Bộ Chính trị vừa ban hành Kết luận số 99-KL/TW ngày 28/9 về khai thác, quản trị và bảo vệ không gian tầm thấp phục vụ phát triển đất nước trong tình hình mới.

Văn kiện mang tính chiến lược này xác định những mục tiêu đột phá, tạo nền móng vững chắc cho quá trình hình thành và phát triển nền kinh tế không gian tầm thấp – một lĩnh vực mới đầy tiềm năng tại Việt Nam.

UAV cất cánh tại bến phà Cần Giờ.
UAV cất cánh tại bến phà Cần Giờ, phục vụ tuyến giao hàng Cần Giờ - Vũng Tàu.

Theo định hướng đề ra, Việt Nam phấn đấu đến năm 2030 sẽ đưa vào vận hành 3 khu thử nghiệm bay cấp quốc gia, cùng tối thiểu một trung tâm nghiên cứu và thử nghiệm quốc gia dành riêng cho phương tiện bay không người lái (UAV). Không dừng lại ở việc mở rộng thị trường ứng dụng đơn thuần, chiến lược này nhấn mạnh vào lộ trình từng bước làm chủ công nghệ lõi, đẩy mạnh năng lực sản xuất nội địa và xây dựng chuỗi cung ứng trong nước. Mục tiêu cụ thể là đưa tỷ lệ nội địa hóa các dòng UAV chủ lực phục vụ sản xuất đạt trên 30 - 40% vào năm 2030 và bứt phá chạm mốc trên 85% vào năm 2045, từ đó củng cố vững chắc quyền tự chủ về công nghệ, hạ tầng và dữ liệu chiến lược.

Tầm nhìn dài hạn đến năm 2045 xác định kinh tế không gian tầm thấp sẽ vươn mình trở thành ngành kinh tế - kỹ thuật quan trọng, đóng vai trò là một trong những động lực tăng trưởng mới của đất nước. Với năng lực cạnh tranh cao trong khu vực, lĩnh vực này được kỳ vọng sẽ đóng góp khoảng 1,5% GDP quốc gia, góp phần quan trọng vào mục tiêu đưa Việt Nam trở thành quốc gia phát triển, có thu nhập cao.

Trong giai đoạn đầu, Nhà nước giữ vai trò dẫn dắt và định hướng thị trường thông qua các cơ chế đặt hàng, triển khai thí điểm và tăng cường ứng dụng trong khu vực công. Song song đó là các chính sách khuyến khích, tạo điều kiện thuận lợi để cộng đồng doanh nghiệp, các viện nghiên cứu cùng hệ thống trường đại học chung tay nghiên cứu, chế tạo và thương mại hóa các dòng phương tiện bay không người lái.

Để hiện thực hóa các mục tiêu lớn, Bộ Chính trị yêu cầu nhanh chóng hoàn thiện hệ thống pháp luật nhằm đáp ứng trọn vẹn đòi hỏi thực tiễn từ công tác quản lý, khai thác đến bảo vệ không gian tầm thấp. Mô hình quản trị quốc gia trong lĩnh vực này sẽ được xây dựng theo hướng hiện đại, thống nhất, dựa trên nền tảng số, dữ liệu số và nguyên tắc quản trị rủi ro. Các hoạt động bay sẽ được phân loại và giám sát chặt chẽ theo khu vực, phân tầng độ cao, loại hình vận hành cũng như mức độ an toàn; đồng thời thiết lập chu trình quản lý xuyên suốt từ khâu đăng ký, định danh phương tiện, cấp phép hoạt động, điều hành bay cho đến thanh tra, giám sát và xử lý nghiêm các sai phạm.

Lộ trình trong năm 2027 đặt trọng tâm vào việc xây dựng, hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về hạ tầng, thiết bị và công nghệ quản trị sao cho tương thích với chuẩn mực quốc tế, đi đôi với việc nâng cấp năng lực thử nghiệm, kiểm định, đánh giá và chứng nhận sự phù hợp. Ngân sách nhà nước sẽ ưu tiên đầu tư vào hạ tầng thiết yếu phục vụ quản trị, bảo đảm tính đồng bộ, hiện đại, dùng chung và có thể liên thông trực tiếp với hệ thống quản lý vùng trời, điều hành bay dân dụng, quân sự cùng các hệ thống dữ liệu chuyên ngành khác.

Một điểm nhấn nổi bật trong chính sách là yêu cầu áp dụng cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) đối với các công nghệ, dịch vụ, sản phẩm cùng mô hình kinh doanh và quản trị mới. Cơ chế này sẽ quy định minh bạch về phạm vi thử nghiệm, thời hạn áp dụng, hệ thống tiêu chí đánh giá, phương thức giám sát cũng như điều kiện cụ thể để kết thúc hoặc nhân rộng mô hình ra thực tiễn.

Không gian tầm thấp được định hướng khai thác phục vụ đa mục tiêu, tập trung ưu tiên vào hàng loạt lĩnh vực trọng yếu của đời sống kinh tế - xã hội như logistics, sản xuất nông nghiệp, quản lý tài nguyên, bảo vệ môi trường, giám sát các công trình hạ tầng, ứng phó phòng chống thiên tai, hoạt động tìm kiếm cứu nạn, cấp cứu y tế, xây dựng đô thị thông minh và các lĩnh vực liên quan khác.

Để đáp ứng khối lượng công việc đồ sộ của một ngành công nghiệp mới, công tác phát triển nhân lực được đặt lên hàng đầu. Việt Nam sẽ khẩn trương xây dựng các chương trình đào tạo chuyên sâu về phương tiện bay không người lái, kinh tế không gian tầm thấp và các nhóm ngành nghề mới phát sinh. Cùng với việc ban hành các chính sách đãi ngộ, thu hút và trọng dụng đội ngũ chuyên gia, nhà khoa học xuất sắc trong và ngoài nước, các cấp ngành sẽ đẩy mạnh đào tạo, bồi dưỡng để chủ động tạo nguồn cán bộ chiến lược vững vàng về năng lực lãnh đạo, quản lý và thực thi nhiệm vụ trong kỷ nguyên không gian tầm thấp.

PV (SHTT)