Những vòm cầu đường sắt Phùng Hưng - Gầm Cầu tại Hà Nội đang được định hướng cải tạo, đục thông để hình thành một chuỗi không gian văn hóa, thương mại và công cộng. Khu vực này dự kiến được tổ chức thành 5 phân khu với những chức năng riêng biệt.

Ngày 11/8, UBND phường Hoàn Kiếm công bố thông tin về Đồ án Thiết kế đô thị khu vực vòm Cầu Phùng Hưng. Theo định hướng, sau khi được đục thông, tuyến vòm cầu đường sắt sẽ được tổ chức thành 5 đoạn, gồm không gian dành cho thủ công mỹ nghệ và làng nghề; văn hóa, nghệ thuật cộng đồng; văn hóa ẩm thực; chợ truyền thống và công viên công cộng kết hợp bảo tồn kiến trúc ga Long Biên.

Phạm vi nghiên cứu của đồ án rộng khoảng 8,7 ha, kéo dài 1,7 km, từ khu vực nút giao Trần Nhật Duật - Gầm Cầu đến nút Phùng Hưng - Trần Phú - Lý Nam Đế.

11-1786458817-ha-noi-du-kien-duc-thong-hang-loat-vom-cau-phung-hung-chia-thanh-5-khong-gian-dac-sac
Hiện trạng vòm cầu đá đoạn gần ga Long Biên - Ảnh: UBND phường Hoàn Kiếm

Đây là khu vực nằm tại rìa phía Tây phố cổ Hà Nội, nơi có hệ thống cầu dẫn đường sắt trên cao được người Pháp xây dựng từ đầu những năm 1900. Công trình vừa đóng vai trò kết nối khu phố cổ với khu phố cũ, vừa tạo tuyến dẫn tới ga Long Biên và cầu Long Biên.

Hơn một thế kỷ tồn tại, 118 vòm cầu đang bị xây bịt

Tuyến cầu cạn đường sắt từ ga Hà Nội qua phố Phùng Hưng tới ga Long Biên dài hơn 1,7 km, được xây dựng trong giai đoạn 1900-1902. Trong đó, đoạn từ ga Hà Nội đến phố Cửa Đông được xây đặc, còn đoạn từ đây đến ga Long Biên dài gần 850 m được tạo thành bởi những vòm cuốn bằng đá, có chiều cao từ 2,6 đến 4,9 m.

Hiện hệ thống có tổng cộng 131 vòm cầu. Trong số này, 6 vòm được sử dụng cho giao thông, 97 vòm bị bịt bằng hai lớp tường, 21 vòm bị bịt bốn lớp tường và 7 vòm vẫn giữ được nguyên trạng tại khu vực dưới ga Long Biên.

Như vậy, có tới 118 vòm hiện đang trong tình trạng bị xây bịt. Tuy nhiên, thông tin được UBND phường Hoàn Kiếm công bố chưa xác định cụ thể bao nhiêu vòm sẽ được đục thông khi dự án được triển khai.

Đây cũng không phải lần đầu Hà Nội nghiên cứu phương án mở các vòm cầu. Năm 2020, UBND quận Hoàn Kiếm từng được giao thí điểm đục thông 5 vòm đá trên đoạn từ Hàng Cót đến Hàng Giấy, thuộc phố Gầm Cầu. Hoạt động này được kỳ vọng làm cơ sở để phát triển không gian văn hóa, thương mại và du lịch tại khu vực 131 vòm cầu dẫn lên cầu Long Biên.

Hướng tới không gian văn hóa, thương mại và giải trí

Theo UBND phường Hoàn Kiếm, việc lập thiết kế đô thị lần này nhằm tạo cơ sở cho việc bảo tồn, cải tạo, chỉnh trang và tái thiết toàn bộ khu vực. Đồng thời, đây cũng là tiền đề để phát triển không gian văn hóa, thương mại, giải trí và ẩm thực tại hệ thống vòm cầu Phùng Hưng.

11-1786458817-ha-noi-du-kien-duc-thong-hang-loat-vom-cau-phung-hung-chia-thanh-5-khong-gian-dac-sac
Phương án thiết kế tuyến vòm ở một số khu vực

Định hướng của thành phố là tái sử dụng không gian 131 vòm cầu dựa trên kiến trúc nguyên bản, đồng thời kết nối không gian bên trong các vòm với dãy nhà phố hiện hữu ở hai bên.

Việc cải tạo cũng hướng tới bổ sung hệ thống hạ tầng kỹ thuật và trang thiết bị đô thị, qua đó khai thác tốt hơn giá trị của hệ thống cầu dẫn đường sắt đã tồn tại hơn một thế kỷ.

Nếu được triển khai theo định hướng trên, khu vực vòm cầu Phùng Hưng - Gầm Cầu sẽ không chỉ được chỉnh trang về mặt cảnh quan mà còn có thêm những không gian phục vụ hoạt động văn hóa, nghệ thuật, ẩm thực, thương mại và sinh hoạt cộng đồng.

Đồ án Thiết kế đô thị khu vực vòm Cầu Phùng Hưng dự kiến được hoàn thành trong tháng 8/2026. Sau khi hoàn tất, dự án sẽ được triển khai theo đúng các quy định hiện hành.