Hủy đề án chặt bỏ 6.700 cây, dân mới yên tâm

Nhiều cây to, khỏe bị đốn hạ gây bức xúc dư luận những ngày qua.

Tôi có may mắn đi đến 30 thủ đô các nước thì Hà Nội vẫn là Thủ đô đẹp với diện tích lớn thứ 3 trên thế giới. Hà Nội đẹp không phải vì nhà cao tầng, vì đường sá, du lịch mà chính là vì cây và hồ. Chúng ta khá đau đớn vì san lấp đi rất nhiều hồ, nếu tìm lại hồ sơ sẽ thấy có bao nhiêu hồ đã san lấp. Việc này ảnh hưởng không nhỏ đến nguồn nước, việc xử lý nước thải.

Lấp hồ rồi thì Hà Nội phải còn cây xanh chứ. Những hàng cây được trồng từ hàng chục năm trước nay trở thành cây cổ thụ, tán rộng che mát các con đường là tài sản quý vô cùng vậy mà Hà Nội nỡ chặt bỏ.

Tôi nghĩ, việc chặt bỏ cây trong mấy ngày qua, Hà Nội không chỉ vội vàng mà còn quá coi thường các nhà khoa học, người dân khi chưa hỏi ý kiến của họ trong đề án này.

Theo ông Trần Văn Mão, người có 51 năm nghiên cứu về bệnh của cây thì cây cũng giống như con người, cũng có lúc khỏe, lúc ốm đau, sâu bệnh. Vậy thì, cây ốm bệnh phải chữa cho cây chứ không lẽ cứ bệnh là “chôn” luôn. Mà chữa bệnh cho cây cực kỳ đơn giản, cây thiếu dinh dưỡng thì bón phân, cây úng thì xử lý đất. Tôi nghĩ, việc này khá đơn giản chỉ cần Công ty Công viên cây xanh có các cố vấn là các nhà khoa học.

Xúc động vì người dân yêu cây xanh

Nếu không có sự phản đối của người dân thì giờ này đã có hàng nghìn cây bị đốn hạ? Ông nghĩ thế nào trước tình cảm của người dân với những hàng cây?

Phải nói rằng, một làn sóng phản đối dâng lên mạnh mẽ từ người già đến người trẻ và bằng nhiều hình thức khác nhau khiến tôi xúc động. Người thì hát nhạc chế, làm thơ, có người đứng đeo biển tôi là cây xanh, tôi có quyền sống, cảm động hơn là có hai chị mang bánh mì, chai nước đến ngồi ôm thân cây, giữ cây…

GS Nguyễn Lân Dũng.

Thưa GS, dẫu hàng trăm cây xanh vô tội đã bị chặt bỏ, dẫu có tuyến phố đã không còn màu xanh, song việc Hà Nội cho tạm dừng đề án vẫn rất đáng hoan nghênh. Muộn còn hơn không. Tuy nhiên, ai là người phải chịu trách nhiệm chính trong chuyện này, thưa ông?

Nghị định 64 của Chính phủ ghi rõ, điều kiện chặt hạ cây xanh chỉ khi cây bị chết, bị đổ gẫy, có nguy cơ đổ gẫy, cây bị bệnh, già cỗi, cây trong dự án xây dựng. Tôi nghĩ, từ trước đến nay việc duy tu thường xuyên đã xử lý, thay thế cây đổ, chết là đủ rồi không nhất thiết phải chặt bỏ cùng lúc nhiều cây như vậy. Họ đưa ra lý do cây xà cừ rễ nông, dễ đổ, không nên trồng là sai hoàn toàn. Đồng ý cây xà cừ rễ nông nhưng có những cây đã sống đến 70 tuổi, thân hai người ôm mới xuể thì đó là những cây cổ thụ khỏe mạnh, cho bóng mát chứ. Nếu không phù hợp thì không nên trồng tiếp chứ không phải chặt bỏ.

Cây  bị đốn hạ trên đường Nguyễn Chí Thanh đã được thay thế loại cây mới được cho là cây vàng tâm. Theo GS cây này có phù hợp để trồng ở đô thị không?

Hiện nay, người ta đang tranh cãi về cây thay thế mới là cây vàng tâm hay cây mỡ. Hai cây này khác loài, cùng chi thường sống trong rừng vùng Lào Cai, Yên Bái. Cây mỡ có tên khoa học là Conifera, cây vàng tâm có tên khoa học là Magnolia fendana. Tuy nhiên, cả hai loài cây này đều không thích hợp để trồng trong đô thị và chưa bao giờ ngành lâm nghiệp đô thị coi loài này là cây che bóng mát cả.

Lại còn ý định trồng mỗi phố 1 cây, việc này chưa chắc đã đúng. Vì trồng được như thế phải nghiên cứu kỹ, trồng thí điểm mất thời gian như ngày xưa trồng cây phượng ở Lý Thường Kiệt, cây sao đen ở Lò Đúc. Có một thời người ta mang cây khác trồng ở Lò Đúc đâu có được. Cây nào sống được ở đâu còn phụ thuộc vào điều kiện từng vùng đất nữa.

Tôi thấy ta bỏ đi kiến trúc sư trưởng là sai vô cùng. Tôi nhớ có lần nguyên Phó Thủ tướng Vũ Khoan có nói: “Từ trên cao nhìn xuống Hà Nội như ai đó cầm nắm gạch đá lổn nhổn ném xuống”. Tôi thì thấy đi từ ngoại thành vào nhìn những nhà lấn chiếm cạnh bờ sông, không thể nghĩ đó là Thủ đô. Tôi tán thành ý kiến của GS Ngô Bảo Châu rằng, nếu muốn làm đẹp Hà Nội đâu phải sửa cây xanh, còn bao nhiêu cái đáng sửa hơn. Bộ mặt Hà Nội đang có những hình ảnh xấu xí như dãy nhà chung cư xuống cấp, nhà đua nhau xây chuồng cọp hay như biển quảng cáo to nhỏ lổn nhổn, tiếng Anh to hơn tiếng Việt…

Qua việc này, ông kiến nghị điều gì thưa GS?

Hà Nội mới chỉ “lệnh” dừng chặt bỏ cây là chưa được, mà Hà Nội phải hủy bỏ đề án thì dân mới yên tâm. Chỉ có khi nào cây chết thì thay thế, nếu định thay thế cả phố thì trồng xen, đợi 10 năm sau khi xác định được cây này có thay thế được mới bỏ cây trước. Ngoài ra, tiến hành việc duy tu thường xuyên như cắt cành, chăm sóc cây một cách có trách nhiệm là tốt rồi.