Ngai vua triều Nguyễn bị phá hoại do năng lực bảo vệ di sản kém?

Liên quan đến vụ việc người đàn ông mua vé vào điện Thái Hòa, Đại nội Huế sau đó ngồi trên ngai vua triều Nguyễn, đập phá, Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế vừa có báo cáo gửi Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cùng các cơ quan chức năng liên quan.

Trước đó, khoảng 12h ngày 24/5, Hồ Văn Phương Tâm (SN 1983, nơi thường trú tổ 7, khu vực 4, phường Hương Long, quận Phú Xuân, TP Huế) mua vé vào tham quan Đại Nội Huế. Khi đến khu vực Điện Thái Hòa - nơi đặt Ngai vua triều Nguyễn, một hiện vật đã được Thủ tướng Chính phủ công nhận là Bảo vật quốc gia, đối tượng bất ngờ leo qua hàng rào bảo vệ, ngồi lên ngai vua rồi dùng tay bẻ và đập phá phần tựa tay bên trái. Hành động này khiến bộ phận của ngai bị gãy, vỡ thành nhiều mảnh.

Khoảng 12h10 cùng ngày, lực lượng bảo vệ Đại Nội đã khống chế Tâm, sau đó bàn giao cho Công an phường Đông Ba lập biên bản bắt người phạm tội quả tang. Kết quả test nhanh ma túy cho thấy đối tượng âm tính, tuy nhiên có biểu hiện bất thường về tâm thần, liên tục nói nhảm và không hợp tác với cơ quan điều tra.

Sau khi xảy ra sự việc, Công an TP Huế huy động lực lượng phối hợp với VKSND quận Phú Xuân khám nghiệm hiện trường.

Dưới góc nhìn pháp lý, luật sư Nguyễn Huy Thắng, trưởng văn phòng luật sư Huy Thắng cho biết, ngai vua triều Nguyễn là bảo vật quốc gia, có giá trị chính trị, lịch sử và văn hóa đặc biệt.

"Hành vi phá hoại ngai vàng không chỉ là vi phạm pháp luật nghiêm trọng mà còn xúc phạm giá trị văn hóa dân tộc, gây bức xúc trong dư luận", luật sư Thắng nhấn mạnh.

Theo ông, hành vi của đối tượng có thể bị xử lý theo Điều 178 Bộ luật Hình sự về tội hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản, với mức phạt tù từ 2 đến 7 năm, thậm chí cao hơn nếu mức độ thiệt hại lớn. Ngoài án phạt, người gây ra hành vi còn phải bồi thường toàn bộ thiệt hại thực tế.

Luật sư Thắng cũng lưu ý cơ quan điều tra sẽ căn cứ kết quả giám định tâm thần để xác định trách nhiệm hình sự. Đồng thời, cần xem xét trách nhiệm quản lý của Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế trong vụ việc.

"Đây là lời cảnh tỉnh đắt giá cho công tác bảo vệ di sản. Khi di sản bị xâm hại, trách nhiệm không chỉ dừng ở người gây ra, mà còn đặt ra câu hỏi về năng lực bảo vệ di sản của cơ quan quản lý", luật sư nói thêm.

Điều 5 Luật Di sản văn hóa 2024 quy định có trách nhiệm thực hiện tốt các biện pháp phòng ngừa, ngăn chặn kịp thời các hành vi xâm phạm di sản văn hóa. Điều 46 Luật Di sản văn hóa quy định rõ yêu cầu bảo vệ, bảo quản di vật, cổ vật, bảo vật quốc gia, Cụ thể:
"1. Di vật, cổ vật, bảo vật quốc gia thuộc sở hữu toàn dân phải được bảo vệ, bảo quản như sau:
a) Bảo đảm đầy đủ điều kiện về nhân lực, thiết bị kỹ thuật, công nghệ để kiểm soát môi trường bảo quản, ứng phó thiên tai, phòng, chống cháy nổ, trộm cắp và nguy cơ khác có thể ảnh hưởng đến an ninh, an toàn của di vật, cổ vật, bảo vật quốc gia;
b) Trường hợp di vật, cổ vật, bảo vật quốc gia được quản lý tại bảo tàng công lập và các cơ quan, tổ chức của Nhà nước có chức năng, nhiệm vụ phù hợp, ngoài yêu cầu quy định tại điểm a khoản này, phải được lưu giữ và trưng bày trong kho bảo quản hoặc phòng trưng bày.
2. Di vật, cổ vật, bảo vật quốc gia thuộc sở hữu chung, sở hữu riêng được cơ quan chuyên môn về văn hóa cấp tỉnh và bảo tàng công lập hướng dẫn, hỗ trợ công tác bảo vệ, bảo quản phù hợp với điều kiện thực tế, bảo đảm phát huy giá trị.
3. Cơ quan, tổ chức, cá nhân quản lý, sở hữu bảo vật quốc gia phải xây dựng và triển khai phương án bảo vệ đặc biệt, bảo đảm tuyệt đối an toàn cho bảo vật quốc gia.
4. Kho bảo quản, phòng trưng bày di vật, cổ vật, bảo vật quốc gia quy định tại điểm b khoản 1 Điều này phải đáp ứng đủ các yêu cầu sau đây:
a) Được xây dựng theo tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật quốc gia;
b) Có thiết bị kỹ thuật, công nghệ phù hợp với yêu cầu bảo quản đối với từng loại hình, chất liệu của di vật, cổ vật, bảo vật quốc gia được lưu giữ;
c) Có nhân lực, thiết bị kỹ thuật, công nghệ bảo đảm kiểm soát môi trường bảo quản, ứng phó thiên tai, phòng, chống cháy nổ, trộm cắp và các yếu tố khác có thể gây hư hại đến di vật, cổ vật, bảo vật quốc gia;
d) Có thiết bị kỹ thuật, công nghệ để bảo đảm an toàn cho người trực tiếp làm việc trong kho bảo quản di vật, cổ vật, bảo vật quốc gia."

Theo Trịnh Hải (SHTT)