh hoạt thường nhật của cộng đồng.

Trước thực trạng an ninh mạng diễn biến phức tạp, lực lượng chức năng đặc biệt nhấn mạnh tầm quan trọng của việc thượng tôn pháp luật để tự bảo vệ mình. Theo quy định tại Điều 4 Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân số 91/2025/QH15, mỗi công dân với tư cách là chủ thể dữ liệu đều được pháp luật bảo đảm đầy đủ các quyền lợi cốt lõi và tối cao.

Người dân có quyền được biết và nhận thông báo một cách minh bạch về việc thu thập, xử lý các thông tin liên quan đến bản thân. Công dân hoàn toàn có quyền đồng ý, thẳng thắn từ chối hoặc chủ động rút lại sự đồng ý đối với bất kỳ hành vi xử lý dữ liệu cá nhân nào theo đúng các quy định pháp lý hiện hành. 

Quyền hạn này còn mở rộng ở việc người dân được phép truy cập, xem xét trực tiếp, tự mình chỉnh sửa, cập nhật hoặc yêu cầu các bên lưu trữ phải cung cấp lại dữ liệu cá nhân của mình. Trong những trường hợp cụ thể được luật định, chủ thể có quyền yêu cầu xóa bỏ hoàn toàn, giới hạn phạm vi hoặc bày tỏ sự phản đối quyết liệt đối với việc xử lý dữ liệu. 

Khi nhận thấy các quyền và lợi ích hợp pháp của mình bị xâm phạm, công dân có đầy đủ tư cách pháp lý để tiến hành khiếu nại, tố cáo, khởi kiện ra cơ quan có thẩm quyền và yêu cầu bồi thường thiệt hại một cách thỏa đáng. Đồng thời, quyền yêu cầu cơ quan chức năng áp dụng các biện pháp công nghệ, nghiệp vụ để bảo vệ dữ liệu cũng được luật hóa rõ ràng.

Song hành cùng những hành lang pháp lý vững chắc mà Nhà nước ban hành, Công an tỉnh Cà Mau khẳng định vai trò quyết định vẫn nằm ở ý thức tự giác và chủ động của mỗi cá nhân. Để ngăn chặn triệt để vấn nạn này, cơ quan công an khuyến cáo người dân tuyệt đối không cung cấp thông tin cá nhân cho bất kỳ trang web, ứng dụng di động hay tổ chức, cá nhân nào không rõ nguồn gốc xuất xứ, thiếu tính pháp lý.

Đối với không gian mạng, người dùng cần thiết lập thói quen thường xuyên thay đổi mật khẩu định kỳ, kích hoạt tính năng xác thực nhiều lớp (2FA) cho tất cả các tài khoản trực tuyến từ email, mạng xã hội đến ứng dụng ngân hàng. Hành vi chia sẻ công khai các thông tin nhạy cảm như ảnh chụp hai mặt của căn cước công dân, số tài khoản ngân hàng, hay đặc biệt là mã xác thực OTP lên các nền tảng số cần phải được chấm dứt hoàn toàn. Mỗi người dân cần phải tự nâng cao tinh thần học hỏi, tìm hiểu sâu sắc và nghiêm túc chấp hành các quy định pháp luật về bảo mật an toàn thông tin.

Bảo vệ dữ liệu cá nhân không còn là câu chuyện của riêng bất kỳ cá nhân nào, mà đó là quyền lợi hợp pháp gắn liền với mỗi công dân, đồng thời là trách nhiệm pháp lý, nghĩa vụ hành động của các cơ quan, tổ chức doanh nghiệp và toàn xã hội. Việc mỗi người dân tự nâng cao nhận thức, làm chủ công nghệ và chủ động thiết lập lá chắn bảo vệ thông tin cá nhân của chính mình chính là viên gạch nền móng vững chắc, góp phần to lớn vào tiến trình xây dựng một môi trường số an toàn, lành mạnh, văn minh và phát triển bền vững.