Xã hội
12/10/2026 10:39Hà Nội định hướng mỗi tuyến phố một loài cây đặc trưng, đặt mục tiêu hơn 10 m² cây xanh/người
UBND TP Hà Nội vừa phê duyệt đề án “Quản lý phát triển hệ thống cây xanh, công viên, vườn hoa, mặt nước”, trong đó đưa ra định hướng tổ chức cây xanh trên các tuyến đường, phố nhằm tạo cảnh quan đồng bộ và thuận lợi hơn cho công tác quản lý.
Theo đề án, Hà Nội hiện có hơn 1.000 tuyến đường, phố với nhiều chủng loại cây xanh khác nhau. Việc trồng xen kẽ nhiều loài trên cùng một tuyến khiến cảnh quan thiếu thống nhất, đồng thời gây khó khăn trong quá trình chăm sóc, cắt tỉa và quản lý.
Để khắc phục tình trạng này, thành phố định hướng mỗi tuyến phố có một loài cây bóng mát chủ đạo; những trường hợp đặc thù được sử dụng tối đa hai loài. Cây trồng sẽ được thống nhất về chủng loại, chiều cao, hình dáng tán và khoảng cách, tạo thành những hàng cây liên tục, giúp mỗi tuyến phố có dấu ấn cảnh quan riêng.
Việc lựa chọn cây không áp dụng theo một khuôn mẫu chung mà căn cứ vào chiều rộng đường, vỉa hè, kiến trúc, mật độ giao thông và chức năng của từng khu vực.
Tại các tuyến phố nhỏ trong khu nội đô lịch sử, Hà Nội ưu tiên cây có chiều cao vừa phải, tán gọn và rễ ăn sâu để hạn chế ảnh hưởng đến vỉa hè, công trình ngầm. Với đại lộ, đường vành đai và các trục giao thông lớn, thành phố hướng đến những loài có tán rộng, khả năng che bóng tốt, chịu được ô nhiễm và góp phần giảm nhiệt độ đô thị.
Ở các phố thương mại, cây bóng mát sẽ được kết hợp với cây trang trí thấp, tránh che khuất mặt tiền cửa hàng hoặc cản trở hoạt động kinh doanh. Trong khu dân cư, tiêu chí lựa chọn tập trung vào những loài ít rụng lá, rụng quả, không gây mùi khó chịu và có thân, tán cân đối.
Đối với khu di tích, phố cổ và không gian văn hóa, các loài cây gắn với ký ức Hà Nội được ưu tiên. Trong khi đó, khu hành chính, chính trị và quảng trường lớn hướng đến cảnh quan trang trọng, thống nhất; khu đô thị mới chú trọng cây dễ chăm sóc, sinh trưởng nhanh; còn khu công nghiệp và các trục giao thông lớn ưu tiên cây có khả năng giữ bụi, giảm tiếng ồn và chịu được điều kiện môi trường khắc nghiệt.
Phố Phan Đình Phùng giữ hàng sấu, đường Thanh Niên tiếp tục có phượng và ban trắng
Đề án chia các tuyến phố chính tại khu vực trung tâm Hà Nội thành sáu nhóm cảnh quan, gồm phố ký ức, tuyến hồ xanh di sản, tuyến chính trị - nghi lễ, tuyến văn hóa - cư trú nội đô, tuyến thương mại - dịch vụ và các trục giao thông lớn, cửa ngõ thành phố.
Với nhóm phố ký ức thuộc khu vực Ba Đình - Hoàn Kiếm, thành phố ưu tiên duy trì những hàng cây lâu năm như sấu, nhội, thàn mát, quếch và sao đen.
Trên phố Phan Đình Phùng, hàng sấu sẽ tiếp tục được giữ lại ở đoạn từ Mai Xuân Thưởng đến Cửa Bắc, trong khi đoạn từ Cửa Bắc đến Hàng Đậu duy trì hàng nhội. Dưới gốc cây có thể bổ sung thảm cỏ nhung, lài tây và nguyệt quế để tăng diện tích xanh.
Phố Hoàng Diệu được định hướng lấy quếch và thàn mát làm cây chủ đạo, kết hợp cây sang, chuông vàng cùng các loại hoa trên dải phân cách. Với phố Điện Biên Phủ, thành phố lựa chọn cây sang và sao đen, đồng thời bổ sung hoa theo mùa và cây bụi thấp nhằm tạo cảnh quan trang trọng quanh khu di tích.
Tại nhóm tuyến hồ xanh di sản, các phố Hàng Khay, Lê Thái Tổ và Đinh Tiên Hoàng quanh hồ Gươm được định hướng sử dụng lộc vừng, sấu và bằng lăng. Cây bóng mát sẽ kết hợp với cây leo, hoa theo mùa và cây cảnh thấp để tăng tính đa dạng nhưng vẫn giữ đặc trưng không gian.
Đường Thanh Niên, nằm giữa hồ Tây và hồ Trúc Bạch, tiếp tục sử dụng phượng và ban trắng làm cây chủ đạo. Dải phân cách có thể bổ sung tường vi, mai hoa đăng và các loại hoa trang trí, tạo cảnh quan nhiều tầng mà không làm mất đi sự thoáng đãng ven hồ.
Với nhóm tuyến chính trị - nghi lễ tại khu vực Ba Đình, các loài cây có hình dáng cân đối, phù hợp không gian trang nghiêm sẽ được ưu tiên. Đường Hùng Vương định hướng trồng dầu rái kết hợp thảm cỏ nhung; đường Hoàng Văn Thụ sử dụng cây sang cùng các loại cây bụi như lài tây, nguyệt quế, ngâu và bạch trinh. Trên đường Nguyễn Tri Phương, hàng sấu ở vỉa hè được tiếp tục duy trì, kết hợp cây sang và chuông vàng trên dải phân cách.
Nhóm tuyến văn hóa - cư trú nội đô cũng chú trọng giữ lại những loài cây đã trở thành nét đặc trưng của từng con phố. Trần Hưng Đạo và Hai Bà Trưng tiếp tục duy trì sấu, nhội, kết hợp cây bụi và hoa thấp. Phố Nguyễn Du được định hướng sử dụng sao đen làm cây chủ đạo, thay vì chỉ gắn với hình ảnh hoa sữa như trước. Trong khi đó, phố Quán Sứ lựa chọn sấu và bằng lăng, kết hợp cây bụi thấp quanh gốc.
Ở nhóm thương mại - dịch vụ, các phố Bà Triệu và Phố Huế được định hướng sử dụng sấu, lộc vừng và lát hoa. Các bồn cây có thể bổ sung chuỗi ngọc, bạch trinh để tăng mảng xanh ở tầng thấp.
Trên trục Cầu Giấy - Xuân Thủy, nơi có tuyến đường sắt đô thị trên cao, thành phố định hướng trồng bàng lá nhỏ và bằng lăng. Dải phân cách có thể kết hợp cau bụi, huỳnh liên và hoa thời vụ nhằm giảm cảm giác khô cứng của các công trình bê tông.
Với các trục giao thông lớn và cửa ngõ thành phố, Hà Nội ưu tiên những loài cây có khả năng che bóng, chịu được điều kiện môi trường và tạo cảnh quan trên các tuyến đường dài. Đường Võ Chí Công và Võ Nguyên Giáp được định hướng trồng giáng hương, long não, dầu rái; dải phân cách kết hợp kèn hồng, chuông vàng, chà là và ban trắng.
Đại lộ Thăng Long dự kiến sử dụng cây sang, lát hoa và xoài trên vỉa hè, kết hợp cọ dầu, phong linh và chà là ở dải phân cách.
Đáng chú ý, đường Nguyễn Trãi được định hướng thay thế cây hiện có bằng giáng hương nhằm tăng bóng mát và giá trị cảnh quan, đồng thời bổ sung cây bụi dưới chân tuyến đường sắt trên cao. Tuy nhiên, đề án chưa nêu cụ thể số lượng cây cần thay thế, phạm vi và thời gian thực hiện.
Hơn 8.000 cây cổ thụ tại nội đô lịch sử được định hướng bảo tồn
Theo số liệu trong đề án, Hà Nội hiện có khoảng 26.400 cây sấu, 17.500 cây bằng lăng, 16.000 cây phượng vĩ, 14.400 cây hoa sữa, 12.500 cây muồng, 10.400 cây xà cừ và 1.800 cây sao đen.
Nhiều hàng cây đã trở thành hình ảnh quen thuộc của Thủ đô, như sao đen trên phố Lò Đúc, xà cừ tại Hoàng Diệu, Hoàng Văn Thụ và Quang Trung, sấu trên phố Trần Hưng Đạo, Lê Hồng Phong, hay phượng vĩ trên phố Lý Thường Kiệt. Hoa sữa cũng là loài cây gắn với hình ảnh phố Nguyễn Du.
Riêng khu vực nội đô lịch sử có hơn 8.000 cây cổ thụ thuộc nhiều loài, gồm bàng, bằng lăng, đa, lát hoa, long não, muồng đen, hoa sữa, sao đen, sấu, sưa và xà cừ.
Đề án xác định những loài cây đã sinh trưởng ổn định, gắn với lịch sử và cảnh quan đô thị sẽ được ưu tiên giữ lại. Việc thay thế chỉ thực hiện khi cây không còn phù hợp về an toàn, điều kiện sinh thái hoặc ảnh hưởng đến cảnh quan chung. Thành phố cũng định hướng hạn chế việc bổ sung tùy tiện các loài cây nằm ngoài danh mục đã xác định.
Bên cạnh hàng cây bóng mát, vỉa hè và dải phân cách có thể được bố trí thêm cây bụi, thảm cỏ và hoa trang trí theo từng tầng, nhưng không làm mất đi đặc trưng của loài cây chủ đạo. Những khu vực như quảng trường, nút giao lớn và công viên được phép sử dụng nhiều loài cây hơn để tạo điểm nhấn, với điều kiện có thiết kế cảnh quan được phê duyệt.
Hà Nội đặt mục tiêu hơn 10 m² cây xanh/người vào năm 2030
Việc tổ chức lại hệ thống cây xanh diễn ra trong bối cảnh diện tích cây xanh bình quân tại khu vực nội đô Hà Nội hiện chỉ đạt khoảng 2-3 m²/người, thấp hơn mức tham chiếu quốc tế 9-12 m²/người được nêu trong đề án.
Theo đánh giá trong tài liệu, diện tích cây xanh hạn chế làm giảm khả năng điều hòa nhiệt độ, giữ bụi và cải thiện chất lượng không khí đô thị.
So với một số thành phố lớn trên thế giới, khoảng cách này còn đáng kể. Singapore theo đuổi chiến lược “Thành phố trong vườn”, với diện tích cây xanh bình quân 66 m²/người. London phát triển vành đai xanh bao quanh đô thị nhằm bảo vệ không gian tự nhiên và đa dạng sinh học. Trong khi đó, Paris quy hoạch hệ thống công viên và đại lộ cây xanh, hướng đến mục tiêu người dân có thể tiếp cận không gian xanh trong bán kính 500 m.
Hà Nội đặt mục tiêu đến năm 2030 có khoảng 12.100 ha đất cây xanh, trong đó gồm 8.600 ha cây xanh công cộng đô thị, 1.550 ha cây xanh sử dụng hạn chế và 1.950 ha cây xanh chuyên dụng. Chỉ tiêu cây xanh đô thị phấn đấu đạt trên 10 m²/người.
Ngoài việc sắp xếp lại cây xanh đường phố, đề án còn định hướng phát triển công viên, vườn hoa và mặt nước, gắn với quy hoạch Thủ đô đến năm 2030, định hướng đến năm 2045 và tầm nhìn dài hạn.
Với định hướng mỗi tuyến phố có một loài cây đặc trưng, Hà Nội hướng tới cảnh quan đồng bộ, dễ nhận diện và thuận lợi hơn cho công tác chăm sóc, quản lý. Tuy nhiên, cùng với việc thống nhất chủng loại cây trồng, mục tiêu mở rộng diện tích xanh và bảo tồn những hàng cây lâu năm vẫn là những nội dung quan trọng trong kế hoạch phát triển không gian đô thị của thành phố.
Bài đọc nhiều
