Đề xuất bỏ xác nhận độc thân khi đăng ký hộ tịch

Theo dự thảo luật đang được thảo luận, thông tin về tình trạng hôn nhân của cá nhân như độc thân, đã kết hôn hoặc đã ly hôn sẽ được xem là một nội dung của đăng ký hộ tịch. Tuy nhiên, đại biểu Trần Nhật Minh cho rằng quy định này chưa thực sự cần thiết trong bối cảnh hiện nay. Ông cho biết dữ liệu về tình trạng hôn nhân của mỗi người đã được ghi nhận và tích hợp trong hệ thống cơ sở dữ liệu hộ tịch thống nhất trên phạm vi cả nước. Vì vậy, việc yêu cầu người dân phải xin thêm giấy xác nhận riêng có thể khiến thủ tục hành chính trở nên rườm rà hơn, dù thông tin đã tồn tại trong hệ thống.

Về phía cơ quan chủ trì soạn thảo, đại diện đơn vị này cho rằng giấy xác nhận tình trạng hôn nhân được cơ quan đăng ký hộ tịch cấp theo yêu cầu của cá nhân, nhằm cung cấp thông tin phục vụ các giao dịch dân sự hoặc một số thủ tục liên quan đến hộ tịch.

Tuy nhiên, đại biểu Trần Nhật Minh không đồng tình với quan điểm này. Ông dẫn quy định tại Nghị định 123/2015, trong đó nêu rõ giấy xác nhận tình trạng hôn nhân chỉ có giá trị trong thời hạn 6 tháng và chỉ được sử dụng cho một mục đích cụ thể đã ghi trong văn bản. Do đó, đây không phải là loại giấy tờ nhân thân có giá trị lâu dài như giấy khai sinh hay giấy chứng nhận kết hôn.

Theo đại biểu Trần Nhật Minh, quy định hiện hành khiến người dân phải thực hiện lại thủ tục xin cấp giấy xác nhận nếu văn bản hết hạn hoặc khi cần sử dụng cho mục đích khác. Điều này có thể làm tăng thêm chi phí về thời gian và công sức, đặc biệt trong những giao dịch phổ biến như mua bán, chuyển nhượng bất động sản, vay vốn ngân hàng hoặc hoàn thiện các hồ sơ hành chính.

Bên cạnh đó, ông cho rằng những thông tin liên quan đến kết hôn, ly hôn hay hủy hôn nhân đều có thể được tra cứu trực tiếp từ hệ thống dữ liệu hộ tịch, do đó không cần thiết phải có thêm một bước xác nhận bằng giấy tờ riêng.

Liên quan đến ý kiến của cơ quan soạn thảo về trường hợp “hôn nhân thực tế” cần được xác minh vì không có trong cơ sở dữ liệu, đại biểu Minh cho rằng cách hiểu này chưa phù hợp với quy định của Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014. Theo luật, quan hệ hôn nhân chỉ được công nhận khi hai bên thực hiện đăng ký kết hôn hợp pháp. Trong khi đó, việc nam nữ chung sống với nhau mà không đăng ký chỉ được xem là “chung sống như vợ chồng”, không được coi là quan hệ hôn nhân theo nghĩa pháp lý.

Từ những phân tích trên, đại biểu Trần Nhật Minh đề nghị cơ quan soạn thảo cân nhắc không đưa nội dung xác nhận tình trạng hôn nhân vào đăng ký hộ tịch trong dự thảo luật. Theo ông, điều này không chỉ giúp bảo đảm sự thống nhất trong hệ thống pháp luật mà còn góp phần đơn giản hóa thủ tục hành chính, giảm bớt áp lực xử lý hồ sơ cho các cơ quan ở cấp cơ sở.

Hiện nay, giấy xác nhận tình trạng hôn nhân thường được yêu cầu trong nhiều thủ tục như đăng ký kết hôn, mua bán hoặc chuyển nhượng bất động sản để xác định tài sản riêng hoặc tài sản chung, vay vốn ngân hàng, nhận con nuôi, làm hồ sơ đi nước ngoài hoặc đăng ký mua, thuê nhà ở xã hội.

Theo kế hoạch, Quốc hội dự kiến sẽ biểu quyết thông qua Luật Hộ tịch (sửa đổi) vào ngày 22/4 tới.