Xã hội
26/10/2026 17:15Một lần vượt đèn đỏ bằng xe máy bị phạt khoảng 83% thu nhập bình quân đầu người một tháng
Quốc hội chiều nay thảo luận về dự án Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi), nhiều đại biểu phát biểu về đề xuất nâng mức phạt tối đa với cá nhân và tổ chức.
Dự thảo luật nâng thời hiệu xử phạt lên 2 hoặc 3 năm đối với một số lĩnh vực; nâng mức phạt tiền tối đa trong xử phạt vi phạm hành chính lên 1,5 tỷ đồng đối với cá nhân (mức hiện hành 1 tỷ), lên 3 tỷ đối với tổ chức (mức hiện hành 2 tỷ).
Bí thư thành ủy Quảng Ninh Quản Minh Cường chia sẻ có ý kiến cho rằng mức phạt cao thì có trường hợp không thể nộp phạt nhưng có quan điểm lại cho rằng cần phạt nặng để răn đe.
Dẫn chứng về quy định cấm tuyệt đối người điều khiển phương tiện giao thông mà trong máu hoặc hơi thở có nồng độ cồn, ông cho biết "trước đây bảo cấm uống rượu bia nhưng không được nhưng khi áp dụng mức xử lý nặng về hành vi này thì bây giờ gần như là không ai dám uống rượu mà lái xe nữa".
"Cách đây 5 năm thôi, tình trạng uống rượu rồi lái xe máy, ô tô vẫn còn nhiều. Nhưng hiện nay về cơ bản đặc biệt ở đô thị gần như không còn, nhất là với lái xe ô tô", Bí thư Quảng Ninh cho biết.
Về các biện pháp xử phạt hành chính như cắt điện, ngừng cấp nước sinh hoạt, tạm dừng một số hoạt động dân sự, ông Cường đặt vấn đề "tất cả các biện pháp này liên quan đến quyền công dân thì sẽ áp dụng thế nào, không áp dụng thì không được".
Với xử phạt hành chính trong môi trường điện tử, ông cho biết có trường hợp phản ánh không biết, không nhận được quyết định xử phạt thì cần có chứng cứ điện tử để chứng minh người vi phạm đã nhận được mà không chấp hành hay không.
Ông cho biết, nhiều vụ việc bán xe nhưng không đổi đăng ký dẫn đến người vi phạm không bị xử lý, người đứng tên trên giấy tờ lại bị xử lý.
"Có trường hợp mượn xe ô tô đi, vượt quá tốc độ liên tục bị xử phạt, thậm chí giữ xe. Thế nhưng chủ sở hữu bảo người khác mượn xe đi, mà luật dân sự thì không cấm việc cho mượn xe. Chúng ta xử lý người vượt chứ không xử lý chủ sở hữu xe. Phạt tiền người vượt nhưng giữ xe thì lại của người chủ sở hữu liệu có đúng không?", Bí thư Quảng Ninh cho rằng xử lý vi phạm hành chính cần vừa răn đe nhưng cần đúng người, đúng hành vi vi phạm.
Mục tiêu phải ngăn chặn vi phạm chứ không đơn thuần thu được nhiều tiền
Đại biểu Nguyễn Thị Tuyến, Phó Bí thư Đảng ủy Chính phủ cho rằng việc điều chỉnh mức tiền phạt cần được xem xét trong bối cảnh quy mô nền kinh tế đã thay đổi, tính chất và hậu quả của nhiều hành vi vi phạm ngày càng nhiều và lớn. Có những vi phạm trong lĩnh vực môi trường, an toàn thực phẩm, tài chính hoặc xây dựng mà lợi ích thu được từ hành vi vi phạm có thể lớn hơn so với mức tiền phạt.
Bà nhìn nhận nếu xử phạt quá thấp, người vi phạm có thể coi tiền phạt là một khoản chi phí trong hoạt động kinh doanh, điều này không phù hợp với đô thị hiện nay khi tình trạng vi phạm trật tự đô thị, trật tự xây dựng rất nhiều. Vì vậy việc nâng mức phạt lên là rất cần thiết.
"Chúng tôi thống nhất mức xử phạt thuộc lĩnh vực: tiêu chuẩn kỹ thuật đo lường chất lượng, sản phẩm, hàng hóa, định danh và xác thực điện tử, bảo vệ môi trường và an toàn vệ sinh thực phẩm thì nâng đến mức 1,5 tỷ đồng thì đây là những lĩnh vực mới và nâng như vậy là phù hợp điều kiện hiện nay", đại biểu góp ý.
Theo bà cần xác định mức phạt dựa trên ba yếu tố: tính chất và mức độ vi phạm, hậu quả gây ra cho xã hội, lợi ích bất hợp pháp mà người vi phạm thu được.
Với hành vi nghiêm trọng, cố ý, tái phạm nhiều lần, cần xử lý đủ sức răn đe, nhưng đối với vi phạm lần đầu, ít nghiêm trọng, có khả năng khắc phục ngay thì cũng cần có sự phân hóa phù hợp. Bà bày tỏ nếu quy định mức phạt rất cao nhưng khó tổ chức thi hành, không thu được tiền phạt hoặc không khắc phục được hậu quả, thì hiệu quả thực tế vẫn còn hạn chế.
Vì vậy, bà đề nghị cùng với việc nâng mức phạt tiền tối đa, cần coi trọng hơn các biện pháp buộc khắc phục hậu quả, thu hồi lợi ích bất hợp pháp, đình chỉ hoạt động vi phạm và yêu cầu khôi phục lại tình trạng ban đầu.
"Mục tiêu cuối cùng phải là ngăn chặn được vi phạm, khắc phục được thiệt hại, chứ không đơn thuần là thu được nhiều tiền", bà Tuyến nhấn mạnh.
Mức phạt giao thông hiện đã quá cao so với thu nhập
Đại biểu Nguyễn Khánh Vũ (Quảng Trị) dẫn mức phạt giao thông theo Nghị định số 168 của Chính phủ (được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 238) đã là cao so với thu nhập.
Cụ thể, việc không chấp hành hiệu lệnh đèn tín hiệu, xe mô tô, xe gắn máy bị phạt 4-6 triệu đồng (trước đây là 800.000 đồng - 1 triệu đồng); ô tô 18-20 triệu đồng.
Trong khi đó, năm 2025, GDP bình quân đầu người đạt 125,5 triệu đồng (khoảng 10,5 triệu đồng/tháng); thu nhập bình quân đầu người khoảng 6 triệu đồng/tháng, khu vực nông thôn gần 5,2 triệu đồng, nhóm 20% thu nhập thấp nhất khoảng 2,1 triệu đồng; thu nhập bình quân của người lao động 8,4 triệu đồng/tháng, 9 tháng năm 2026 là 9,1 triệu đồng.
“Như vậy, một lần vượt đèn đỏ bằng xe máy hiện đã bằng khoảng 83% thu nhập bình quân đầu người một tháng và gấp hơn 2 lần thu nhập một tháng của nhóm 20% dân số thu nhập thấp nhất”, đại biểu phân tích.
Khi tiền phạt vượt khả năng chi trả, ông Vũ chỉ ra một thực trạng khác, đó là quyết định xử phạt không được thi hành. Dẫn chứng, ông nêu số liệu năm 2024, kho bãi của CSGT TPHCM có khoảng 35.400 phương tiện, nhiều người bỏ xe thay vì nộp phạt, hay ở Đà Nẵng có 10.909 phương tiện quá hạn tạm giữ không có người nhận (từ 1/7/2025 đến 30/9/2026).
Mức phạt hiện hành đã phát huy hiệu quả răn đe, tai nạn giao thông cũng giảm trên cả 3 tiêu chí, đại biểu Nguyễn Khánh Vũ cho rằng việc mở rộng phạm vi áp dụng mức phạt gấp đôi chưa có căn cứ thực tiễn và chưa bảo đảm tính khả thi. Quy định xử phạt cần gắn với “điều kiện thu nhập, khả năng thi hành của người dân”.
Theo Trần Thường - Phạm Hải (VietNamNet)
Bài đọc nhiều
