Xã hội
26/10/2026 06:52Đề xuất bỏ biên bản xử phạt vi phạm qua camera, máy đo nồng độ cồn
Dự án Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi) do Bộ Công an chủ trì soạn thảo đưa ra nhiều nội dung điều chỉnh đáng chú ý. Trong đó, đề xuất bỏ bước lập biên bản đối với vi phạm được phát hiện bằng phương tiện, thiết bị kỹ thuật nghiệp vụ vẫn còn những ý kiến khác nhau.
Theo cơ quan soạn thảo, việc không phải lập biên bản trong các trường hợp này có thể giúp đơn giản hóa thủ tục, giảm thời gian xử lý và chi phí phát sinh. Tuy nhiên, một số ý kiến bày tỏ lo ngại quy định mới có thể ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức bị xử phạt.
Dữ liệu từ thiết bị vẫn phải được ghi nhận bằng văn bản
Cơ quan soạn thảo cho biết nhiều thiết bị kỹ thuật nghiệp vụ như cân kiểm tra tải trọng xe cơ giới, máy đo nồng độ cồn trong hơi thở và hệ thống camera giám sát an ninh, trật tự, điều hành giao thông đã cung cấp dữ liệu làm căn cứ xử phạt vi phạm hành chính.
Kết quả thu thập từ các thiết bị này vẫn phải được lập thành văn bản, trong đó ghi rõ tên cơ quan, đơn vị và chữ ký, họ tên người sử dụng thiết bị. Nếu xác định được cá nhân, tổ chức vi phạm, văn bản cũng phải thể hiện tên và địa chỉ của đối tượng liên quan.
Tùy từng loại thiết bị, hồ sơ còn có thể bao gồm hình ảnh, bản ảnh, âm thanh, chỉ số đo, kết quả phân tích, thời gian và địa điểm xảy ra vi phạm, hành vi vi phạm hoặc kết luận đo lường, kiểm định cùng những thông tin liên quan khác.
Theo cơ quan soạn thảo, các dữ liệu này đã bao quát những nội dung quan trọng vốn được thể hiện trong biên bản vi phạm hành chính.
Sau khi có kết quả thu thập từ thiết bị, người có thẩm quyền thụ lý vụ việc sẽ xác định thông tin về cá nhân, tổ chức vi phạm. Tiếp đó, cơ quan chức năng gửi thông báo bằng văn bản yêu cầu người vi phạm đến trụ sở giải quyết vụ việc.
Thủ tục thông báo được loại trừ nếu người có thẩm quyền đã xác định được cá nhân, tổ chức vi phạm và những người có liên quan, nếu có, ngay tại địa điểm, tuyến hoặc địa bàn xảy ra hành vi vi phạm. Sau các bước này, cơ quan có thẩm quyền tiến hành ra quyết định xử phạt và tổ chức thi hành theo quy định.
Cơ quan soạn thảo nhận định việc tiếp tục lập biên bản trong những trường hợp đã có dữ liệu từ thiết bị kỹ thuật nghiệp vụ có thể làm phát sinh thủ tục không cần thiết, kéo dài thời gian giải quyết và tăng chi phí. Điều này được cho là chưa phù hợp với yêu cầu cải cách thủ tục hành chính và chuyển đổi số trong quản lý nhà nước.
Lo ngại ảnh hưởng quyền giải trình của người vi phạm
Ở chiều ngược lại, một số ý kiến cho rằng biên bản vi phạm hành chính không đơn thuần là tài liệu ghi nhận hành vi vi phạm. Đây còn là căn cứ thể hiện ý kiến của người vi phạm, việc giải thích quyền và nghĩa vụ của họ, đặc biệt là quyền giải trình, cùng những tình tiết khác liên quan đến vụ việc.
Vì vậy, nếu áp dụng việc không lập biên bản đối với mọi trường hợp vi phạm được phát hiện bằng phương tiện, thiết bị kỹ thuật nghiệp vụ, quyền và lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức có thể bị ảnh hưởng.
Một vấn đề khác được đặt ra là nguy cơ thủ tục xử phạt không lập biên bản bị áp dụng quá rộng, không phân biệt tính chất và mức độ phức tạp của từng vụ việc. Điều này có thể làm tăng nguy cơ tùy nghi trong quá trình thực thi pháp luật.
Giải trình về nội dung này, cơ quan soạn thảo dẫn khoản 4 Điều 44 của dự thảo luật, theo đó, trong trường hợp chưa đủ căn cứ ra quyết định xử phạt hoặc vụ việc thuộc diện phải giải trình, người có thẩm quyền không phải lập biên bản vi phạm hành chính nhưng vẫn phải thực hiện các thủ tục theo quy định tại Điều 47, 48, 49 và 50.
Các quy định này liên quan đến việc xác minh tình tiết vụ việc, thu thập phương tiện và dữ liệu điện tử, xác định giá trị tang vật, phương tiện vi phạm hành chính cũng như thực hiện giải trình.
Trong quá trình thực hiện những thủ tục trên, người có thẩm quyền phải lập văn bản, tài liệu ghi nhận quá trình và kết quả xử lý để làm căn cứ ban hành quyết định xử phạt.
Theo cơ quan soạn thảo, cơ chế này vẫn bảo đảm việc xác minh, thu thập dữ liệu, xác định giá trị tang vật, phương tiện và giải trình được ghi nhận khách quan, chính xác, đầy đủ, ngay cả khi không lập biên bản vi phạm hành chính.
Dự án Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi) được Chính phủ trình Quốc hội tại Tờ trình số 665 ngày 8/9/2026. Sau khi tiếp thu ý kiến của các cơ quan và đại biểu Quốc hội, Chính phủ tiếp tục giải trình, chỉnh lý dự thảo và trình Quốc hội tại Tờ trình số 879 ngày 10/10/2026.
Biên Thùy (SHTT)
Bài đọc nhiều
