Sự việc ồn ào gần đây giữa nhạc sĩ Minh Khang và một tài xế Grab đã làm dấy lên một làn sóng tranh luận gay gắt trên mạng xã hội. Tuy nhiên, đằng sau câu chuyện đúng sai của người trong cuộc, một thực tế đáng báo động khác đang hiện hữu: sự an toàn về quyền riêng tư của hành khách khi bước lên những chuyến xe công nghệ có lắp camera quay ngược vào buồng lái.

Nỗi lo này hoàn toàn không phải là sự nhạy cảm thái quá. Hiện nay, trên các nền tảng mạng xã hội như TikTok hay Facebook, người dùng dễ dàng bắt gặp những đoạn clip trích xuất từ camera hành trình với các tiêu đề "câu view" như "góc khuất nghề tài xế" hay "gặp vị khách lạ lùng". 

Thậm chí, nhiều khoảnh khắc riêng tư, những cuộc trò chuyện cá nhân hoặc hình ảnh hành khách nữ cũng bị tung lên mạng để cộng đồng "bóc phốt" hoặc phân xử.

Sự khác biệt về quản lý giữa các loại hình vận tải đang tạo ra một "vùng trũng" nguy hiểm. Theo Nghị định 10/2020/NĐ-CP, các dòng xe từ 8 chỗ trở lên bắt buộc phải truyền dữ liệu hình ảnh trực tuyến về máy chủ của đơn vị kinh doanh vận tải với tần suất liên tục và thời gian lưu trữ nghiêm ngặt từ 24 đến 72 giờ để phục vụ giám sát. 

Ngược lại, đối với xe dưới 8 chỗ – loại hình phổ biến của xe công nghệ – pháp luật hiện chưa bắt buộc lắp camera ghi hình hành khách.

27-1774572408-khi-khoang-xe-khong-con-la-chon-rieng-tu-noi-lo-tu-nhung-ong-kinh-tu-phat
Nhiều tài xế đăng tải clip trò chuyện với khách hàng lên mạng xã hội để tạo nội dung thu hút. Ảnh chụp màn hình

Chính kẽ hở này khiến hầu hết camera trong khoang hành khách hiện nay đều do tài xế tự ý lắp đặt để bảo vệ tài sản cá nhân. Hệ quả là toàn bộ dữ liệu hình ảnh và âm thanh trong suốt hành trình chỉ nằm gọn trong thẻ nhớ hoặc điện thoại của người cầm lái mà không qua bất kỳ hệ thống bảo mật hay cơ chế giám sát nào. 

Tài xế trở thành người duy nhất có quyền xem lại, trích xuất hoặc phát tán clip mà không cần sự kiểm duyệt từ hãng hay cơ quan chức năng.

Dù Điều 32 Bộ luật Dân sự đã quy định rõ việc bảo vệ quyền hình ảnh cá nhân, nhưng thực tế việc ngăn chặn các tài xế chia sẻ clip vào nhóm kín hoặc đăng tải công khai vẫn cực kỳ khó khăn. 

Đối với nhiều người, đặc biệt là phái nữ, việc chiếc camera chĩa thẳng vào mình mang lại cảm giác bất an, lo sợ bản thân có thể trở thành "mồi ngon" cho cộng đồng mạng bất cứ lúc nào chỉ sau một cái chạm màn hình của tài xế.

Nhiều ý kiến cho rằng "cây ngay không sợ chết đứng", nếu không làm gì sai thì không cần sợ bị quay phim. Thế nhưng, cốt lõi của quyền riêng tư không nằm ở việc một người có làm điều gì khuất tất hay không, mà là quyền cơ bản không bị quan sát và ghi hình khi chưa được sự cho phép.

Để chấm dứt thực trạng này, việc chỉ trông chờ vào sự tự giác của tài xế là chưa đủ. Đã đến lúc cần có những quy định pháp lý siết chặt hơn đối với camera hành trình trên xe dưới 8 chỗ, đồng thời các hãng xe công nghệ phải xây dựng cơ chế quản lý minh bạch và cứng rắn hơn để bảo vệ quyền lợi chính đáng của khách hàng trên mỗi hành trình.

QT (SHTT)